«جهنمیان» در تئاتر شهر؛ فاصله معنادار ایدههای بلند با اجرایی ناپخته
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، در ادامه اجراهای بخش «مسابقه ایران» چهلوچهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر، نمایش «جهنمیان» به نویسندگی یوسف شکوهی و کارگردانی آژمان بیژنینسب از شیراز، شب گذشته در تالار اصلی مجموعه تئاتر شهر به صحنه رفت. نمایشی که تلاش دارد با رویکردی نمادین، به مفاهیمی، چون مرگ، قضاوت، بهشت، دوزخ و سرنوشت انسان پس از مرگ بپردازد.
«جهنمیان» روایتگر قصه لاله و لادن بیژنی است؛ دوقلوهای بههمچسبیدهای که سفر الهی خود را از جهنم آغاز میکنند و در مسیر عبور از مراحل مختلف دوزخ، بهتدریج به سوی بهشت سوق داده میشوند. نمایش سعی دارد هر مرحله از دوزخ را بهعنوان نمادی از رنج، گناه و آزمون انسانی تصویر کند، اما این مسیر در اجرا به شکلی پراکنده، کشدار و فاقد انسجام دراماتیک ارائه میشود.
آژمان بیژنینسب، کارگردان نمایش «جهنمیان»، با این اثر در بخش «مسابقه ایران» جشنواره حضور دارد و این نمایش قرار است شنبه یازدهم بهمنماه نیز در تالار اصلی تئاتر شهر روی صحنه برود.
وی درباره این نمایش گفته است: «جهنمیان اقتباسی از ارداویرافنامه است که سهگانه بهشت، دوزخ و برزخ را روایت میکند. ما در این مرحله به بخش دوزخ پرداختهایم و در سالهای آینده به بهشت و برزخ خواهیم پرداخت.»
بیژنینسب همچنین با اشاره به چرایی انتخاب داستان لاله و لادن بیژنی توضیح داده است که این دو از اقوام او بودهاند و به باورش، «از بیقضاوتترین انسانها» به شمار میآیند؛ انسانهایی که به دلیل نوع زیست خاص خود، ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به سوژهای نمایشی داشتهاند. او در عین حال «ارداویرافنامه» را متنی با بار دراماتیک بالا دانسته و از نگاهی گذرا به «کمدی الهی» دانته در فرآیند نگارش و تمرین نمایش سخن گفته است.
کارگردان «جهنمیان» به دشواری تصویرسازی جهنم در تئاتر نیز اشاره کرده و معتقد است تلاش داشته فضایی سوررئال، اما قابل باور خلق کند؛ فضایی که به گفته او، بیشتر در خدمت تصویرسازی بصری بوده و نه مبهم کردن روایت. همچنین بیژنینسب تاکید کرده است که این نمایش برخلاف برخی آثار پیشینش، رویکردی جهانشمول دارد و به قوم یا جغرافیای خاصی محدود نمیشود.
با این حال، آنچه در اجرای «جهنمیان» روی صحنه دیده میشود، فاصله محسوسی با این توضیحات و ظرفیتهای مطرحشده دارد. نمایشنامه از انسجام روایی لازم برخوردار نیست و صحنهها بدون پیوند دراماتیک مؤثر کنار هم قرار گرفتهاند. دیالوگها اغلب تکرارشونده و شعاریاند و بهجای پیشبرد روایت، باعث ایستایی و کندی ریتم اجرا میشوند.
از نظر اجرایی نیز نمایش با ضعفهای قابل توجهی مواجه است. بازیها ناپخته و ناهماهنگ به نظر میرسند و در بسیاری از لحظات، کمبود تمرین و آمادگی تکنیکی بازیگران بهوضوح احساس میشود. مکثهای بیدلیل، فقدان ریتم منسجم و عدم تمرکز در انتقال احساسات، باعث شده اجرا نتواند به اوجهای دراماتیک مورد انتظار برسد.
در بخش فضاسازی و تصویرپردازی که بنا بر گفته کارگردان، یکی از محورهای اصلی نمایش است، طراحی صحنه و نورپردازی نتوانستهاند فضای سنگین، وهمآلود و دوزخی مورد نظر را خلق کنند. در نتیجه، مفاهیم عمیق و بالقوه جذاب اثر، در سطح باقی میمانند و به تجربهای تأثیرگذار برای مخاطب تبدیل نمیشوند.
فرم کلی نمایش نیز میان نمادگرایی، بیان انتزاعی و روایت خطی سرگردان است و به زبان اجرایی مشخصی دست پیدا نمیکند؛ مسئلهای که به سردرگمی و خستگی مخاطب در طول اجرا دامن میزند.
در مجموع، «جهنمیان» با وجود ایدهای پرظرفیت، پشتوانه متنی قابل تأمل و نیت مفهومی جدی، به دلیل ضعف در نمایشنامه، ناپختگی اجرایی و نبود تمرین کافی، نتوانست انتظارات را برآورده کند و به یکی از اجراهای کمرمق جشنواره تئاتر فجر در تالار اصلی تئاتر شهر تبدیل شد؛ اجرایی که بیش از هر چیز، فاصله میان ایده و اجرا را به نمایش گذاشت.
انتهای پیام/