مطالعه اثر انگشت روی آثار باستانی

به گزارش گروه فرهنگی آنا به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ،کامران احمدی رئیس پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی-فرهنگی این مطلب را در همایش علمی انسان‌شناسی قانونی و حقوقی که با همکاری این پژوهشکده، پژوهشکده مردم شناسی و مرکز کاربردی تحقیقاتی آگاهی ناجا در محل پژوهشگاه برگزار شد مطرح کرد.

احمدی با اشاره به نزدیکی فعالیت پژوهشکده حفاظت و مرمت با مسائل مربوط به انسان‌شناسی قانونی و حقوقی به بهره گیری این پژوهشکده از دستگاه های شناسایی نظیر اشعه ایکس ، میکروسکوپ الکترونیکی و... اشاره کرد که در این حوزه نیز کاربرد دارند.

وی افزود: به عنوان مثال در نیمه دوم قرن بیستم 1968میلادی که زنجیره dnaکشف و انقلاب علمی گسترده ای در جهان شکل می گیرد استفاده از آن با بهره گیری از دستگاه اشعه ایکس میسر می شود که در پژوهش های ما نیز کاربرد دارد.

محمد مکاری مدیر گروه زیست محیطی پژوهشکده مردم شناسی نیز در سخنانی اصطلاح مردم شناسی حقوقی را عنوانی نسبتا جدید دانست که بر مطالعات مربوط به ضوابط و مقررات سنتی، تاریخچه و نحوه به وجود آمدن آنها و احیانا انطباق و اثرشان در قوانین موضوعه اطلاق می‌شود.

وی با بیان اینکه در تاریخ مطالعات مردم شناسی ضوابط و مقررات سنتی از مجموعه زندگی اقتصادی، تکنیکی، خانوادگی و دیدنی جدانیست افزود:به عبارت دیگر مطالعه ضوابط و رسوم به عنوان قوانین سنتی همراه با پیدایش مطالعات مردم شناسی و جدا کردن امور حقوقی از اموردینی و اقتصادی و اخلاقی مقدور نبوده است.

به گفته این پژوهشگر، مردم شناسی حقوقی یکی از رشته های مردم شناسی کاربردی است که هنوز به طور کامل شناخته نشده است ولی دارای اهمیت زیادی درامور حقوقی و قانون است.

وی با اشاره به تفاوت بین قانون از دیدگاه مردم شناسی حقوقی و علم حقوق افزود: حدود و قلمرو قوانین گسترده است و از سوی سازمان های و نهادهای دولتی تهیه می شود و بطور رسمی نشر می یابد در حالیکه در مردم شناسی حقوقی، انسان شناس به دنبال مقررات سنتی در قلمرو خاص است.

مکاری افزود: قانون را قانون گذار که با قدرت سیاسی و دولت پیوند دارد تدوین می‌کند، در حالکیه هیچگونه ارتباطی بین مقررات سنتی با قدرت حکومتی وجود ندارد.

وی با اشاره به جایگاه انسان‌شناسی حقوقی در پژوهش های مردم شناسی پژوهشکده گفت: در سالهای اخیر در شاخه های مختلف این حوزه مطالعاتی پژوهش ها و سلسله مقالاتی به چاپ رسیده است که از آنها می توان به کتاب ارزشمند «جرم و فرهنگ» با همکاری پژوهشی پژوهشکده مردم شناسی و مرکز تحقیقات کاربردی پلیس آگاهی ناجا اشاره کرد.

مکاری اثر دیگری که به همت پژوهشکده مردم شناسی به چاپ رسیده را کتاب «مقدمه‌ای بر مردم شناسی پزشکی حقوقی» اعلام کرد و افزود: همچنین مقالات زیادی در این حوزه توسط پژوهشگران به چاپ رسیده است.

علیرضا حسن زاده رئیس پژوهشکده مردم‌شناسی دیگر سخنران این نشست با اشاره به دو شاخه انسان‌شناسی جسمانی و فرهنگی گفت: رابطه جسم با بدن به ویژه در حوزه مردم‌شناسی همواره مطرح بوده است.

وی با اشاره به این نکته که در مباحث مدرن انسان‌شناسی جنبه های مختلف ارتباط این دو با هم توضیح داده شده است تصریح کرد: پژوهشگران و اساتید با سابقه پژوهشکده مردم شناسی با دقت و سلیقه زیادی این موضوع را مورد بررسی قرار داده‌اند.

تجارت جهانی کروموزم y برای شناسایی اجداد

در ادامه سیروس زینلی استاد انستیتو پاستور ایران با اشاره به کاربرد کروموزم y در تعیین هویت و جمعیت انسانی، بررسی میتوکندری و کورومزم y از راه های درک خصوصیات منحصر به فرد سلول‌ها به منظور تبار شناسی را مطرح کرد.

وی با بیان اینکه با بررسی کورومزمy بسیاری از شباهت ها و قرابت های ذکوری مشخص می‌شود افزود: نمی‌توان به قطعیت این رابطه‌ها را مشخص کرد و در این راه باید از روش های دیگر هم بهره گرفت.

وی در ادامه بر لزوم ایجاد بانک اطلاعات کروموزم yدر کشور به منظور تبار شناسی، امور جنایی، صدور تابعیت و... تأکید کرد و گفت: امروزه استفاده از کروموزم y برای شناسایی اجداد به تجارتی جهانی تبدیل شده زیرا که اکثر افراد و به ویژه مهاجران علاقه دارند از تبار خویش مطلع شوند.

بررسی میتوکندری 8قوم ایرانی

دیگر سخنران این نشست میر رحیم فخرز استاد دانشگاه علوم انتظامی بود که به بیان گوشه ای از مطالعه صورت گرفته روی میتوکندری اقوام ایرانی (مردم شناسی مولکولی) توسط این مرکز پرداخت.

وی گفت: مردم‌شناسی مولکولی رشته‌ای از مردم‌شناسی است که در آن تعیین رابطه تکاملی بین جمعیت‌های انسان باستانی و معاصر از طریق روش های مولکولی انجام می‌گیرد.

وی با اشاره به اینکه میتوکندری از مادر به فرزند به ارث می‌رسد گفت: در این تحقیق تعیین توالی DNA میتوکندری با گرفتن نمونه خون از 8قوم ایرانی، فارس، آذری،کرد، گیلک، بلوچ، سیستان، ترکمن و عرب با دستگاه ceneticanalyzerانجام شد .

فخرز اظهار داشت: آنچه مهم است انطباق این نتایج مولکولی با مواردی است که توسط زبان شناسان، مردم شناسان و... به انجام می‌رسد که متأسفانه کاری در این حوزه تا به امروز انجام نشده است.

پزشک قانونی به دنبال دلایل مرگ و میر است

سرهنگ غلامحسین بیابانی رییس مرکز تحقیقات کاربردی پلیس آگاهی ناجا دیگر سخنران این نشست با اشاره به کارکرد انسان‌شناسی قانونی در مأموریت پلیس آگاهی گفت: پلیس آگاهی از دو علم کشف علمی جرم و علم کشف جرم استفاده می‌کند.

وی افزود: در علم نخست پلیس در آزمایشگاه‌های تحقیقاتی جنایی از علوم شیمی، فیزیک، بیولوژی و ...بهره می‌گیرد و در نوع دوم که مانند اولی کاربردی نیست اما می‌توان از آن برای کشف جرم سود برد از علومی مانند زمین‌شناسی، انسان‌شناسی، باستان‌شناسی و...سود می‌جوید.

وی اظهار داشت: انسان‌شناسی قانونی با پرشکی قانونی تفاوت دارد زیرا مطالعه آن بیشتر روی استخوان‌های انسان است در حالیکه پزشک قانونی به دنبال دلایل مرگ و میر است که می‌توان آنها را به طبیعی ، تصادفی ، خودکشی و ... طبقه‌بندی کرد.

اغلب پدیده‌ها و رفتارها ریشه زیستی دارند

حامد وحدتی نسب باستان‌شناس و استاد دانشگاه تربیت مدرس با بیان مطالبی در خصوص انسان‌شناسی زیستی و کاربردهای آن گفت: انسان‌شناسی زیستی نگاهی نو به جهان است به نحوی که درک می‌کنیم رفتارها و پدیده‌هایی که گمان می‌کردیم فرهنگی‌اند زیستی هستند‌.

وی بسیاری از رفتارهای انسان را برخوردار از ریشه زیستی دانست و تصریح کرد: مشکلات و چالش‌های یک‌جانشینی که برای انسان امروزی پیش آمده است تمامی به دلیل نبود تطابق ژنتیکی او برای زندگی امروز است.

افشین کرمی مدیر امور پشتیبانی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری دیگر سخنران این نشست با تأملی بر مفهوم عرف، عرف را یکی از موضوعات با اهمیت در حوزه نظری دانست که نادیده گرفته می‌شود در حالیکه نقش تنظیم کننده روابط انسانها در جوامع را دنبال می‌کند.

وی عرف را عمل یا گفتاری همگانی خواند که منشا تشکیل آن نیاز است.

کرمی با اشاره به مفهوم عرف در حقوق گفت: عرف به عنوان قانون نانوشته است که از آن به عنوان منشا قانون یاد شده است.

انجام مطالعات باستان سنجی بر روی مردان نمکی

در ادامه این نشست منیژه هادیان دهکردی عضو هیأت علمی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی فرهنگی سخنرانی خود را با نام مردان نمکی چه کسانی هستند؟ شروع کرد.

وی با اشاره به مطالعات علمی انجام شده بر بقایای نیم تنه مومیایی کشف شده از معدن نمک زنجان که در سال 1372 بطور تصادفی در این معدن کشف و سپس برای مطالعات باستان‌سنجی به آزمایشگاه تحقیقاتی مرکزی (پژوهشکده حفاظت و مرمت فعلی) منتقل شد گفت: آزمایش سالیابی کربن 14، بررسی‌های مولکولی DNA، مطالعات بافت‌شناسی، رادیوگرافی و سی‌تی‌اسکن از جمله مطالعات انجام شده بر روی نیم تنه مرد نمکی بوده است.

دهکردی افزود: مطالعات نساجی از قبیل الیاف‌شناسی، مشخصات ریسندگی و بافندگی و رنگرزی بافته‌های متعلق به این مومیایی نیز بخش دیگری از مطالعات علمی انجام شده بر روی این مجموعه تاریخی بوده است.

وی با اشاره به سه کشف دیگر در این معدن در سالهای پس از کشف نخست، تصریح کرد: در کنار تمامی اجساد کشف شده، تکه‌های لباس، سفال و... یافت شد که همگی مورد بررسی قرار گرفتند.

کشف عفونت استخوانی بانوی هفت هزار ساله

پرستو عرفان‌‌منش کارشناس پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی –فرهنگی نیز در سخنانی با اشاره به بخشی از مطالعات و بررسی‌های صورت گرفته روی اسکلت بانوی 7هزار ساله تهران گفت: با کشف این اسکلت نخست مطالعات آنتروپولوژی به منظور تشخیص جنس و بررسی آسیب‌های وارده بر اسکلت انجام شد.

به گفته این کارشناس، به همین منظور در ابتدا مطالعات X.ray برای بررسی شکستگی ایجاد شده در ناحیه کتف مورد ارزیابی قرار گرفت که عفونت استخوانی را در بررسی‌ها نشان داد.

وی تصریح کرد: در ادامه مطالعات آزمایشات FT_IR و XRD برای تجزیه و تحلیل‌های عناصر تشکیل‌دهنده استخوانی انجام گرفت که با توجه به نتایج حاصله، تحلیل‌های ساختار کریستالی استخوان را برای کارشناسان مطرح کرد.

عرفان‌ منش افزود: در ادامه تحقیقات، مطالعات بافتی و سلولی با کمک میکروسکوپ‌های الکترونی صورت گرفت تا بتوان تغییرات بافتی که در سالیان سال ایجاد شده است را برای کارشناسان نمایش داد.

در پایان فرزاد فروزانفر کارشناس حوزه انسان‌شناسی و مردم شناسی گزارش سی سال پژوهش خود در حوزه انسان‌شناسی جسمانی را ارائه داد.