چرا هفته کتاب از یک نقطه شروع به یکچرخه تکراری تبدیل شده است؟
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، رسول تبیک، کارشناس و پژوهشگر حوزه کتاب در مصاحبه با برنامه «فرهنگسرای گفتوگو» در شبکه رادیویی گفتگو با اشاره به شعار سال جاری یعنی «با کتاب گفتوگو کنید» تأکید کرد: متأسفانه در سالهای اخیر، آنچه شاهد آن هستیم، تکرار بیپایان یکچرخه است که در آن «هفته کتاب» تنها به یک مناسبت تقویمی محدود شده و از نقش خود بهعنوان یک نقطه شروع برای تحول فرهنگی بازمانده است.
تبیک در تحلیل خود از وضعیت متولیان اصلی حوزه کتاب، از جمله وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، خانه کتاب، نهاد کتابخانهها و کتابخانه ملی، خاطرنشان کرد: اگرچه این چهار مجموعه ستونهای اصلی حوزه هستند، اما سیاستگذاریها و حمایتها به شکلی صورت میگیرد که گویی هدف، صرفاً گذراندن یک مناسبت است.
وی با بیان این مطلب که «هفته کتاب در هفته کتاب باقی ماند»، اشاره کرد: برنامهریزیها از ماهها قبل آغاز میشود، اما بهمحض پایانیافتن این بازه زمانی، پرونده حوزه کتاب نیز بهنوعی بسته میشود و هیچ تداوم یا پیگیری بلندمدتی برای نتایج حاصله صورت نمیگیرد.
این کارشناس برجسته در ادامه با نقد رویکرد مدیریتی، به مسئله «روزمرگی» و «فقدان نگاه میانمدت و بلندمدت» اشاره کرد. وی معتقد است: تصمیمسازان در حوزههای فرهنگی، گاهی دچار نوعی اشتباه استراتژیک میشوند؛ بهطوری که با تمرکز بر مسائل معیشتی یا اقتصادی، از ریشههای فرهنگی مشکلات غافل میمانند. تبیک استدلال کرد که بسیاری از چالشهای اقتصادی کشور، ریشه در مسائل فرهنگی دارند و اگر نگاهی تحولآفرین و بنیادین به فرهنگ صورت نگیرد، هزینههای جبرانی در آینده بسیار سنگینتر خواهد بود.
یکی از محورهای اصلی بحث نقد جدی در مورد «کادرسازی» و «شایستهسالاری» در بدنه مدیریت فرهنگی بود. وی با ابراز نگرانی از عدم حضور نیروهای متخصص و آموزشدیده در جایگاههای کلیدی، خاطرنشان کرد: گاهی سوابق فردی یا مداخلات غیرفنی، جایگزین شایستگیهای علمی و تجربی در مدیریت حوزه کتاب میشود. وی تأکید کرد: برای عبور از این وضعیت، نیاز به بازنگری در فرایند انتخاب مدیران و ایجاد ساختاری است که در آن، نیروهای جوان و توانمند بر اساس برنامه مشخصی برای کادرسازی، وارد عرصه شوند.
در بخش دیگری از این گفتوگو، تبیک بهضرورت تغییر نگاه از «گزارشدهی صرف» به «تحلیل و آسیبشناسی» پرداخت. وی معتقد است: مدیران فعلی اغلب بهجای بررسی اینکه «چه چیزی انجام نشده» یا «چگونه میتوان عملکرد را بهبود بخشید»، به ارائه بیلانهای سطحی و گزارشهای کارکردی اکتفا میکنند. این رویکرد، مانعی بزرگ در برابر تحقق «گام دوم انقلاب» در حوزه فرهنگ است که مستلزم تحول در ساختارها و نگاههای سنتی است.
در نهایت، تبیک با تأکید بر اینکه فرصتهای جهانی و تحولات منطقهای میتواند بستری برای بازنگری در سیاستهای فرهنگی باشد، خواستار آن شد که هفته کتاب از یک رویداد گذرا، به یک نقطه عطف برای بازشناسی نیازهای جامعه و اصلاح مسیر نشر و کتابداری تبدیل شود.
وی هشدار داد: اگر مدیریت فرهنگی نتواند از سطح برنامهریزیهای مقطعی به سطح سیاستگذاریهای نظاممند و مستمر حرکت کند، تلاشهای صورت گرفته در این حوزه، بیش از آنکه تأثیرگذار باشد، تنها بهصورت تکرار مکررات تاریخی باقی خواهد ماند.
انتهای پیام/