سادگی، کتاب و رنگ؛ پوسترهای نمایشگاه از آغاز تا سیامین دوره
به گزارش خبرنگار فرهنگی آنا، از شباهتهای این رویداد فرهنگی مهم در ایران، با هر رویداد مهم و سالانه دیگری، داشتن پوستر برای هر دوره است. برگزار کنندگان برنامهها و مناسبتهای ادواری، با طراحی پوسترهای مجزا برای هر دوره، سعی میکنند دو گروه پیام را به مخاطبان خود ارائه کنند. نخست پیامهای عمومی و در تناسب با موضوعیت آن رویداد، و دوم المانها و شاخصههایی است که در دورههای مختلف و بنا به رویکردها و دغدغهمندیهای مدیران، در پوسترها جلوهگر میشود.
با نگاه به سی پوستر طراحی شده در سیدوره نمایشگاه کتاب تهران، میتوان کم و بیش رد و نشان این دو گروه پیام را یافت؛ نخست پیامهایی در ضرورت و اهمیت کتاب، مطالعه و نقشی که در پیشبرد علمی و فرهنگی جامعه دارد و دوم، پیامهایی که بعضا در نوع طراحی و شعارها، به فراخور ویژگیهای سالانه بازار نشر و جامعه، در پوسترها ورود پیدا کردهاند.
طبیعی است که پوسترهای ادوار نخست از این رویداد سیساله، از سادگی بیشتری برخوردار باشند که دلیلش را میتوان در تجهیزات چاپ نیز جستوجو کرد اما به طور کلی، بررسی این پوسترها در امتداد یکدیگر، میتواند نمایی از توجه مسئولان برگزاری وقت نمایشگاه کتاب تهران به دست دهد.
در ادامه، مروری خواهیم داشت به پوسترهای هر دوره و شرحی کوتاه بر آنها:
1- پوستر اولین دوره نمایشگاه کتاب تهران، به غایت ساده است و به جز لوگو نمایشگاه با طرحی مدور و اطلاعات برگزاری، المانی در آن دیده نمیشود.
2- پوستر این دوره، پوستر سادهای است اما در عین حال توانسته مفهوم قابل توجهی از رهایی و پیشرفت از طریق کتاب را به مخاطب القا کند.
3- سادگی در پوستر سومین دوره، تکرار شده و جز المان کتابهای روی هم چیده شده، طراحی خاصی در پوستر دیده نمیشود.
4- استفاده از طراحهای مینیاتور ایرانی در پوستر نمایشگاه، اتفاق هویتی خوبی است اما در پوستر این دوره، به نظر میرسد این اتفاق خیلی ساده و حتی ناشیانه (استفاده از گل و کتاب) رخ داده باشد.
5- بار دیگر سادگی و بسنده به طرح کتاب... اگرچه تغییر 90 درجهای نوشتهها، نمای جالبی به پوستر نمایشگاه پنجم بخشیده است.
6- بازهم استفاده از المان کتاب که به نظر طرح نهایی، مفهوم خاصی را تداعی نمیکند.
7- تکرار المان کتاب؛ این بار اما در قالب گلهایی که از ساقههای سبز رُستهاند. مربع بودن این پوستر نیز در نوع خود قابل تامل است.
8- سادگی... و تلفیق ناشیانه و ابتدایی از کتاب با دماوند به عنوان المان ایران.
9- بار دیگر استفاده از قطع مربع... به نظر میرسد تصویر استفاده شده در این پوستر، برشی از تصویر مجسمه فردوسی در میدان فرداسی تهران باشد که شاهنامه را در دستان این شاعر نشان میدهد. در اینصورت و با وجود حسن انتخاب طراح، تنها کار گرافیکی روی این تصویر، زرد کردن شاهنامه و قرار دادن دو برگ سبز بر آن است که به نظر ابتدایی میآید.
10- سادگی؛ به علاوه استفاده از تصویر کره زمین که اولین گزینه برای اشاره به بینالمللی بودن یک رویداد است.
11- در پوستر نمایشگاه یازدهم، طراح سعی کرده با المان چند کتاب و با استفاده از سفیدی پسزمینه، پرچم ایران را بسازد. استفاده از کره زمین در کلمه BOOK هم در نوع خود قابل توجه است.
12- عدد دوازده انگلیسی، طرح پوستر دوازدهمین دوره را رقم زده است و جای خالی کتاب و مطالعه در آن دیده میشود.
13- استفاده از لوگو نمایشگاه، اینبار در قالب طرح کتابهای که به شکل دایره چیده شدهاند.
14- پوستر دوره چهاردهم، طراحی جدیتری داشته است. سادگی به انضمام کتابی بالدار، تداعیگر اهمیت کتاب و مطالعه است.
15- تقارن نمایشگاه با محرم و خالی شدن پوستر از المانهای مربوط به کتاب و نمایشگاه.
16- شاید پوستر دوره شانزدهم را عدهای نپسندند اما استفاده از مفهوم امنیت و سرپناه با کارکرد مطالعه و کتاب، اتفاق جالب و قابل تاملی به نظر میآید.
17- پوستر دوره هفدهم، آسمان مهتابی شب را نشان میدهد که هلال ماه، حرف «ن» شعار این دوره که فعل «بخوان» است را تشکیل داده. نقش برگهای کتاب را هم میتوان در عدد هفده (هفت) دید. در مجموع میتوان این پوستر را پوستر ساده اما کامل خواند.
18- طرح برگهای کتاب و رنگ سبز خاص پوستر نمایشگاه هجدهم هم در نوع خود زیباست.
19- پوستر نوزدهمین نمایشگاه، پوستر شلوغی به نظر میآید و به همین خاطر، طرح کتاب روی پوستر زیاد به چشم نمیخورد. استفاده از حدیث پیامبر اکرم (ص) با طرحی از مسجد النبی در پسزمینه پوستر همراه شده است.
20- استفاده از طرحهای اسلیمی؛ با ترکیبی از کتاب که به نوعی در پی بومی کردن مفهوم جهانی کتاب در ایران است.
21- سادگی... سادگیِ تنها.
22- باز هم طرحی از برگهای کتاب، با پسزمینه قرمز و گلهای قالی.
23- همان ایده؛ در نمایی دیگر.
24- باز هم همان ایده؛ در نمایی دیگر.
25- پوستر دوره بیست و پنجم، با تایپوگرافی خاص و المانی که از کتابی باز طراحی شده، در مجموع پوستری ساده اما چشمگیر است.
26- شاید طراح پوستر این دوره از نمایشگاه، این بیت ناصرخسرو را مد نظر داشته که: «درخت تو گر بار دانش بگیرد...»
27- وقتی کتاب لبخند (!) میزند.
28- ایده این پوستر، ساختن عدد 28 با استفاده از دو کتاب نیمه باز است. و مرد سیاه پوشی که از مقابل آن رد میشود، احتمالا نمادی از بازدید کنندگان از نمایشگاه است.
29- پوستر بیستونهمین نمایشگاه کتاب تهران، پوستر زیبایی است. طراح خواسته با این طرح، هم به «شهر آفتاب» که برای اولین بار میزبان نمایشگاه کتاب بوده اشاره کند و هم به مفهوم زمان، در شعار این دوره: «فردا برای خواند دیر است». هرچند استفاده از طرح کتاب و ساعت، پیش از این نیز نمونههایی داشته است.
30- و سرآخر، پوستر سیامین دوره نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران، با نمایی از عطف چند کتاب. به نظر میرسد پوستر شلوغی باشد و همین مسأله، خوانایی متنها در میانه پوستر را تحتالشعاع قرار میدهد؛ خصوصا اینکه متن نیز مانند کتابها، با چند رنگ نوشته شده و رنگهای استفاده، آنقدرها قاطع نیستند. طراحی این پوستر انتقادهایی را در فضای رسانه و شبکههای اجتماعی به همراه داشته و منتقدان معتقد بودهاند، پوستر نمایشگاه امسال؛ چندان چنگی به دل نمیزند.
انتهای پیام/