دانشگاه تا زمانی که مسئله حل نکند، صنعت به دانشگاه اعتماد نمیکند
مجید رجبی، معاون علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد جویبار، در تشریح چالشهای ارتباط صنعت و دانشگاه اظهار کرد: متأسفانه چالش اصلی که امروز وجود دارد، این است که صنعتگر ما آن اعتمادی که باید به جامعه دانشگاهی داشته باشد را ندارد. صنعتگران برای حل مسائل خود بیشتر به تجربههای شخصی متکی هستند و کمتر حاضر میشوند از ظرفیت اعضای هیئت علمی، دانشجویان یا جامعه دانشگاهی استفاده کنند.
وی افزود: فرض کنید یک عضو هیئت علمی به صنعتگر پیشنهاد دهد بخشی از فرآیند تولید یا ساختار کارخانه تغییر کند. این تغییر نیازمند هزینه است و صنعتگر هنوز به این اطمینان نرسیده که این هزینه قطعاً منجر به نتیجه مطلوب میشود یا خیر. همین نبود اعتماد باعث میشود بسیاری از پیشنهادهای دانشگاهی اجرایی نشود.
دانشگاهها بیش از حد تئوریک شدهاند
معاون علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد جویبار با انتقاد از رویکرد غالب در دانشگاهها تصریح کرد: از طرف دیگر، دانشگاههای ما به سمت تربیت اساتید عمدتاً تئوریک رفتهاند. بستر به گونهای نبوده که استادان از قبل با صنعت تعامل داشته باشند و تجربه عملی کسب کنند. ما بیشتر در فضای آزمایشگاهی و نظری باقی ماندهایم.
وی ادامه داد: لازم است مدرس از حوزه صنعت وارد دانشگاه شود و در مقابل، اساتید دانشگاه نیز بتوانند وارد حوزههای صنعتی شوند. این ارتباط دوطرفه کمک میکند هم استاد و هم دانشجو بهتدریج با فضای واقعی صنعت آشنا شوند و اعتماد میان دو بخش شکل بگیرد.
پروژههای صنعتی باید جایگزین پایاننامههای صرفاً دانشگاهی شود
رجبی با اشاره به تجربه کشورهای پیشرفته در این حوزه گفت: در خارج از کشور، پروژهها و پایاننامهها صرفاً در داخل دانشگاه انجام نمیشود. یک پروژه صنعتی یا یک پروژه مسئلهمحور تعریف میشود؛ از یک سو مشکل صنعت حل میشود و از سوی دیگر دانشجو در قبال حل این پروژه هم تجربه عملی کسب میکند و هم مدرک تحصیلی او تأیید میشود.
وی افزود: برای تحقق این مدل، سیاستها باید به گونهای تدوین شود که دانشگاهها به سمت ارتباط بیشتر با صنعت حرکت کنند و پروژههای واقعی جایگزین پروژههای صرفاً آکادمیک شود.
پاسخ به دغدغه چاپ مقالات در نشریات خارجی
معاون علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد جویبار در ادامه و در پاسخ به پرسشی درباره تمرکز بر چاپ مقالات در نشریات خارجی در حالی که کشور با چالشهای متعدد مواجه است، اظهار کرد: بسیاری معتقدند که ترس از سرقت علمی در نشریات داخلی وجود دارد و به همین دلیل اساتید ترجیح میدهند مقالات خود را در نشریات خارجی منتشر کنند، اما به نظر من این بحث تا حد زیادی بزرگنمایی شده است.
وی گفت: من تجربه کار در نشریات داخلی را دارم و به نظر نمیرسد که سرقت علمی به سادگی امکانپذیر باشد. کارهای علمی دارای مستندات هستند، یا در قالب طرح پژوهشی ثبت شدهاند یا در قالب پایاننامه و رساله. اگر هم تخلفی رخ دهد، قابل پیگیری است و نمونههایی بوده که فردی از پایاننامه دیگری سوءاستفاده کرده و با شکایت صاحب اثر، حق او بازگردانده شده است.
مشکل اصلی، ساختارهای ارزیابی علمی است
رجبی تأکید کرد: بحث اصلی ما سرقت علمی نیست، بلکه مشکل در ساختارها و آییننامههاست. سیستم امتیازدهی فعلی که بر اساس تعداد مقاله و کتاب تعریف شده، معیار مناسبی برای ارزیابی اثرگذاری علمی نیست.
وی افزود: طبق صحبتهای یکی از اساتید دانشگاه آزاد مهم نیست چقدر کار کردهایم، بلکه مهم این است که چه کاری انجام دادهایم. اگر بتوانیم پایاننامهها و طرحهای پژوهشی اساتید را به سمت حل مسائل واقعی هدایت کنیم، حتی اگر مقالهای منتشر نشود، باید برای آن امتیاز و تشویق در نظر گرفته شود.
حل مسئله باید مهمتر از تولید مقاله باشد
معاون علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد جویبار تصریح کرد: اگر استاد یا دانشجویی بتواند یک مشکل از کشور را حل کند، حتی بدون چاپ مقاله، باید مورد حمایت قرار گیرد. این رویکرد میتواند ما را به سمت پژوهشهای اثرگذار سوق دهد.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، استاد دیگر به دنبال انجام کارهایی صرفاً برای چاپ مقاله در ژورنالهای خارجی نخواهد بود؛ بلکه به سمت حل مسائل کشور حرکت میکند. این مسائل میتواند در صنعت، کشاورزی، گردشگری، آبزیان و سایر حوزهها باشد.
حل مسائل داخلی، کلید اعتماد صنعت به دانشگاه
رجبی با تأکید بر پیوند میان حل مسئله و اعتماد صنعت گفت: وقتی جامعه دانشگاهی بتواند چند مسئله واقعی را حل کند، صنعتگر نیز به دانشگاه اعتماد خواهد کرد و حاضر میشود از ظرفیت دانشگاه استفاده کند. در واقع، حل مسئله پاسخ سؤال اول درباره ارتباط صنعت و دانشگاه است.
نقش سیاستگذاری دانشگاه در مسئلهمحور شدن پژوهش
وی در بخش دیگری از سخنان خود درباره وظیفه دانشگاه در حرکت به سمت پژوهش مسئلهمحور اظهار کرد: دانشگاه باید سیاستگذاریهای خود را تغییر دهد. امروز ارتقای اساتید بر اساس تعداد مقاله و ژورنال محل چاپ مقاله سنجیده میشود، اما این معیار باید اصلاح شود.
رجبی افزود: دانشگاه آزاد اسلامی در حال بررسی تغییر آییننامههاست و نظرسنجیهایی از واحدها انجام شده است تا این آییننامهها که حدود ۱۰ سال بدون تغییر بودهاند، اصلاح شوند.
معاون علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد جویبار در ادامه درباره نقش دانشجویان گفت: به نظر من، مقاله نباید اولویت اصلی باشد. ممکن است شما یک پروژه مسئلهمحور انجام دهید و مقالهای هم از آن استخراج شود، اما اگر مقالهای هم تولید نشد، ایرادی ندارد.
وی تصریح کرد: ما هنوز مسائل حلنشده زیادی داریم و باید ابتدا این مسائل را حل کنیم؛ چه در صنعت، چه در کشاورزی و سایر حوزهها. پس از آن میتوان به کارهای تئوریک و بنیادی نیز پرداخت.
الگوگیری به جای تقلید علمی
رجبی با اشاره به تفاوت شرایط کشورها اظهار کرد: ممکن است شما در حوزه کشاورزی یک مسئله را حل کنید و مقاله آن را برای یک ژورنال خارجی ارسال کنید. آن ژورنال ممکن است اعلام کند که این مسئله ۳۰ سال پیش در کشور آنها حل شده است، اما شرایط کشور ما متفاوت است و نیازها باید متناسب با شرایط بومی حل شود.
وی افزود: ما قرار نیست تقلید کنیم، بلکه باید الگو بگیریم و آنها را متناسب با شرایط کشور خود پیادهسازی کنیم. منطق مسئلهمحور بودن خود یک منطق علمی است و باید با همین منطق پیش برویم.
حرکت به سمت دانشگاه مسئلهمحور
معاون علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد جویبار در پایان تأکید کرد: اگر دانشگاهها به سمت حل مسائل واقعی حرکت کنند، هم اعتماد صنعت جلب میشود و هم پژوهشها اثرگذار خواهد شد. سیاستگذاریها باید به گونهای تدوین شود که اساتید و دانشجویان به سمت پژوهشهای کاربردی سوق داده شوند و حل مسئله، معیار اصلی ارزیابی علمی قرار گیرد. دانشگاه زمانی میتواند نقش اثرگذار خود را ایفا کند که خروجی پژوهشهای آن در زندگی مردم، صنعت و اقتصاد کشور قابل مشاهده باشد. حرکت به سمت دانشگاه مسئلهمحور، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت برای توسعه علمی، اقتصادی و اجتماعی کشور است و بدون این رویکرد، فاصله دانشگاه و جامعه روزبهروز بیشتر خواهد شد.
انتهای پیام/