امیرمحمد حاجی یوسفی عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی/////////////

امیرمحمد حاجی یوسفی عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی

هدف اصلی این کتاب بررسی زمینه ها و پیامدهای تحولاتی است که در جهان عرب از اواخر سال 2010 میلادی آغاز شده و به نظر می رسد هم چنان هر چند به شکل هایی دیگر ادامه دارد. سوال اصلی ما این است که مهم ترین عواملی که زمینه ساز قیام های مردمی در کشورهای عربی گردید کدام است و چرا شاهد نتایج متفاوت در این کشورها بوده ایم.

این پژوهش با استفاده از یک چارچوب مفهومی-نظری برگرفته از رهیافت اقتصاد سیاسی انجام شده و با استخراج فرضیه هایی از این رهیافت نظری سعی کرده با استفاده از تحلیل هایی که در ادبیات مربوط به قیام های عربی تولید شده، به یک سنتز برسد. مهم ترین یافته های پژوهشی کتاب را می توان به صورت زیر بیان کرد. نخست این که عوامل اقتصادی، اجتماعی و سیاسی هر یک در وقوع قیام های عربی سهم داشته اند.

یافته مهم دیگر این پژوهش در ارتباط با تفاوت نتایج قیام های مردمی در کشورهای عربی ست. نخستین دلیل تفاوت نتایج را در عامل سیاسی-نظامی جستجو کردیم. عامل اقتصادی یعنی وجود نفت و ذخایر طبیعی یا عدم وجود آن دومین عامل موثر بر تفاوت نتایج قلمداد شد. عامل سوم همانا عامل اجتماعی از حیث وجود یا عدم وجود جامعه مدنی پویا و هم چنین بافت طبقاتی-فرقه ای و قومی-قبیله ای است که در تفاوت نتایج قیام های عربی نقش داشت.

و در نهایت عامل خارجی و مداخله خارجی است که باید مورد توجه قرار می گرفت. سومین یافته تحقیق مربوط به پیامدهای منطقه ای و بین المللی قیام های مردمی در کشورهای عربی بود. شاید مهم ترین پیامد منطقه ای قیام های عربی تغییر ماتریس قدرت در منطقه بود. تغییر در جهت گیری سیاست خارجی قدرت های منطقه ای، برآمدن داعش و شکل گیری ائتلاف های مختلف منطقه ای، از مهم ترین مظاهر این تغییر در ماتریس قدرت در منطقه است.

انتهای پیام/4118/