جدول ضرایب دانشگاه آزاد: چگونه معدل داوطلبان در پذیرش بدون کنکور «واقعی» محاسبه میشود؟
به گزارش خبرگزاری آنا، پذیرش بر اساس سوابق تحصیلی، به ظاهر سادهترین راه ورود به دانشگاه است: «کنکور حذف میشود و معدل جای آن را میگیرد». اما این تمام ماجرا نیست. عدالت آموزشی ایجاب میکند که دانشآموزی که سالها فیزیک و ریاضیات پیشرفته خوانده است، برای ورود به رشتههای مهندسی، نسبت به دانشآموزی که تمرکزش بر ادبیات و تاریخ بوده، اولویت داشته باشد. به همین دلیل، شورای سنجش و پذیرش دانشجو، سیستمی تحت عنوان «تجانـس رشته تحصیلی» را طراحی کرده است.
اکنون که امکان ثبت نام در رشته های بدون آزمون دوره های کارشناسی و کاردانی دانشگاه آزاد فراهم شده فرصت مناسبی که درباره چگونگی تاثیر معدل در رشته های مختلف نکاتی به دواطلبان ارائه شود. در دفترچه راهنمای ثبتنام دانشگاه آزاد (صفحه ۷)، جدولی وجود دارد که بسیاری از داوطلبان بدون توجه از کنار آن عبور میکنند، غافل از اینکه این جدول، قلب تپنده سیستم گزینش است. این جدول مشخص میکند که معدل کتبی شما، بسته به اینکه چه دیپلمی دارید و چه رشتهای را انتخاب میکنید، با چه درصدی اعمال میشود. این ضرایب باعث میشود که گاهی نمرات بسیار بالا در اثر انتخاب رشته غیرمرتبط، دچار افتی شدید شوند یا برعکس، نمرات متوسط در رشتههای مرتبط، شانس قبولی بالایی پیدا کنند. اگر قصد دارید از یک گروه آزمایشی به گروه دیگر کوچ کنید (تغییر رشته دهید)، درک این مکانیزم برای شما حیاتی است. در ادامه، ۵ قانون طلایی این سیستم را بررسی میکنیم.
کتبی یا کل؟ کدام نمره سرنوشت شما را تعیین میکند؟
اولین و رایجترین اشتباه داوطلبان در فرآیند ثبتنام بدون کنکور، تکیه بر «معدل کل دیپلم» است. بسیاری از دانشآموزان و والدین تصور میکنند معدلی که در پایین کارنامه به عنوان میانگین تمام نمرات سه سال تحصیلی درج شده، معیار سنجش است. اما طبق قوانین صریح مندرج در دفترچه راهنما، برای فارغالتحصیلان شاخههای نظری (ریاضی فیزیک، علوم تجربی و ادبیات و علوم انسانی)، ملاک اصلی و تنها معیار رقابت، «معدل کتبی نهایی» است.
چرا معدل کل بیارزش میشود؟ معدل کل شامل نمرات دروسی مانند ورزش، انضباط، کارگاه و دروسی است که امتحانات آنها به صورت داخلی و توسط معلم مدرسه برگزار میشود. طبیعتاً مدارس مختلف استانداردهای نمرهدهی متفاوتی دارند و ممکن است مدرسهای نمرات را دستودلبازانه بدهد و مدرسهای دیگر سختگیر باشد. برای جلوگیری از این بیعدالتی، دانشگاه آزاد فقط به نمراتی استناد میکند که در «امتحانات نهایی کشوری» (پایه دوازدهم در نظام جدید یا سال سوم دبیرستان در نظام قدیم) کسب شدهاند. این امتحانات دارای سوالات استاندارد و یکسان در سراسر کشور هستند و ورقهها در حوزههای تصحیح و بدون دخالت معلمان خودِ دانشآموز تصحیح میشوند.
بنابراین، اگر معدل کل شما ۱۹ است اما معدل کتبی نهاییتان ۱۴ شده است، باید بدانید که شما با عدد ۱۴ در رقابت شرکت داده میشوید. این موضوع برای داوطلبان نظام جدید (۶-۳-۳) که تأثیر امتحانات نهایی در سرنوشتشان بسیار پررنگ است، اهمیت دوچندان دارد. در مقابل، برای داوطلبان دیپلم فنی و حرفهای و کاردانش که امتحان نهایی سراسری به شیوه نظریها ندارند، استثنائاً «معدل کل دیپلم» ملاک قرار میگیرد. پس قبل از هرگونه برنامهریزی، کارنامه خود را بررسی کنید و عدد دقیق معدل کتبی خود را پیدا کنید؛ این همان عددی است که آینده تحصیلی شما را رقم میزند.
سقوط آزاد نمرات؛ وقتی با دیپلم انسانی سراغ مهندسی میروید
رویای مهندس شدن برای کسی که دیپلم انسانی دارد، یا وکیل شدن برای کسی که دیپلم ریاضی دارد، در سیستم بدون کنکور امکانپذیر است، اما هزینهبر. این هزینه، نه ریالی، بلکه از جنس «کسر معدل» است. طبق جدول ضرایب موجود در صفحه ۷ دفترچه، اگر گروه آزمایشی انتخابی شما با نوع دیپلمتان همخوانی نداشته باشد، معدل شما با ضریب کمتری اعمال میشود. این کاهش ضریب در برخی موارد آنقدر شدید است که عملاً شانس قبولی در دانشگاههای تراز اول را به صفر میرساند.
بیایید با یک مثال واقعی از جدول صحبت کنیم: فرض کنید شما دیپلم علوم انسانی دارید و میخواهید در رشته مهندسی عمران (که زیرمجموعه گروه ریاضی و فنی است) ثبتنام کنید. طبق جدول، ضریب تأثیر معدل شما برای این انتخاب ۵۷.۱ درصد است! این یعنی اگر معدل کتبی شما ۲۰ تمام باشد، دانشگاه آن را ضربدر ۵۷.۱ درصد میکند و نمره موثر شما برای رقابت با دیگران، عدد ۱۱.۴۲ خواهد بود. در مقابل، داوطلبی که دیپلم ریاضی دارد، با ضریب ۱۰۰ درصد سنجیده میشود. پس یک دانشآموز ریاضی با معدل ۱۲، نمره تراز بالاتری نسبت به شما با معدل ۲۰ انسانی خواهد داشت.
این قانون برای دیپلمههای تجربی که بخواهند وارد رشتههای علوم انسانی شوند نیز (با استثناهایی که در بخش بعد میگوییم) صادق است و ضریب آنها نیز ۵۷.۱ درصد خواهد بود. همچنین اگر کسی با دیپلم انسانی بخواهد وارد رشتههای علوم تجربی (مثل زیستشناسی یا میکروبیولوژی) شود، باز هم با همین سقوط شدید ضریب مواجه میشود. فلسفه این کار کاملاً منطقی است: کسی که در دبیرستان انتگرال و فیزیک نخوانده، برای نشستن بر صندلی مهندسی شایستگی علمی کمتری نسبت به دانشآموز ریاضی دارد. بنابراین، اگر قصد تغییر رشته رادیکال دارید، باید بدانید که تنها در صورتی شانس قبولی دارید که ظرفیت رشته پر نشده باشد و رقابت جدی وجود نداشته باشد.
تبصره طلایی برای ریاضی و تجربیها؛ قبولی در روانشناسی و مدیریت با ضریب ۱۰۰
در میان قوانین ضرایب، یک تبصره طلایی وجود دارد که در پاورقی جدول صفحه ۷ دفترچه پنهان شده است. این تبصره دقیقاً به نفع بچههای ریاضی و تجربی است که میخواهند وارد رشتههای پرطرفدار علوم انسانی شوند. بهطور کلی، ضریب دیپلم ریاضی/تجربی برای گروه انسانی ۵۷.۱ درصد است، اما این تبصره میگوید: برای رشتههای شناور و پرمتقاضی، این ضریب به ۱۰۰ درصد بازمیگردد.
لیست این رشتههای استثنایی بسیار جذاب است. رشتههایی مانند حسابداری، روانشناسی، مدیریت بازرگانی، مدیریت صنعتی، مدیریت مالی، مدیریت دولتی، مدیریت بیمه، اقتصاد، علوم ورزشی، مدیریت امور بانکی، مدیریت امور گمرکی، مدیریت فرهنگی هنری، مدیریت کسبوکارهای کوچک، جهانگردی و هتلداری. اگر شما دیپلم ریاضی یا تجربی دارید و هر یک از این رشتهها را انتخاب کنید، هیچگونه کسر معدلی شامل حالتان نمیشود و معدل شما عیناً (با ضریب ۱۰۰) با داوطلبان دیپلم انسانی رقابت میکند.
این خبر فوقالعادهای است برای کسانی که مثلاً دیپلم تجربی دارند اما از رشتههای پزشکی ناامید شدهاند و حالا میخواهند حسابداری یا روانشناسی بخوانند. آنها هیچ عقبماندگی نسبت به دانشآموزان انسانی ندارند. دلیل این ارفاق قانونی این است که دروسی مثل ریاضیات (که در دیپلم ریاضی و تجربی قویتر است) پایههای اصلی رشتههایی مثل حسابداری، اقتصاد و مدیریت هستند. بنابراین، اگر دیپلم غیرانسانی دارید، توصیه میشود اولویتهای خود را روی این رشتههای «ستارهدار» متمرکز کنید تا با بالاترین امتیاز ممکن گزینش شوید. توجه کنید که رشتههای محض انسانی مثل «حقوق» یا «ادبیات فارسی» شامل این تبصره نمیشوند و همچنان مشمول کسر معدل خواهند بود.
منطقه امن هنر و زبان؛ جایی که نوع دیپلم شما هیچ اهمیتی ندارد
اگر نگران ضرایب و کسر معدل هستید و میخواهید در محیطی رقابت کنید که زمین بازی برای همه هموار است، باید به سراغ گروههای آزمایشی «هنر» و «زبانهای خارجی» بروید. طبق ردیفهای ۴ و ۵ جدول ضرایب در دفترچه راهنما، این دو گروه تنها گروههایی هستند که درِ آنها به روی همه باز است و هیچ تبعیضی بین دیپلمهای مختلف قائل نمیشوند.
در این دو گروه، ضریب تأثیر معدل برای تمام دیپلمهای نظری (ریاضی، تجربی، انسانی) و حتی دیپلمهای نظام قدیم، ۱۰۰ درصد است. به عبارت دیگر، اگر شما با دیپلم ریاضی بخواهید مترجمی زبان انگلیسی بخوانید، یا با دیپلم تجربی بخواهید وارد رشته عکاسی، بازیگری، طراحی لباس یا ارتباط تصویری (گرافیک) شوید، معدل کتبی شما بدون هیچ تغییری اعمال میشود.
این «منطقه امن» فرصت بینظیری برای کسانی است که احساس میکنند در انتخاب رشته دبیرستان اشتباه کردهاند و استعداد واقعیشان در دنیای هنر یا زبان نهفته است. در اینجا، یک دانشآموز ریاضی با معدل ۱۶، دقیقاً همتراز با یک دانشآموز هنرستان (با فرض همترازی) با معدل ۱۶ سنجیده میشود. همچنین این گروهها برای کسانی که معدل کتبی نسبتاً خوبی دارند اما در گروههای اصلی (مثل مهندسی یا تجربی) به دلیل رقابت بالا شانس کمی دارند، میتواند حکم یک «برگ برنده» برای ورود قطعی به دانشگاه را داشته باشد. تنوع رشتههای هنری در دانشگاه آزاد (از سینما و تئاتر تا نقاشی و موسیقی) نیز دست شما را برای انتخاب باز میگذارد.
معمای دیپلمهای نظام قدیم و فنی؛ فرمول همترازی برای کسانی که امتحان نهایی نداشتند
آخرین قطعه پازل گزینش، مربوط به داوطلبانی است که شرایط استاندارد ندارند: فارغالتحصیلان فنی و حرفهای، کاردانش و دیپلمههای نظام قدیم چهارساله یا ششساله. این گروه معمولاً امتحان نهایی کتبی به شیوه دانشآموزان نظری نظام جدید (۶-۳-۳) نداشتهاند. سوال اینجاست: دانشگاه چگونه معدل آنها را با بقیه مقایسه میکند؟
برای داوطلبان فنی و حرفهای و کاردانش، همانطور که اشاره شد، «معدل کل دیپلم» جایگزین معدل کتبی میشود. اما نکته مهم «ضریب تجانس» است. از آنجا که دروس این شاخهها کاملاً مهارتی و متفاوت از دروس نظری دانشگاهی است، اگر این داوطلبان بخواهند وارد رشتههای کارشناسی پیوسته نظری (مثل مهندسی برق یا روانشناسی) شوند، معمولاً با ضریب بسیار پایینی (طبق ستون «سایر عناوین دیپلم» در جدول، حدود ۵۱.۴ درصد) مواجه میشوند. این یعنی عملاً شانس قبولی آنها در رشتههای نظری پرطرفدار بسیار پایین است و بهتر است یا در رشتههای مرتبط کاردانی ادامه تحصیل دهند یا رشتههای هنری را انتخاب کنند.
در مورد دیپلمههای نظام قدیم (ترمیواحدی یا سالیواحدی) که مدرک پیشدانشگاهی ندارند یا دیپلم چهارساله قدیم دارند، فرمولهای «همترازی» اعمال میشود. سیستم سنجش دانشگاه به طور خودکار معدل آنها را با ضرایبی تعدیل میکند تا با معدلهای نظام جدید قابل مقایسه شود. این داوطلبان باید در وارد کردن نوع دیپلم و سال اخذ آن در سامانه ثبتنام نهایت دقت را داشته باشند، زیرا اشتباه در تعیین «نوع نظام آموزشی» میتواند کل محاسبات ضریب را به هم بریزد. توصیه میشود این دسته از داوطلبان بیشتر روی رشتههایی تمرکز کنند که ظرفیت پذیرش بالایی دارند تا ریسک ناشی از همترازی معدل، مانع قبولیشان نشود.
انتخاب رشته در پذیرش بر اساس سوابق تحصیلی، یک بازی ریاضی است. شما نمیتوانید صرفاً با تکیه بر "علاقه" و بدون نگاه به "کارنامه"، انتخابهای خود را اولویتبندی کنید. آگاهی از اینکه دیپلم شما در کدام رشتهها ضریب ۱۰۰ دارد و در کدام رشتهها به نصف تقلیل مییابد، کلید موفقیت شماست.
اگر دیپلم انسانی دارید، دور رشتههای مهندسی را خط بکشید مگر اینکه معدلتان بسیار بالا و واحد دانشگاهی مدنظر کممتقاضی باشد. اگر دیپلم ریاضی یا تجربی دارید، فرصت طلایی رشتههای مدیریت و روانشناسی را از دست ندهید. و اگر هنرمند هستید، با خیال راحت و بدون توجه به نوع دیپلمتان وارد رشتههای هنری شوید. پیش از نهایی کردن ثبتنام و پرداخت هزینه، ماشینحساب بردارید، جدول صفحه ۷ دفترچه را باز کنید و «ارزش واقعی معدل» خود را برای هر رشته محاسبه کنید.
علاقه مندان به پذیریش در دوره های کارشناسی و کاردانی دانشگاه آزاد اسلامی می توانند از اینجا دفترچه راهنمای این دوره های مشاهده کنند.
انتهای پیام/