دانشگاهها نقطه شروع گفتمان عدالتمحور بینالمللی هستند
محمود محمدی در گفتوگو با خبرنگار آنا با اشاره به شرایط نظام جهانی اظهار کرد: زمانی که دانشجوی رشته حقوق در خارج از کشور بودم و در دوران تحصیل پس از پیروزی انقلاب اسلامی، حضرت امام خمینی(ره) نسبت به عملکرد ناعادلانه سازمان ملل متحد در دوران جنگ تحمیلی علیه ایران اعتراض کردند و فرمودند تا زمانی که حق وتو ـ که از قانون جنگل هم بدتر است ـ در اختیار پنج قدرت قرار دارد، حقوق قدرتها در اولویت خواهد بود و حقوق بشر در چنین نظامی جایگاهی ندارد.
وی افزود: همین جمله امام خمینی(ره) انگیزهای شد تا با نگارش کتابی به این موضوع بپردازم و مسئله حق وتو را بهصورت حقوقی بررسی و اثبات کنم؛ بر همین اساس، موضوع «وتو؛ قانون جنگل» را محور اصلی پژوهش خود قرار دادم.
محمدی با اشاره به مسیر پژوهشی خود ادامه داد: چهار سال برای نگارش رساله دکتری وقت گذاشتم و در این مدت از کتابخانههای نیویورک تا آرشیو شورای امنیت سازمان ملل متحد را مورد مطالعه قرار دادم و عملکرد کشورهای عضو ـ چه آنهایی که از این سازوکار بهرهمند شدهاند و چه کشورهایی که متضرر شدهاند ـ را بررسی کردم. این کتاب برای علاقهمندان، اندیشمندان و صاحبنظران حوزه حقوق و سیاست، دیپلماتها و همه افرادی که محاسبات و حکمرانی جهانی را دنبال میکنند و بهطور کلی برای همه کسانی که به آزادی و عدالت علاقهمندند، نوشته شده است.
وی تصریح کرد: بر اساس مستندات رسمی سازمان ملل متحد و وقایع رخداده پس از جنگ جهانی دوم، به این جمعبندی رسیدم که راهبرد حق وتو برخلاف اصول منشور سازمان ملل است، مغایر با حقوق بشر بوده و در تضاد با حقوق ملتهای ستمدیدهای همچون فلسطین قرار دارد؛ تا جایی که در مقاطعی حتی در حمایت از نظام آپارتاید در آفریقای جنوبی بهکار گرفته شده است. بنابراین، بهصورت حقوقی میتوان گفت حق وتو در عمل همان «قانون جنگل» است.
محمدی خاطرنشان کرد: این پژوهش بهقدری مستند و غیرقابل انکار بود که رئیس یکی از سازمانهای بینالمللی ایتالیا ـ از اساتید من ـ دیباچهای بر این اثر نوشت و تصریح کرد: اگرچه نتایج تحقیقات این جوان برای سازمان ملل تلخ است، اما پیامی جدی برای غربیها دارد؛ زیرا او عملکرد سازمان ملل متحد را بهگونهای به چالش کشیده که امکان رد آن وجود ندارد و تمامی مطالب مبتنی بر وقایع تاریخی و اسناد رسمی سازمان ملل است.
وی افزود: این اثر که رساله دکتری من بود، بالاترین نمره علمی را کسب کرد و پس از آن برای انتشار به یک مؤسسه حقوقی در قم معرفی شد. همچنین این کتاب سال گذشته توسط نشر دانشگاه آزاد اسلامی در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران منتشر شد.
محمدی در ادامه با تأکید بر نقش دانشگاهها در شکلگیری گفتمانهای جهانی گفت: کتابی که من در راستای تحقق عدالت و صلح و با محوریت حق وتو نوشتم، در محیط دانشگاه خلق شد، شکل گرفت و سپس موضوع آن در سطح جهانی مطرح شد. هرچه اندیشمندان، حقوقدانان و سیاستمداران دانشگاهی بیشتر به این موضوع بپردازند و آن را به یک گفتمان ملی تبدیل کنند، بدون تردید در نوع مواجهه و مداخله کشورهای عضو سازمان ملل متحد نسبت به ظلم و استکبار جهانی اثرگذار خواهد بود.
وی با اشاره به جایگاه فرهنگ و هنر در آگاهیبخشی ملتها افزود: تأثیر این مفاهیم در بیداری ملتها همواره قابل توجه بوده است. زمانی که انگیزههای درونی انسانها به یک اراده ملی تبدیل شود، اتفاقات بزرگی رقم میخورد؛ اتفاقاتی که در پرتو ادبیات، شعر، سرود، نقاشی و بهطور کلی تمامی عرصههای هنرهای هفتگانه، در صورتی که حامل پیام عدالتخواهانه و مسئولیتآفرین باشند، میتوانند نقشآفرین باشند.
محمدی درباره سابقه حق وتو نیز گفت: از ابتدای تدوین منشور ملل متحد در کنفرانس سانفرانسیسکو در سال ۱۹۴۵، برخی کشورها از جمله ایران با حق وتو مخالفت داشتند، اما کشورهای فاتح جنگ جهانی دوم با قدرت و نفوذ خود این سازوکار را تحمیل کردند تا اختیار حفظ صلح و امنیت در دست آنان باشد. این روند با اعتراض برخی کشورها از جمله آلمان و دیگر کشورهای اروپایی همراه شد که چرا تنها پنج کشور از چنین امتیازی برخوردارند. هرچند اصلاح کامل منشور ممکن نشد، اما در سال ۲۰۰۵ ضرورت بازنگری آن در افکار عمومی و میان کشورهای جهان پذیرفته شد و بخشهایی از منشور مورد اصلاح قرار گرفت.
وی افزود: در سال ۱۹۹۵ نیز در شهر رم ایتالیا، کلوپی از حقوقدانان تشکیل شد که هدف آن ایجاد اتحاد برای تحقق صلح و امنیت جهانی بود.
مشاور رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در امور بینالملل با اشاره به واقعیتهای میدانی نظام بینالملل خاطرنشان کرد: در سازمان ملل متحد بارها شاهد نطق نمایندگان کشورهایی بودهایم که حقوق آنها تضییع شده است؛ از جمله کشور خودمان که بارها با تجاوزهای آشکار دشمن مواجه بوده است.
این واقعیتها نشان میدهد آنچه در سطح جهانی تبلیغ میشود با آنچه در عمل رخ میدهد متفاوت است؛ بهویژه زمانی که پای قدرتها، کشورهای مستکبر و معادلات قدرت به میان میآید؛ کشورهایی که از صلح و گفتمان عادلانه سخن میگویند، اما در عمل رفتاری کاملاً متناقض دارند.
وی در ادامه تأکید کرد: اصولاً زمانی که یک تفکر عادلانه مطرح میشود و موضوعیت پیدا میکند، بهتدریج به یک گفتمان جهانی تبدیل میشود. گفتمان صحیح، عدالتخواهانه و صلحجویانه همواره اثرگذار است و ملتها از آن عبور نمیکنند. کما اینکه در موضوع فلسطین و حمایت آمریکا از رژیم صهیونیستی، شاهد اعتراض و موضعگیری کشورهای عضو سازمان ملل متحد بودهایم؛ اعتراضهایی که ناشی از آگاهی ملتها نسبت به ایستادن آمریکا در برابر عدالت و صلح جهانی است. نمونه روشن آن را میتوان در خیزش جهانی حمایت از ملت فلسطین پس از حوادث ۷ اکتبر مشاهده کرد؛ خیزشی که پیشتر عمدتاً محدود به جوامع اسلامی بود، اما امروز در سطح جهانی گسترش یافته و نتیجه رواج گفتمانهای عدالتمحور است.
وی ادامه داد: در مکتب اعتقادی ما، همانقدر که ستمپذیری قبیح است، ستمگری نیز قبیح شمرده میشود و انسان نیازمند کشتی عدالت و صلح است. هر جا که اصل عدالت زیر پا گذاشته شود، مصونیت انسان تحت تأثیر قرار میگیرد و در مسیر احقاق حق و عدالت، حتی در مورد خود فرد هم نباید بیتفاوت بود. این نگاه در کلوب رم نیز مطرح شده است؛ هر ظلمی به یک فرد، مصداق ظلم به کل جامعه است و اگر جامعه به ستمپذیری عادت کند، ظلم حاکم خواهد شد.
محمدی در پایان خاطرنشان کرد: نیاز به برابری، آزادی و صلح یک نیاز فطری در میان انسانهاست و اندیشهها و آثاری مانند کتابی که نوشتهام میتواند این انگیزه را تقویت کند. اگر سازمان ملل متحد که مدعی پایبندی به عدالت و انصاف است با واقعیتهای امروز جهان سنجیده شود، بهروشنی میتوان دید که بسیاری از اتفاقات رخداده مبتنی بر عدالت و انصاف نیست.
انتهای پیام/