چگونه اندیشه یونانی استیلای علم را رقم زد؟

به گزارش خبرنگار حوزه فرهنگ گروه دانشگاه خبرگزاری آنا، مطالعه تاریخ اندیشه گویای این است که یونانیان مواجهه مفهومی با جهان داشتند. پرسش از فلسفه هم از نظر محتوا و هم از حيث نحوه پرسش، امری يونانی است. 

هايدگر فلسفه را حقيقتا امری يونانی می‌داند كه خاستگاه يونانی داشته و صرفا در يونان امكان تحقق داشته است. او می‌پرسد چرا چنين است؟ چون ما در فلسفه از ماهيت اشيا (چيستی حقيقی اشيا) می‌پرسيم. پرسش از ماهيت اشيا صرفا در يونان اتفاق می‌افتد و درگذشته و هيچ فرهنگی پرسش از ماهيت نداشته‌ايم. 

ماهيت امری مفهومی است، يعنی در فلسفه ما مواجهه مفهومی با جهان و اشيا می‌يابيم و آنها را ضمن ماهيت می‌فهميم. ماهيت يك مفهوم دسته‌بندی شده است.

 لوگوس در بيان يونانی به معنای چيدن، دسته‌بندی كردن و جمع كردن است. لوگوس تقسيم می‌كند. در سخن از ماهيت اشيا، آنها را تقسيم و دسته‌بندی می‌كنيم. اين نحو پرسش در هيچ فرهنگی سابقه ندارد و اين كار لوگوس است. 

اگر حكمايی در ساير فرهنگ‌ها بودند كه حكيم بودند و سخن از حقايق می‌گفتند و راجع به مبدا و معاد اشيامی‌گفتند، هيچ كدام از ماهيت اشيا به اين معنا سخن نمی‌گفتند و به نحو مفهومی با جهان نمی‌شدند.
اين كار در لوگوس يونانی رخ داده و به همين ترتيب تا عصر جديد امتداد يافته و استيلای علم را رقم زده و علم همه‌چيز را تقسيم به مفهوم كرده است. 

هراكليتوس و پارمنيدس بودند که با لوگوس همخوان شده‌اند. شان اين افراد حيرت بوده است. يعنی مواجهه با لوگوس و شنيدن سخن لوگوس و اينكه لوگوس به آنها گفته «همه‌چيز يكی است»، ايشان را دچار حيرت كرده است: چطور موجودات عالم كه متكثرند، يكی هستند؟ اين يكی بودن موجودات در وجود و اين استهلاك وجود و انحلال موجود در وجود امری بوده كه برای متفكران بزرگ يونانی حيرت‌آور بوده است.

البته يك مرتبه بعدی نيز وجود دارد. اين بعد از حيرت است. در رتبه بعد حيرت به اپيستمه (معرفت) بدل مي‌شود. اپيستمه علم است، اما نه به معنای علم جديد يا به معنايی كه فيخته در نظام دانش به عنوان «دانش» (Wissenschaft) بيان می‌كند، بلكه اپيستمه به معنای نوعی تعلق نظری.

اپيستمه يك نوع تعلق نظری است كه سبب مي‌شود نظر و وجهه نظر به وجود موجود و موجود از آن حيث كه موجود است، تثبيت می‌شود و اين پرسش پديد می‌آيد كه موجود از آن حيث كه موجود است، چيست؟

اپيستمه بعد از مرتبه تفكر و حيرت رخ می‌دهد و وقتی اين اتفاق می‌افتد، موجود به ماهو موجود موضوع فلسفه می‌شود.

انتهای پیام/۴۱۶۲/