اجراهای خیابانی جشنواره تئاتر فجر ۴۴؛ ویترینی شلوغ با محتوایی نهچندان پرقدرت
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، بخش تئاتر خیابانی چهلوچهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر امسال در پهنه فرهنگی هنری رودکی برگزار شد و گروههایی از شهرهای مختلف کشور آثار خود را در فضای باز برای مخاطبان عمومی اجرا کردند.
این بخش که همواره یکی از مردمیترین بخشهای جشنواره به شمار میرود، با هدف گسترش ارتباط تئاتر با جامعه و خارج شدن نمایش از فضای بسته سالنها طراحی شده است.
در این دوره، آثار متعددی در جدول اجراهای خیابانی قرار گرفتند و در تمامی روزها چند اجرا به صورت همزمان یا پشتسرهم برگزار شد؛ با این حال، مشاهدات میدانی نشان میدهد بسیاری از این اجراها نتوانستند ارتباط مؤثری با مخاطب عبوری برقرار کنند و تعداد قابل توجهی از تماشاگران، پیش از پایان نمایش، محل اجرا را ترک میکردند.
یکی از چالشهای اصلی این بخش، ضعف در اطلاعرسانی و فضاسازی شهری بود. نبود تابلوهای مشخص، معرفی کوتاه نمایشها پیش از اجرا و هدایتنشدن مخاطبان باعث شد بسیاری از رهگذران بدون آگاهی از محتوای اثر، تنها دقایقی در محل توقف کنند. این مسئله در تئاتر خیابانی که نیازمند جلب توجه سریع مخاطب است، تأثیر مستقیمی بر کیفیت ارتباط اثر با تماشاگر دارد.
در همین راستا، رضا نورانی، کارگردان نمایش خیابانی «تا پای جان»، در گفتوگویی با اشاره به اهمیت جشنواره تئاتر فجر، این رویداد را یکی از اصلیترین موتورهای حرکت تئاتر کشور دانست و گفت: «اگر جشنواره تئاتر فجر نباشد یا کمفروغ برگزار شود، بخش قابل توجهی از تئاتر کشور دچار افول میشود.»
وی در عین حال تاکید کرد که تئاتر خیابانی برای دیده شدن و اثرگذاری بیشتر، نیازمند حمایت، برنامهریزی دقیقتر و توجه جدیتر به زیرساختهاست.
از سوی دیگر، محمدهادی عطایی، کارگردان نمایش خیابانی «نسل سکوت»، نیز در گفتوگویی با نگاهی محتاطانه به وضعیت جشنواره امسال گفت: «جشنواره تئاتر فجر امسال مثل سالهای گذشته نیست.»
اظهارنظری که هرچند با احترام به تلاش برگزارکنندگان و هنرمندان همراه بود، اما نشاندهنده نارضایتی پنهان برخی از فعالان تئاتر خیابانی از شرایط موجود است.
برخی هنرمندان حاضر در این بخش معتقدند انتخاب آثار بدون توجه کافی به اقتضائات تئاتر خیابانی، یکی از دلایل اصلی کاهش کیفیت اجراهاست. نمایشهایی که برای سالن طراحی شدهاند یا پیام خود را بهدرستی با زبان ساده و مستقیم منتقل نمیکنند، در فضای باز و شلوغ شهری با مشکل مواجه میشوند و نمیتوانند تأثیر لازم را بر مخاطب بگذارند.
مسئله دیگر، نبود امکانات فنی مناسب از جمله صدا و نور استاندارد برای اجراهای خیابانی بود. در برخی اجراها، دیالوگها یا کنشهای نمایشی بهخوبی به مخاطب منتقل نمیشد.
با این حال، حضور گروههایی از شهرهای مختلف کشور و اجرای آثاری در بخش فراگیر با مشارکت هنرمندان دارای معلولیت، از نکات مثبت اجراهای خیابانی جشنواره تئاتر فجر ۴۴ به شمار میرود؛ ظرفیتی که در صورت توجه بیشتر میتواند به یکی از نقاط قوت جشنواره در دورههای آینده تبدیل شود.
یکی از انتقادهای جدی که امسال به اجراهای خیابانی جشنواره تئاتر فجر وارد است، ضعف در نمایشنامهها و ایدههای نمایشی است. بسیاری از آثار حاضر، از نظر ساختار دراماتیک، پرداخت موضوع و حتی مضمون، شباهت زیادی به اجراهای سالهای گذشته داشتند و نتوانستند حرف تازهای برای مخاطب ارائه کنند. تکرار ایدهها و کلیشههای آشنا باعث شد برخی نمایشها فاقد غافلگیری و جذابیت لازم برای مخاطب خیابانی باشند.
در کنار این مسئله، بازیهای تکراری و الگوهای اجرایی ثابت نیز در تعداد قابل توجهی از اجراها به چشم میخورد؛ بازیهایی اغراقشده، حرکات بدنی مشابه و شیوههای بیانی که سالهاست در تئاتر خیابانی جشنواره فجر دیده میشود و تفاوت محسوسی از دورهای به دوره دیگر پیدا نکرده است. این تکرار، نهتنها مخاطب حرفهای تئاتر را خسته میکند، بلکه برای مخاطب عمومی نیز جذابیت خود را از دست داده است.
برخی کارشناسان تئاتر معتقدند نبود فرآیند دقیق انتخاب و ارزیابی نمایشنامهها و همچنین کمرنگ بودن کارگاههای آموزشی تخصصی برای تئاتر خیابانی، از دلایل اصلی این ایستایی است. در شرایطی که تئاتر خیابانی باید بازتابی از مسائل روز جامعه و دارای زبانی نو و خلاقانه باشد، تکرار فرمها و متنها باعث شده این بخش از جشنواره، علیرغم تغییر دورهها، چهرهای تقریباً ثابت و بدون تحول جدی داشته باشد.
در مجموع، اجراهای خیابانی چهلوچهارمین جشنواره تئاتر فجر اگرچه از نظر کمّی حضوری پررنگ داشتند، اما از نظر کیفی و اثرگذاری اجتماعی نتوانستند به جایگاه مورد انتظار برسند. به نظر میرسد بازنگری در شیوه انتخاب آثار، تقویت اطلاعرسانی، آموزش تخصصی تئاتر خیابانی و فراهم کردن زیرساختهای مناسب اجرایی میتواند این بخش را در سالهای آینده به جایگاهی شایستهتر برساند.
انتهای پیام/