با نسلی روبرو هستیم که هوش مصنوعی جای مغزشان فکر میکند
سید علیرضا آلداود در نشست مدیریت و حکمرانی فضای مجازی در شرایط بحرانی، ضمن بررسی شکاف تنظیمگری در ایران نسبت به اتحادیه اروپا و آمریکا، درباره آثار هوش مصنوعی بر رشد علمی نسلهای آینده هشدار داد. وی معتقد است فقدان قوانین بازدارنده در کشور باعث شده تا دادههای کاربران بدون هیچ حفاظتی در اختیار شرکتهای خارجی قرار گیرد، در حالی که کشورهای توسعهیافته با قوانین سختگیرانه بر جریان داده تسلط یافتهاند.
به گفته وی، اتحادیه اروپا نمونهای موفق از اعمال حاکمیت بر فضای مجازی است که این کارشناس به آن استناد کرد. قانون مقررات عمومی حفاظت از دادهها (GDPR) که پس از سالها پژوهش در سال ۲۰۱۸ اجرایی شد، شرکتهای فناوری را ملزم به رعایت حریم خصوصی کاربران میکند. شرکت گوگل بر اساس همین قانون و به دلیل نقض حریم خصوصی و رهگیری کاربران، مبلغ ۵ میلیارد دلار جریمه شد. اروپا با اتکا به این ابزارهای قانونی توانسته است رفتار غولهای فناوری را در خاک خود کنترل کند و اجازه خروج دادههای خام شهروندانش را ندهد.
وی در ادامه با اشاره به زلزله ترکیه توضیح داد که دولت این کشور برای مدیریت افکار عمومی در زمان بحران، دسترسی به پلتفرم ایکس را محدود کرد. ایالات متحده نیز که خود را مهد آزادی بیان معرفی میکند، در موارد متعددی رویکرد حذفی داشته است. حذف ۱۵ هزار حساب کاربری ایرانی پس از ترور شهید سلیمانی و مسدودسازی حساب رئیسجمهور وقت آمریکا نشان میدهد که مالکان پلتفرمها در بزنگاههای سیاسی، منافع ملی و امنیتی خود را بر آزادی جریان اطلاعات مقدم میدانند.
به گفته وی، افشاگریهای ادوارد اسنودن در سال ۲۰۱۳ نقطه عطفی در تغییر نگاه رهبران اروپا به اینترنت بود. صدراعظم وقت آلمان، آنگلا مرکل، پس از افشای شنود تلفن همراهش توسط آژانس امنیت ملی آمریکا، خواستار ایجاد یک شبکه مستقل اروپایی شد تا از جاسوسی متحدان خود جلوگیری کند. امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه نیز پس از کشف بدافزار پگاسوس روی تلفن همراهش، رویکرد سختگیرانهای در قبال امنیت سایبری اتخاذ کرد و خواستار ساخت اینترنتی پایدار و قابل اعتماد شد. این واکنشها نشان میدهد که کشورهای غربی به دنبال استقلال در زیرساخت و محتوا هستند.
فاصله فناوری میان ایران و آمریکا ریشههای تاریخی عمیقی دارد. این پژوهشگر فضای مجازی با تشریح امکانات سفارت سابق آمریکا در تهران پیش از انقلاب، یادآور شد که آمریکا در دهه ۱۳۴۰ شمسی از سیستمهای رمزنگاری پیشرفته و شبکههای کامپیوتری استفاده میکرد، در حالی که ایران هنوز با این مفاهیم بیگانه بود. این شکاف تاریخی باعث شد تا آمریکا زیرساختهای اینترنت جهانی را بر اساس منافع خود طراحی کند. آمریکا در سال ۱۹۹۵ قانون حفاظت از کودکان در فضای آنلاین (COPA) را تصویب کرد، اما ایران پس از گذشت دههها هنوز قانون جامعی در این زمینه ندارد.
سکوهای اجتماعی امروز فراتر از ابزار ارتباطی، به ابزار ذائقهسنجی و ذائقهسازی تبدیل شدهاند. آلداود تشریح کرد که الگوریتمهای هوش مصنوعی با تحلیل رفتار کاربران، آنها را در حبابهای فیلتر قرار میدهند و با مهندسی اطلاعات، شناخت و ادراک آنها را مدیریت میکنند. این فرآیند که حکمرانی داده نامیده میشود، جایگزین مفهوم سنتی حکمرانی سایبری شده است. دادهکاوی رفتار شهروندان به قدرتهای خارجی اجازه میدهد تا با ایجاد اختلال محاسباتی در ذهن مردم و مسئولان، زمینه شورشهای اجتماعی و تغییر حکومتها را فراهم کنند، همانطور که در ونزوئلا رخ داد.
تهدیدات ناشی از هوش مصنوعی مولد و چتباتها بخش دیگری از هشدار این پژوهشگر بود. استفاده بیرویه دانشآموزان و دانشجویان از ابزارهایی مانند چتجیپیتی برای نگارش تکالیف و مقالات، خطر تربیت نسلی کمسواد و وابسته را افزایش داده است. علاوه بر افت کیفیت علمی، این ابزارها با ارائه روایتهای تحریفشده از تاریخ و هویت ملی، یکپارچگی سرزمینی را هدف قرار دادهاند. گروههای تجزیهطلب با حمایت مالی خارجی و بهرهگیری از فضای ولنگار مجازی، سعی در تضعیف هویت ایرانی در ذهن نسل جدید دارند.
این کارشناس علوم شناختی در پایان خاطرنشان کرد که راهکار مقابله با این تهدیدات، ارتقای سواد رسانهای مسئولان و تدوین قوانین ملی برای مدیریت دادههاست. قدرت در جهان امروز متعلق به کسانی است که دادهها را کنترل میکنند و تا زمانی که حکمرانی داده در کشور جدی گرفته نشود، امنیت ملی و روانی جامعه در معرض آسیبهای جبرانناپذیر باقی خواهد ماند.
انتهای پیام/