قدرت بازدارندگی ایران محاسبات واشنگتن را برهم میزند/ شکست محاصره، راه برونرفت از بنبست مذاکره
فواد ایزدی، کارشناس مسائل بینالملل و پژوهشگر حوزه آمریکای شمالی، در ارزیابی احتمال تهاجمیتر شدن موضع ترامپ در عرصه سیاست خارجی و آمادگی کشور برای مواجهه با سناریوی تکرار تجاوز نظامی، اظهار کرد: آمریکاییها با محدودیتهای جدی سیاسی، اقتصادی و نظامی مواجه هستند. در عرصه داخلی، دموکراتها با وعده پایان دادن به جنگ ایران وارد رقابتهای سیاسی شدهاند و اگر نتوانند به وعده خود عمل کنند، با مشکلات سیاسی روبهرو خواهند شد.
وی افزود: از ۱۳ دیماه، با آغاز به کار کنگره جدید، جنگ ایران به یک جدال اساسی میان جمهوریخواهان و دموکراتها تبدیل خواهد شد. بودجه نظامی باید به تصویب کنگره برسد و دولت واشنگتن بدون تأیید این نهاد نمیتواند آن را تأمین کند. بنابراین، آمریکا علاوه بر محدودیت سیاسی، با محدودیت اقتصادی نیز روبهرو است. افزایش قیمت بنزین و کالاها از جمله مسائلی است که ترامپ توانسته آنها را مدیریت کند، اما این موضوع همچنان یکی از محدودیتهای دولت او به شمار میرود.
این کارشناس مسائل بینالملل با تأکید بر ضرورت شناخت دقیق محدودیتهای آمریکا ادامه داد: در وهله نخست، ایران باید این محدودیتها را بهدرستی بشناسد و سپس از مشکلاتی که ترامپ با آنها مواجه است، بهره بگیرد. آمریکاییها در دفعات گذشته، پیش از حمله به ایران، محاسبات هزینه و فایده انجام دادند و به این نتیجه رسیدند که منافع احتمالی اقدام نظامی زیاد و هزینههای آن قابلتحمل است؛ اما بعد از شکستی که ایران با بستن تنگه هرمز بر آنها تحمیل کرد، باید در محاسبات خود تجدیدنظر کنند.
هزینه تکرار تجاوز باید برای آمریکا گران تمام شود
ایزدی با اشاره به ضرورت تغییر محاسبات طرف مقابل درباره هزینههای اقدام نظامی علیه ایران عنوان کرد: اکنون آمریکاییها باید در محاسبات هزینه و فایده خود، این مسئله را نیز در نظر بگیرند که اگر سخنان رهبر انقلاب درباره بهروزرسانی بانک اهداف و هدف قرار دادن اهداف مادی و غیرمادی، بدون محدودیت جغرافیایی، و همچنین اظهارات سرلشکر رضایی درباره سرمایهگذاری ۲ هزار میلیارد دلاری آمریکا در جنوب خلیج فارس و پاسخ نامحدود ایران عملیاتی شود، چه هزینههایی برای واشنگتن به دنبال خواهد داشت.
وی تصریح کرد: آمریکاییها باید ارزیابی کنند که آیا این اظهارات و مواضع در عمل اجرا خواهد شد یا صرفاً مواضع حداکثری جمهوری اسلامی ایران است و ممکن است برخی افراد مسیر متفاوتی را دنبال کنند. در این زمینه باید توجه داشت که نوع اظهارنظرهای رسمی میتواند در شکلگیری سوءبرداشت در طرف مقابل مؤثر باشد. بنابراین، مجموعه نظام باید در اجرای مواضع ابلاغشده از سوی رهبر معظم و شورای عالی امنیت ملی نهایت تلاش را داشته باشد.
پژوهشگر حوزه آمریکای شمالی با بیان اینکه ترامپ در صورت بالا بودن هزینه حمله، از تکرار اقدام نظامی خودداری خواهد کرد، اظهار داشت: ترامپ ممکن است حداقلی از عقلانیت داشته باشد و نخواهد اقدامی انجام دهد که اقتصاد آمریکا را نابود کند. اگر آن سرمایه ۲ هزار میلیارد دلاری واقعاً هدف قرار بگیرد، اقتصاد آمریکا با چالشهای زیادی مواجه خواهد شد. بنابراین، اینکه ترامپ دست به اقدام نظامی بزند یا نه، به این بستگی دارد که ما چه تصویری از هزینههای حمله برای او ایجاد کنیم.
وی با انتقاد از دوگانهسازی میان مذاکره و جنگ خاطرنشان کرد: پیش از جنگ ۱۲ روزه، عدهای این دوگانه را مطرح کردند که یا باید مذاکره کنیم یا وارد جنگ شویم. آنها با این استدلال که مذاکره خطر جنگ را دور میکند، بر ضرورت گفتوگو تأکید داشتند؛ اما در میانه مذاکرات به ایران حمله شد. درباره تفاهمنامه نیز همین مسئله تکرار شد. این دو موضوع را باید از یکدیگر تفکیک کرد؛ ملاک جلوگیری از جنگ، مذاکره یا عدم مذاکره نیست، بلکه هزینه جنگ است.
ایزدی افزود: اگر ترامپ به این نتیجه برسد که هزینه جنگ قابلتحمل است، از گزینه نظامی استفاده میکند و اگر هزینه آن بالا باشد، چنین اقدامی را انجام نخواهد داد. حمله در میانه مذاکرات نیز نشان داد که مذاکره ارتباطی با تصمیم طرف مقابل برای جنگ ندارد؛ بنابراین نباید دوگانه جنگ و مذاکره را تکرار کرد.
شکست محاصره؛ راهی برای خروج از بنبست «نه جنگ، نه صلح»
این کارشناس مسائل بینالملل در ارزیابی سیاست آمریکا برای مدیریت زمان جنگ و حفظ فشار بر ایران، با تأکید بر ضرورت پایان دادن به وضعیت نه جنگ و نه صلح اظهار داشت: سیاست کشور باید معطوف به پایان دادن به این وضعیت باشد. این تصور که ترامپ بتواند از طریق توافق با ایران برای خود سند افتخاری بسازد، از ابتدا توهم بوده و همچنان نیز چنین است. ترامپ توافقی با ایران امضا نخواهد کرد که بخواهد به آن پایبند بماند؛ ضمن اینکه تا پایان دوره ریاستجمهوریاش، حدود دو سال دیگر، رئیسجمهور آمریکا خواهد بود.
وی ادامه داد: معطل ماندن کشور برای دستیابی به توافق با ترامپ، وضعیت نه جنگ و نه صلح را تداوم میبخشد. اکنون نیز به این دلیل در چنین وضعیتی قرار گرفتهایم که تصور کردهایم میتوانیم از طریق توافق با آمریکا به دستاورد و افتخار برسیم؛ در حالی که این سیاست صحیح نیست.
ایزدی با اشاره به ضرورت مقابله با محاصره تحمیلی آمریکا تصریح کرد: سیاست صحیح این است که محاصره را بشکنیم؛ زیرا محاصره نیز مانند شلیک موشک، اقدامی جنگی و مغایر با قوانین بینالمللی است. مسئولان کشور باید زمان این اقدام را با توجه به شرایط و محاسبات خود تعیین کنند؛ این اقدام میتواند پس از آغاز به کار کنگره جدید یا در زمان دیگری که کشور آمادگی لازم را داشته باشد، انجام شود.
بازدارندگی؛ ابزاری برای حذف گزینه نظامی
پژوهشگر حوزه آمریکای شمالی با تأکید بر اینکه هدف اصلی باید جلوگیری از تکرار حمله نظامی به کشور باشد، عنوان کرد: انتظار اصلی از آمریکا این است که تا پایان دوره ریاستجمهوری ترامپ، یعنی در حدود دو سال آینده، به ایران حمله نکند. راه جلوگیری از حمله نیز این است که هزینه آن برای طرف مقابل بسیار بالا باشد؛ این همان بازدارندگی است و باید بازدارندگی مطلق ایجاد شود.
وی با اشاره به نقش رفتار عملی ایران در شکلگیری محاسبات طرف مقابل افزود: اگر دولت واشنگتن به این جمعبندی برسد که پاسخ ایران جدی خواهد بود و کشتیهای ایرانی برای شکستن محاصره حرکت خواهند کرد، نهادهای اطلاعاتی آمریکا نیز احتمال اجرای مواضع اعلامشده از سوی رهبر انقلاب را جدی خواهند گرفت. در چنین شرایطی، محاسبات واشنگتن تغییر میکند.
اما اگر طرف مقابل تصور کند با افزایش فشار میتواند امتیازهایی از ایران بگیرد که در جنگ به دست نیاورده است، مسیر فعلی، یعنی بنبست اقتصادی و تداوم وضعیت نه جنگ، نه صلح را ادامه خواهد داد.
سیگنال امتیازدهی به واشنگتن، زمینهساز زیادهخواهی بیشتر
ایزدی با انتقاد از تکرار هر روزه موضوع مذاکره و توافق با آمریکا اظهار داشت: وقتی ما فقط درباره مذاکره صحبت میکنیم، طرف مقابل این برداشت را پیدا میکند که ایران آمادگی دارد امتیاز بدهد. در چنین شرایطی، اگر آمریکا امتیازهای پیشنهادی را کافی نداند، به این فکر میافتد که چگونه فشار بیشتری وارد کند تا امتیازهای موردنظرش را به دست آورد.
وی تأکید کرد: این رویکرد نادرست است. انتظار از آمریکا این نیست که توافقی انجام دهد یا به تعهدات جدیدی پایبند شود؛ انتظار اصلی باید این باشد که دوباره به ایران تعدی نکند و دلیل آن نیز روشن است: هزینه حمله برای آمریکا باید بسیار بالا باشد.
این کارشناس مسائل بینالملل در جمعبندی دیدگاه خود خاطرنشان کرد: اگر همچنان در توهم توافق و مذاکره و این تصور باقی بمانیم که مذاکره میتواند سایه جنگ را از سر کشور دور کند، همان مسیرهایی را تکرار کردهایم که بارها آزمودهایم و نتیجهای از آنها نگرفتهایم.
انتهای پیام/