تعطیلی مدارس به ارکان آموزش آسیب زده؛ باید بسوزیم و بسازیم/ مشارکت ۱۵۰ هزار دانشآموز در طرح آموزش هوش مصنوعی
خبرگزاری آنا ـ حسین بوذری؛ آموزش مجازی در مدارس بهعنوان یکی از تحولات بنیادین نظام آموزشی در سالهای اخیر، دارای جنبههای مثبت و منفی متعددی است که تحلیل آن برای سیاستگذاری دقیق و بهبود کیفیت یادگیری ضروری به نظر میرسد.
دانشآموزان در روزهایی که مدارس بهدلایلی همچون برودت و آلودگی هوا مدام تعطیل شده یا مجازی میشوند دچار نوعی سردرگمی هستند، به این ترتیب که شاید مطالب درسی را آنگونه که باید و شاید همچون زمان آموزش حضوری نتوانند فرابگیرند.
آموزش مجازی با تکیه بر فناوریهای نوین، زمینه دسترسی گستردهتر به محتوای آموزشی را مهیا کرده و امکان استمرار یادگیری در شرایط بحرانزا مانند آلودگی هوا، تعطیلات اضطراری یا همهگیریها را فراهم میکند.
افزون بر آن، این شیوه با بهرهگیری از چندرسانهایها، بازیهای آموزشی و محتوای تعاملی به ارتقای انگیزه و درک مفاهیم کمک میکند.
انعطاف زمانی و مکانی در آموزش مجازی بهخصوص برای دانشآموزان مناطق دورافتاده، یکی از مهمترین دستاوردهای آن بهشمار میرود.
در کنار مزایا، آموزش مجازی با محدودیتهایی نیز همراه است. کاهش تعامل چهرهبهچهره دانشآموز و معلم ازجمله چالشهای مهمی است که میتواند بر کیفیت یادگیری و رشد مهارتهای اجتماعی اثر منفی بگذارد.
همچنین وابستگی به تجهیزات و زیرساخت اینترنت پایدار موجب نابرابری آموزشی میان مناطق شهری و روستایی میشود. در مواردی، خستگی از کار با صفحهنمایش و نبود نظارت حضوری، تمرکز دانشآموزان را نیز کاهش میدهد.
برای بهرهگیری مؤثر از آموزش مجازی، ضروری است میان آموزش حضوری و آنلاین تعادل هوشمندانهای برقرار شود. توسعه محتوای بومی متناسب با فرهنگ ایرانی ـ اسلامی و تقویت پلتفرمهای داخلی، مانند شبکههای آموزشی مورد تأیید آموزش و پرورش از اقدامات بنیادین محسوب میشود.
تمرکز بر ارتقای سواد دیجیتال معلمان و دانشآموزان، به همراه فراهم آوردن امکانات زیرساختی پایدار (نظیر فیبر نوری در مناطق شهری و راهکارهای جایگزین در روستاها)، میتواند نابرابری دسترسی را کاهش دهد.
در نهایت، استفاده از رویکردهای آموزش ترکیبی (Blended Learning) که در آن از کلاسهای جبرانی و فوقبرنامه حضوری برای تقویت مهارتهای عملی و اجتماعی بهره گرفته میشود، کلید موفقیت بلندمدت این شیوه آموزشی است.
استان خراسان رضوی با بیش از یکمیلیون و ۴۰۰ هزار دانشآموز نیازمند یک عزم همگانی برای جبران عقبماندگی دانشآموزان است که در آموزش مجازی دروس را بهخوبی آموزش ندیدهاند.
نکته دیگر تأکید بر فرهنگسازی استفاده مسئولانه از فضای مجازی از طریق طرحهای توسعهای است؛ بهخصوص طرح «آموزش هوش مصنوعی» که تاکنون ۱۵۰ هزار دانشآموز استان خراسانرضوی را پوشش داده و هدفگذاری شده تا سقف ۸۰۰ هزار دانشآموز متوسطه را نیز زیرپوشش قرار دهد.
خبرنگار آنا با این مقدمه سراغ مصطفی اسدی مدیرکل آموزش و پرورش استان خراسانرضوی رفته تا آموزش مجازی را مورد آسیبشناسی تخصصی قرار دهد.
گپ و گفت آنا با اسدی مدیرکل آموزش و پرورش استان خراسانرضوی در پی میآید:
تعطیلی مدارس اتفاق خوبی نیست؛ درتلاشیم جلوی کُندی آموزش را بگیریم
آنا: سؤالم درباره تعطیلی مدارس است؛ در همین بازه زمانی اخیر که برخی مدارس به دلایل مختلف همچون آلودگی و برودت هوا تعطیل شدهاند، قطعاً پیامدهایی دارد، چه برنامه یا ایدههایی دارید تا این تعطیلیها کمترین لطمه را به دانشآموزان وارد کند و آنها بتوانند همان مطالبی را که در آموزش حضوری دریافت میکنند، در بستر آموزش مجازی هم بیاموزند؟
اسدی: قطعاً تعطیلی مدارس اتفاق خوبی نیست، حالا به هر دلیل که باشد، موضوع مطلوبی نیست، اما نکتهای که وجود دارد اینکه برخی مواقع، تعطیلی مدارس یک امر لاجرم است؛ مثلاً زمانی که آلودگی هوا داریم یا سرما و یخبندان حادث میشود یا مشکلات مربوط به حاملهای انرژی پیش میآید.
در این مواقع، عملاً این تعطیلیها به ارکان آموزش ضرر میزند و کیفیت آموزشی که ما انتظار داریم و مطلوب ماست، تحقق پیدا نمیکند.
در چنین شرایطی مجبوریم از شبکههایی مانند شبکه شاد یا سایر بسترهای داخلی برای تداوم آموزش استفاده کنیم؛ البته این موضوع قطعاً بر کیفیت آموزش تأثیر میگذارد و فرآیند رشد برنامههای آموزشی را تا حدی کُند میکند.
آنا: ادله شما درست. اما دانشآموزان باید چوب آلودگی یا برودت هوا را بخورند؟
اسدی: بله. اما همانطور که عرض کردم، برخی مواقع برای حفظ سلامت دانشآموزان یا شرایط عمومی جامعه، چارهای جز تعطیلی نیست؛ بهعنوان مثال زمانی که حاملهای انرژی قطع میشوند یا در سرمای شدید، خانوادهها دچار مشکل میشوند، یک حمایت و همراهی ملی شکل میگیرد که بخشی از آن برعهده آموزش و پرورش است.
بنابراین، در مجموع باید گفت اصلِ تعطیلی مدارس چیز خوبی نیست، اما گاهی اوقات اجتنابناپذیر است.
آنا: حال، درباره جبران عقبماندگی درسی دانشآموزان در دورههای آموزش غیرحضوری یا مجازی چه راهکارهایی در نظر گرفتهاید تا این خلأ جبران شود؟
اسدی: راهکاری که وجود دارد اینکه در بازههایی که مدرسه مجاز به بازگشایی است، معلمان و آموزگاران دقیقاً میدانند کدام بخشها اهمیت بیشتری دارد و در همان روزهای بازگشایی بر آن مباحث تأکید میکنند.
علاوه بر این، برای ساعات یا جلساتی که امکان برگزاری کلاس وجود نداشته، بسیاری از مدارس ما این بخشها را با عنوان فوقبرنامه برگزار میکنند.
در برخی مدارس، این کلاسها در ایام تعطیل و با حضور یا هماهنگی والدین تشکیل میشود تا دانشآموزان بتوانند ساعتهای از دسترفته را جبران کنند.
اجازه نمیدهیم کیفیت آموزشی افت پیدا کند
آنا: در حوزه برگزاری کلاسهای فوقالعاده و فوقبرنامه وضعیت استان خراسانرضوی چگونه است؟
اسدی: در استان خراسانرضوی به صورت مکرر شاهد چنین برگزاری کلاسهایی هستیم و این اقدام، عملاً از بروز افت تحصیلی جلوگیری میکند.
بسیاری از مدارس ما خودشان دنبال آن هستند که اجازه ندهند کیفیت آموزشی افت پیدا کند، بنابراین در فضای مجازی به شکل آفلاین (برخط) یا آنلاین (غیربرخط)، برنامههای تکمیلی آموزش را علاوه بر ساعات رسمی تدریس برای دانشآموزان ارسال میکنند و دانشآموزان هم از آنها استفاده میکنند، چه در بستر شاد و چه در سایر بسترها.
آنا: فکر میکنید میتوان از ابزارهایی مانند انیمیشن، بازی و فیلمهای آموزشی کوتاه برای کمک به یادگیری دانشآموزان در روزها برخط استفاده کرد؟
اسدی: به موضوع خوبی اشاره کردید. در همین زمینه معاونت آموزش ابتدایی ادارهکل آموزش و پرورش استان خراسانرضوی سایت و درگاهی را با نام «بازیوار» یا «بازیار» راهاندازی کرده است که در آن، مفاهیم درس ریاضی برای پایههای مختلف ابتدایی به صورت بازیمحور آموزش داده میشود.
بنابراین، از هر نوع امکان و ابزار آموزشی مانند انیمیشنها میتوان برای ارتقای کیفیت آموزشی بهره گرفت.
آنا: اگر ممکن است درباره فرهنگسازی استفاده از آموزش مجازی توضیح دهید. چگونه میتوان این آموزش را به گونهای ترویج کرد که نه دانشآموزان متضرر شوند و نه معلمان و آموزگاران؛ آیا در این زمینه برنامهای دارید؟
اسدی: بله، این موضوع محدود به آینده نیست، از گذشته آغاز شده و اکنون ادامه دارد. تقریباً ۶ ماه است که در قالب طرح «هوش مصنوعی» بیش از ۱۵۰ هزار دانشآموز را در استان خراسان رضوی آموزش دادهایم و این آموزشها در دو سطح مقدماتی و تکمیلی برگزار شده و تعداد شرکتکنندگان هر روز در حال افزایش است.
آنا: سقفی برای آموزش «هوش مصنوعی» برای دانشآموزان در نظر گرفتهاید؟
اسدی: بله. برنامهریزی کردهایم تا سقف ۸۰۰ هزار دانشآموزان در پایه متوسطه اول و دوم در طرح «آموزش هوش مصنوعی» شرکت کنند و هدف اصلی این است که دانشآموزان با مفاهیم نوین از جمله هوش مصنوعی بهصورت هوشمندانه و آگاهانه وارد فضای مجازی شوند و بدانند چه فضایی پیش رویشان قرار دارد و چه نقشی باید در این فضا ایفا کنند.
برنامهریزی کردهایم تا سقف ۸۰۰ هزار دانشآموزان استان خراسانرضوی در پایه متوسطه اول و دوم در طرح «آموزش هوش مصنوعی» شرکت کنند
بنابراین، این آموزشها بخشی از فرهنگسازی ما در زمینه استفاده مسئولانه از فضای مجازی است.
آنا: در این راستای نیازمند ارتقای زیرساخت فناوری هستید، بهخصوص برای دانشآموزان روستایی و مناطق محروم، درست است؟
اسدی: نکته بسیار خوبی است، اما زیرساخت فناورانه هم بخش مهمی از این موضوع است، در این زمینه نیز اقداماتی انجام شده و با ادارهکل ارتباطات و فناوری اطلاعات استان خراسانرضوی (ICT) قراردادی منعقد کردهایم تا فیبر نوری به تمام مدارس در حوزههای شهری وارد شود که اکنون در حال انجام است.
در مناطق روستایی نیز قولهایی دادهاند تا در مناطقی که امکان استفاده از فیبر نوری وجود ندارد، از فناوریهای دیگر همان سازمان استفاده شود و هدف ما این است که بچههای روستایی نیز زیرپوشش آموزش مجازی با کیفیت قرار بگیرند.
انتهای پیام/