فرش قرمز خاکی زیر پای توریسم انفجاری هرمز
به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری آنا، امسال به جای یک فرش خاکی، دو فرش بزرگ خاکی با استفاده از 18 نوع خاک رنگی هرمز در این جزیره پهن شد. اتفاقی که نام «هنر محیطی» را به خود گرفته است اما احمد نادعلیان، هنرمند محیطی که خود سالهاست در جزیره هرمز زندگی میکند درباره این فرش به آنا میگوید: «این کار در واقع ضد هنر محیطی است. حجم بالایی از خاکی ویژه برای هیچ و پوچ از بین میرود تا یک کار رسانهای انجام شود.»
وی تاکید میکند که هنر محیطی قرار بوده مخاطرات محیط زیستی را به هشدار نشان دهد نه اینکه محیط زیست را نابود کند. هنر محیطی یعنی استفاده از مواد طبیعی توسط هنرمند برای نشان دادن اثر. اما با توجه به تعریفهای جدید این هنر، نباید اختلال در محیط زیست و نظام طبیعت توسط هنر محیطی روی دهد.
نادعلیان میگوید که کشمکش به وجود آمده برای به دست گرفتن ساخت فرش خاکی بین نهادهای گوناگون باعث شد تا دو گروه جداگانه دو فرش خاکی جداگانه درست کنند. با این حال این برنامه تلاش برای ثبت در رکوردهای گینس هست اما ایران هیچ رقیبی ندارد که هر سال این فرش را بزرگتر و تبعات محیطی بیشتری برای هرمز وارد میکنند.
وجود عناصر فلزی در خاک جزیره هرمز باعث شده تا تپههایی با رنگهای گوناگون به وجود بیاید. رنگهایی که انسان را به سمت خود جلب میکند اما بهرهبرداری انسان از این پدیده طبیعی شگفتانگیز وجود آن را در معرض تهدید قرار میدهد. معدن خاک سرخ هرمز سالها مورد بهرهبرداری قرار گرفته است هرچند در سالهای اخیر با اعتراضات گاه و بیگاه زیست محیطی درباره آثار تخریبی فعالیتهای این معادن روی چشمانداز جزیره و پوشش پیرامونی مرجانی ویژه آن، فعالیت آنها هم گاهی کند و گاهی تند شده است.
جزیره بیضی شکل هرمز در واقع یک گنبد نمکی است. به خاطر تنوع خاک در این جزیره در برخی منابع از آن به عنوان بهشت زمین شناسی نام برده شده است. اراضی این جزیره اما جزو مناطق چهارگانه تحت حفاظت محیط زیستی در کشور نیستند.
بیژن فرهنگ درهشوری، بومشناس برجسته، در این باره به آنا میگوید: «این برخورد با هرمز و گنبدهای نمکی آن صحیح نیست اینکه هر کسی از هر جایی خواست هر چیزی را که خواست بردارد جابهجا کند. این هم مثل همه کارهای ما آشوب است.»
احمد کارگران، از مدیران اجرایی فرش خاکی هرمز اول هفته جاری در گفت و گویی درباره انتقادهای احتمالی دوستداران محیط زیست از این فرش گفته بود: «حتی برخی دیدگاهها نیز که درباره پیامدهای احتمالی اجرای فرش خاکی مطرح میشود به دلیل اینکه در نهایت میتواند منجر به حساسیت نسبت به مشکلات زیست محیطی واقعی جزیره شود، مثبت خواهد بود.»
وی معتقد است که این بیم وجود دارد که تبلیغ به این شکل درباره پدیده شگفتانگیز خاکهای رنگی هرمز مشوقی شود برای افرادی که بخواهند از برداشت این خاک سودهای کلان به دست آورند. در حال حاضر در مقیاس بسیار کوچک نمیتوان نام سودجویی را روی آن گذاشت. خاک جزیره هرمز به مسافران آن با قیمیتی در حدود شیشهای 5 هزار تومان فروخته میشود.
با این حال اهالی جزیره هرمز با مشکلات مادی و بیکاری جوانان روبرو هستند. ترکیبی که پتانسیل آسیبهای اجتماعی را در میان مردم بالا میبرد و در عین حال فرصتی برای گسترش توریسم پایدار و مبتنی بر ملاحظات زیست محیطی است.
اما برگزارکنندهگان برنامه شش ساله فرش خاکی هرمز هم روی همین موضوع به عنوان دلیل اصلی کارشان دست میگذارند. به طور معمول در روز رونمایی از فرش خاکی چند هزار نفر با کشتی به جزیره هرمز میروند و به عنوان مثال، امسال یک بازارچه محلی خوارکیها و غذاهای اهالی جزیره نیز برپا شد.
فعالان محیط زیست معتقدند؛ با این وجود گردشگری پایدار در جزیره هرمز روی نمیدهد چرا که مردم و مسئولان درباره اکوتوریسم دانشی ندارند و هجوم یک باره گردشگری که از حساسیت ناحیهای که روی آن پا گذاشته آگاهی ندارد را رشد توریسم میدانند.
نادعلیان اما درباره جذب گردشگر با پهن کردن فرش رنگین خاکی میگوید: «یک روز مشخص جمعیتی را از راههای نزدیک و بندر میآورند این بازدیدکننده که از مناطق نزدیک آمده در اقتصاد جوامع محلی تاثیری ندارد چون این مسافران حتی غذای خود را هم با خود میآورند. توریسم انفجاری با جمعیت بالا فقط به محیط زیست منطقه آسیب میزند. من به ساحل محل برگزاری برنامه رفتم، آنجا پر از زباله شده است.»
آن طور که فعالان محیط زیست و گردشگری پایدار میگویند، اکوتوریسم بهترین راه برای گذران زندگی مردم بومی در مناطق حساس طبیعی با کمترین آسیب به این مناطق است.
بیژن فرهنگ درهشوری، بومشناس میگوید: «جزیره هرمز هر جای دنیا بود تبدیل به پارک ملی میشد و خود هرمز و اهالی آن زندگی پایدار دوستدار محیط زیست را برای تا ابد ادامه میدادند. در حالی که الان هرمز صاحب ندارد. توریستها میتوانند قندیلهای غارها، خاک، استالاکتیتها و استالاکمیتها در هر جای ایران کول کنند با خودشان ببرند. من هر بار که به هرمز میروم عصبانی میشوم. در هرمز جایی بدون زباله نیست که بتوان از آهوهای آن عکاسی کرد. زیر آبهای هرمز، انارک و قشم و همه 50 – 60 جزیره خلیج فارس و دریای عمان محیطی شگفتانگیز است. کشور ما که اولین امپراتوری تاریخ و تمدن فلان و بهمان را داشته اما حتی یک پارک ملی دریایی ندارد، در حالی که کشورهای آفریقایی که کمتر اسمشان را شنیدهایم،همگی پارک ملی دریایی دارند.»
انتهای پیام/