زنان ایرانی که قله‌های علم را فتح کرده و شایسته تقدیرند

مسعود کیخا گروه دانشگاه خبرگزاری آنا، 4 دهه گذشته کمتر کسی فکر می‌کرد زن‌ها در ایران بتوانند در پژوهش‌های علمی به مدارج عالی دست پیدا کنند و جزو بهترین‌ها باشند. اما در سال‌های اخیر، برخی از اساتید و محققین زن ایرانی به موفقیت‌های بین المللی زیادی دست پیدا کرده و حتی صاحب کرسی‌های علمی جهانی نیز هستند.

مراسم جایزه زنان در علم برای نخستین بار از طرف وزارت علوم به منظور تقدیر از اساتید و پژوهشگران موفق زن سراسر کشور در ۲۸ مرداد برگزار شد و از 16 زن محقق و پژوهشگر در گروه‌های علوم پایه پزشکی، فنی مهندسی، کشاورزی، علوم انسانی و هنر به عنوان برگزیده این دوره تقدیر شد. شناخت کم جامعه و حتی دانشگاهیان از اندیشمندان و پژوهشگران زن ایرانی باعث شده سهم آنها در پیشبرد اهداف علمی کشور تا حدودی نادیده گرفته شود. در ادامه به معرفی 16 زن برگزیده علمی پژوهشی کشور می‌پردازیم؛

شش زن برتر گروه علوم پایه پزشکی؛

تعداد و چینش جوایز اهداشده در این مراسم نشان داد زنان در گروه علوم پایه پزشکی تخصص بیشتری دارند. گروهی که بالاترین تعداد برگزیده را در میان رشته‌های دیگر داشت و از شش استاد برتر در این حوزه تقدیر شد.

دکتر اعظم ایرجی‌زاده یکی از پژوهشگرانی است که به دلیل سوابق علمی در زمینه نانو تکنولوژی، فیزیک سطح، معروف به "بانوی نانو تکنولوژی ایران" است. ایرجی‌زاده رئیس پژوهشکده علوم و فناوری نانو و عضو هیئت علمی دانشکده فیزیک دانشگاه صنعتی شریف است. او عضو کمیسیون جهانی اخلاق درعلم و فناوری یونسکو و شورای دانشگاه صنعتی شریف و برنده جایزه علامه طباطبایی از سوی رئیس جمهور است.

دکترافسانه صفوی، بانوی شیمی ایران بعد از تحصیلات کارشناسی خود در رشته شیمی از شیراز راهی بیرمنگام انگلیس شد و در مقطع ارشد و دکتری در آنجا تحصیل کرد. او نخستین زن ایرانی است که در علوم پایه به رتبه استادی رسیده است. صفوی با بیش از 155 مقاله در مجلات علمی معتبر بین‌المللی و 130 مقاله در کنفرانس‌های داخلی و خارجی پر مقاله‌ترین دانشمند زن کشورهای جهان سوم و همچنین برنده جایزه علمی بین‌المللی پرفسور عبدالسلام در رشته شیمی، برنده نشان دانش در سال 1383 و دارنده عنوان استاد نمونه کشوری سال 1380 و چندین بورس، نشان و جایزه علمی داخلی و خارجی است.

دکتر سیده‌زهرابطحائی دارای مدرک دکتری بیوشیمی از دانشگاه تهران و استاد دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تربیت مدرس می‌باشد. او بارها عنوان پژوهشگر برتر را کسب کرده و در دومین کنگره بیوشیمی در سال 72 برنده جایزه جابربن حیان شد. بطحائی همچنین به عنوان مجری بخشی از طرح ساخت داروی ایدز تشویق شد.

دکتر هاجر ابراهیم نجف آبادی از اعضای هیات علمی دانشگاه تهران است. او در سال 87 دکتری تخصصی خود را در رشته فیزیک ذرات از پژوهشگاه دانش‌های بنیادی دریافت کرد. نجف‌آبادی که در سال 95 به عنوان داور جشنواره بین المللی خوارزمی هم بوده دارای مقالات داخلی و خارجی زیادی در مجلات معتبر علمی است.

یکی از برترین‌های ایران در زمینه علوم تغذیه و رژیم شناسی دکتر لیلا آزادبخت است که دکتری خود را نیز در همین رشته از دانشگاه شهیدبهشتی و دوره تخصصی خود را از دانشگاه هاروارد آمریکا اخذ کرده است. از افتخارات او می‌توان به کسب عنوان دانشجوی نمونه کشوری در مقطع PhD در کل کشور، جایزه ی مرحوم علامه طباطبایی برگزیده بنیاد ملی نخبگان، برگزیده به عنوان دانشمندان برتر علوم پزشکی در سطح جهان بر اساس گزارش بر مبنای نظام رتبه بندی ESI، پژوهشگر برتر وزارت بهداشت در چهاردهمین جشنواره تجلیل از پژوهشگران و فناوران برتر کشور در هفته پژوهش، احراز رتبه اول محققین گروه علوم بهداشتی مدیریت و تغذیه در پانزدهمین جشنواره علوم پزشکی رازی اشاره کرد.

دکتر طوبی غضنفری در رشته ایمونولوژی از دانشگاه تربیت مدرس دکتری خود را اخذ کرد. او در سال 90 به عنوان رییس مرکز تحقیقات تنظیم پاسخهای ایمنی دانشگاه شاهد انتخاب شد.

سه پژوهشگر برتر گروه فنی و مهندسی؛

در گروه فنی و مهندسی سه استاد برگزیده شده‌اند که یکی از نکات جالب توجه برگزیدگان گروه فنی و مهندسی، تحصیل و اخذ مدرک دکتری هر سه برگزیده این گروه از دانشگاه صنعتی امیر کبیر است.

دکتر ماهرخ غنی شایسته فارغالتحصیل رشته مهندسی برق، در حال حاضر عضو هیات علمی دانشگاه ارومیه در گروه مهندسی برق مخابرات است. غنی شایسته بیش از 40 مقاله در همایش‌های داخلی و بین المللی ارائه داده و در بیش از 10 پروژه تحقیقاتی شرکت کرده است. سیستم کم‌مصرف منابع روستایی، طراحی و ساخت دتکتور هوشمند گازهای سمی، کی بوردWireless رادیویی برای کامپیوتر با برد زیاد و چندین اختراع دیگر حاصل تلاش علمی این استاد است.

دکتر زهرا رنجبر نخستین استادتمام در گرایش علوم و تکنولوژی رنگ در کشور است و به عنوان یکی از اساتید نمونه کشور از سوی نهاد ریاست جمهوری هم برگزیده شد. او عضو هیات علمی موسسه پژوهشی علوم و فناوری رنگ و پوشش (وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) و رئیس پژوهشگاه علوم و فناوری رنگ می‌باشد. رنجبر علاوه بر تالیف چندین کتاب در صنعت رنگ و همچنین فعالیت مطبوعاتی طولانی در این صنعت، دارای مدارج تحصیلی مرتبط و ارائه مقالات متنوع داخلی و بینالمللی می‌باشند.

دکتر رویا دستجردی دانشیار و عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی نساجی دانشگاه یزد است. او که تحصیلات خود را در رشته مهندسی نساجی در مقطع کارشناسی در دانشگاه یزد و مقاطع کارشناسیارشد و دکتری را در دانشگاه صنعتی امیرکبیر به پایان رساند، از محققان فعال در زمینه نانو نساجی است.

سه استاد برتر گروه کشاورزی؛

در گروه کشاورزی از سه استاد و پژوهشگر برگزیده تجلیل شد.

دکتر زیبا جمزاد استاد گیاه‌شناسی موسسه جنگل‌ها و مراتع و رییس بخش گیاه‌شناسی این موسسه است. او که دارای تالیفات و پژوهش‌های زیادی است دکتری خود را در دانشگاه لندن به پایان رساند. زیبا جم به دلیل سوابق علمی در انجمن‌ها و گروه‌های تخصصی زیادی عضویت دارد که رییس گروه ارزشیابی باغ‌های گیاه‌شناسی، عضو گروه ارزشیابی ستاد موسسه، عضو هیئت تحریریه ژورنال گیاه‌شناسی ایران، عضو هیئت ویراستاران فلور ایران، عضو کمیته ارتباط با دانشگاه، عضو انجمن ژنتیک ایران، عضو جامعه بین الملی تاکزونومی گیاهی، برخی از گروه‌هایی است که دکتر جم‌زاد درآن عضویت دارد. او با بیش از 40 تالیف و مقاله تخصصی از فعالین علمی در حوزه کشاورزی است.

زهرا امام جمعه مقطع دکتری مهندسی فرآیندهای غذایی خود را از دانشگاه بلز پاسکال فرانسه دریافت کرد. او در سال 89 به عنوان محقق نمونه دانشگاه تهران، در سال 91 به عنوان محقق برگزیده استان تهران و همچنین در سال 92 به عنوان محقق برگزیده کشوری وزارت علوم در رشته کشاورزی انتخاب شده است. امام جمعه عضو چندین انجمن تخصصی داخلی و خارجی است که عضویت در انجمن متخصصین صنایع غذایی ایران، عضو انجمن متخصصین صنایع غذایی آمریکا، هیات تحریره مجله International Journal of Dairy Science نمونههایی از آن است. نماینده تام الاختیار دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی در پردیس بین المللی ارس، رئیس دبیرخانه پژوهش‌های بین المللی و کرسی‌های یونسکو، گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی برخی فعالیت‌های او است.

محبت محبی پس از اخذ مقطع دکتری تخصصی خود در دانشگاه فردوسی مشهد، موفق به احراز رتبه استادی در 36 سالگی شده و در همین دانشگاه در گروه آموزشی علوم وصنایع غذایی دانشکده کشاورزی به تدریس مشغول است. محبی علاوه بر فعالیت‌های آموزشی و راهنمایی و مشاوره بیش از 40 دانشجو در مقاطع ارشد و دکتری، چاپ و پذیرش 140 مقاله (80 مقاله ISI و 60 مقاله علمی- پژوهشی)، 130 مقاله ارائه شده در همایش‌های داخلی و خارجی، اجرا و همکاری در 15 طرح پژوهشی، 5 مورد ترجمه، تدوین و ویراستاری کتاب را در پیشینه فعالیت‌های پژوهشی خود دارد.

گروه علوم انسانی، حوزه‌ای با دو برگزیده؛

علی‌رغم تعداد بالای محقق و پژوهشگر برتر و فعال در گروه علوم انسانی، تعداد برگزیدگان نسبت به گروه‌های دیگر کمتر بود و تنها از دو نفر استاد برتر این حوزه در این مراسم تقدیر شد. همین امر شاید نشان از کم توجهی مسئولین علمی کشور به حوزه علوم انسانی باشد.

دکتر شمس السادات زاهدی استاد دانشکده مدیریت دانشگاه علامه طباطبایی دارای مدرک فوق لیسانس علوم اداری از دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، فوق لیسانس مدیریت دولتی از دانشگاه کلرمونت آمریکا و مدرک دکترای مدیریت دولتی از دانشگاه کلرمونت آمریکا است. استاد نمونه کشور در سال 1378، دریافت عنوان زن نامآور به خاطر فعالیت‌های تحقیقاتی در سال 1378، پژوهشگر نمونه از جانب مرکز امور مشارکت زنان، 1382 گوشه ای از افتخارات زاهدی است.

منیژه قهرودی تالی در سال 75 دکتری خود را از دانشگاه تهران در رشته جغرافیای طبیعی دریافت کرد و در حال حاضر استاد دانشگاه شهیدبهشتی است. او دارای بیش از صد و بیست مقاله علمی در مجلات داخلی و خارجی است.

تنها برگزیده گروه هنر؛

تنها برگزیده گروه هنر دکتر مهناز شایسته‌فر مدرک دکتری رشته هنر اسلامی خود را از دانشگاه تربیت مدرس اخذ کرده است و در همین دانشگاه نیز مشغول تدریس است. او مدیر مسئول دو فصلنامه علمی تخصصی سفالینه نیز می‌باشد.