یک داروی معمولی، عمر دیابتیها را افزایش میدهد
دیابت نوع دو معمولاً با عدد قند خون تعریف میشود، اما پیامدهای آن بهمراتب فراتر از این عدد است. این بیماری بهمرور زمان رگها را درگیر میکند، التهاب مزمن ایجاد میکند و خطر سکته قلبی و مغزی را بالا میبرد. به همین دلیل، بیماریهای قلبیعروقی همچنان یکی از اصلیترین دلایل مرگ در میان افراد دیابتی هستند؛ حتی در کسانی که در ظاهر، مشکل قلبی مشخصی ندارند.
با وجود این واقعیت، استاتینها بیشتر برای بیمارانی تجویز میشوند که خطر بالای بیماری قلبی در ده سال آینده دارند. اگر فردی دیابت داشته باشد، اما در محاسبات بالینی کمخطر تلقی شود، گاهی از دریافت این درمان پیشگیرانه کنار گذاشته میشود. حالا یک مطالعه بزرگ و بلندمدت نشان میدهد این خطکشی ممکن است بیش از حد سادهانگارانه باشد.
وقتی دیابت بهتنهایی یک عامل خطر است
استاتینها داروهایی هستند که با کاهش «کلسترول کم چگال» (LDL)، به محافظت از دیواره رگها کمک میکنند. LDL بالا بهتدریج در دیواره رگها رسوب میکند و زمینه را برای تنگی عروق، حمله قلبی و سکته مغزی فراهم میسازد. در افراد مبتلا به دیابت نوع دو، این فرایند معمولاً سریعتر و شدیدتر اتفاق میافتد، حتی اگر سطح کلسترول خیلی بالا نباشد.
همین موضوع باعث شده برخی متخصصان سالها هشدار دهند که دیابت، بهخودیخود باید یک زنگ خطر جدی تلقی شود. اما در عمل، تصمیمگیری درمانی اغلب به ابزارهایی وابسته بوده که فقط خطر کوتاهمدت را میسنجند؛ ابزارهایی که ممکن است تصویر کاملتری از آینده بیمار نشان ندهند.
دادههایی که بحث قدیمی را دوباره زنده کردند
در این مطالعه منتشرشده در «ساینس دیلی» (Science Daily)، پژوهشگران به سراغ سوابق پزشکی ثبتشده در یکی از بزرگترین پایگاههای داده سلامت بریتانیا رفتند. آنها وضعیت هزاران بزرگسال مبتلا به دیابت نوع دو را بررسی کردند که در آغاز پیگیری، نه سابقه بیماری قلبی جدی داشتند و نه مشکلات شدید کبدی. این انتخاب به محققان اجازه داد اثر واقعی شروع مصرف استاتینها را در شرایط نسبتاً پاک بررسی کنند.
شرکتکنندگان برای سالها پیگیری شدند و بر اساس احتمال بروز بیماری قلبی در ده سال آینده، در گروههای مختلف خطر قرار گرفتند. سپس پیامدهای سلامت افرادی که مصرف استاتین را آغاز کرده بودند، با کسانی که این داروها را دریافت نکرده بودند، مقایسه شد.
نتیجهای که فقط به پرخطرها محدود نماند
آنچه از دل این دادهها بیرون آمد، ساده، اما مهم است؛ مصرف استاتینها با کاهش مرگومیر و کاهش حوادث قلبی جدی همراه بود و این الگو در تمام گروههای خطر دیده شد.
حتی افرادی که طبق معیارهای رایج پزشکی، در دسته کمخطر قرار میگرفتند، از مصرف این دارو سود برده بودند. این یافته بهطور مستقیم این فرض قدیمی را به چالش میکشد که استاتینها فقط برای کسانی مفیدند که خطرشان از قبل بالا ارزیابی شده است. بهعبارت دیگر، دیابت نوع دو ممکن است آنقدر عامل خطر قدرتمندی باشد که مرز میان کمخطر و پرخطر را کمرنگ کند.
نگرانی همیشگی درباره عوارض جانبی
البته هر بحثی درباره استاتینها، خیلی زود به موضوع عوارض جانبی میرسد. درد و ضعف عضلانی، یا نگرانی درباره آسیب کبدی، از دلایل شایع تردید بیماران در مصرف این داروهاست. پژوهشگران افزایش بسیار محدودی در بروز عارضه عضلانی در یکی از گروهها مشاهده کردند، اما این افزایش نادر و خفیف بود. از طرف دیگر، شواهدی از افزایش مشکلات کبدی دیده نشد؛ موضوعی که میتواند خیال بسیاری از بیماران و پزشکان را راحتتر کند.
مشکل نگاه کوتاهمدت به یک بیماری بلندمدت
یکی از پیامهای مهم این پژوهش، نقد اتکای بیش از حد به پیشبینیهای کوتاهمدت است. دیابت نوع دو بیماریای نیست که اثراتش فقط در چند سال آینده ظاهر شود. آسیب عروقی، التهاب و تغییرات متابولیک، آرام و تدریجی پیش میروند و نتیجه آنها گاهی بعد از یک دهه یا بیشتر آشکار میشود. وقتی تصمیمهای درمانی فقط بر اساس خطر دهساله گرفته شوند، ممکن است برخی بیماران از درمانهایی محروم بمانند که در بلندمدت، جان آنها را نجات میدهد.
معنای این یافتهها برای بیماران دیابتی
این نتایج به این معنا نیست که همه افراد مبتلا به دیابت باید بدون بررسی و مشورت پزشکی، مصرف استاتین را شروع کنند. درمان همچنان باید فردمحور باشد و شرایط هر بیمار بهدقت در نظر گرفته شود.
استاتینها ممکن است برای طیف بسیار گستردهتری از بیماران دیابتی مفید باشند؛ حتی برای کسانی که تاکنون به آنها گفته شده خطر قلبیتان پایین است.
شاید وقت آن رسیده باشد که پیشگیری قلبی در دیابت نوع دو، نه فقط بر اساس اعداد کوتاهمدت، بلکه با نگاهی بلندمدتتر و واقعبینانهتر بازتعریف شود.
انتهای پیام/