نگاهداری: ظرفیتهای سرزمینی ایران باید به مزیت ملی تبدیل شود
به گزارش خبرگزاری آنا، بابک نگاهداری، رئیس مرکز پژوهشهای مجلس در نخستین همایش ملی و بینالمللی «ایران، سرزمین ظرفیتها» با اشاره به ضرورت توجه به ظرفیتهای داخلی کشور اظهار کرد: یکی از اهداف برگزاری این نشست، شکلگیری گفتوگویی فراگیر درباره ظرفیتهای سرزمینی ایران و ایجاد ذهنیت مشترک درباره ضرورت پرداختن به این موضوع است.
وی با قدردانی از تلاش خبرنگاران و اصحاب رسانه در پوشش اخبار کشور و فعالیتهای مرکز پژوهشهای مجلس، افزود: در شرایط حساسی که کشور با آن مواجه است، تلاشهای شبانهروزی اصحاب رسانه شایسته قدردانی است و امیدواریم این نشست زمینهای برای تعامل بیشتر و گفتوگوی مشترک درباره ظرفیتهای سرزمینی ایران باشد.
ضرورت توجه حداکثری به ظرفیتهای داخلی کشور
نگاهداری با تأکید بر اهمیت ظرفیتشناسی سرزمینی در شرایط کنونی کشور تصریح کرد: دشمنان این مرزوبوم تلاش میکنند کشور را درگیر روزمرگیها و چالشهای مقطعی کنند و از افقگشایی و توجه به ظرفیتهای موجود برای ایجاد فرصتهای جدید بازدارند؛ ازاینرو، ضروری است در مقطع کنونی بیش از گذشته به ظرفیتهای سرزمینی کشور توجه و سرمایهگذاری حداکثری شود.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس ادامه داد: این برنامه صرفاً یک همایش نیست، بلکه مجموعهای از نشستها و گفتوگوها در تهران و ۳۱ استان کشور برای شناسایی ظرفیتها و فرصتهای موجود برنامهریزی شده است تا بتوان در شرایط محدودیتهای ناشی از تحریم و طرد اقتصادی، حداکثر بهرهبرداری را از توانمندیهای داخلی داشت.
وی با بیان اینکه ایران سرزمین ظرفیتها و فرصتهاست، خاطرنشان کرد: برخورداری از ظرفیتها و منابع بهتنهایی و بهصورت خودکار برای کشور مزیت ملی ایجاد نمیکند؛ بلکه منابع طبیعی، موقعیت جغرافیایی، میراث تاریخی، تنوع اقلیمی، سرمایه انسانی و توان اقتصادی زمانی میتوانند در شرایط دشوار کنونی به مزیت ملی تبدیل شوند که سه اقدام اساسی درباره آنها انجام شود.
شناسایی، همنگری و بالفعلسازی؛ سه مرحله تبدیل ظرفیتها به مزیت ملی
نگاهداری نخستین اقدام را شناسایی دقیق ظرفیتها و فرصتهای کشور دانست و گفت: شناخت ظرفیتها، نخستین مرحله برای اقدام در مسیر بهینهسازی و بهرهبرداری از آنهاست.
وی دومین اقدام را همنگری میان ظرفیتها و فرصتهای مختلف کشور عنوان کرد و افزود: این مرحله تاکنون در کشور بهصورت مؤثر محقق نشده است. اقداماتی در قالب آمایش سرزمین از سوی سازمان برنامه و بودجه و برخی نهادهای دیگر انجام شده، اما همنگری مجموعه ظرفیتها و فرصتهای کشور هنوز در عمل جایگاه لازم را در برنامهریزیها پیدا نکرده است.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با اشاره به اینکه فهرستهایی از ظرفیتها و فرصتهای کشور در قالب اسناد مطالعاتی تهیه شده است، بیان کرد: مسئله اصلی این است که آیا این ظرفیتشناسی در حاشیه برنامهریزی کشور قرار دارد یا واقعاً در متن برنامهریزی و بودجهریزی مورد توجه قرار گرفته است. به اعتقاد من، تاکنون این اتفاق بهدرستی رخ نداده و بخش مهمی از این ضعف به ناتوانی در درک ارتباط و نسبت میان ظرفیتهای مختلف کشور بازمیگردد.
وی سومین مرحله را بالفعلسازی ظرفیتها و فرصتها برشمرد و اظهار کرد: زمانی که نتوانیم از طریق همنگری ظرفیتها، ابتکارات صنعتی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی لازم را طراحی کنیم، در مرحله بالفعلسازی آنها نیز با مشکل مواجه خواهیم شد.
لزوم بهرهبرداری از ظرفیتهای سرزمینی در شرایط پساجنگ
نگاهداری با اشاره به تحولات اخیر کشور و شرایط پساجنگ گفت: با توجه به تحولاتی که در کشور رخ داده، جنگ ۴۰ روزهای که به ما تحمیل شد، شرایط پساجنگ و همچنین تحولات عرصه بینالمللی، باید از کوچکترین ظرفیتهای سرزمینی کشور حداکثر استفاده را داشته باشیم تا بتوانیم از شرایط دشوار پیشرو با موفقیت عبور کنیم.
وی افزود: بسیاری از ژئوپلیتیکدانان معتقدند ۱۰ تا ۱۵ سال آینده، دورهای همراه با تلاطم و تحولات گسترده خواهد بود؛ بنابراین، در شرایط پساجنگ رمضان، توجه به ظرفیتهای سرزمینی با سه رویکرد شناسایی، همنگری و بالفعلسازی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
ضرورت پیوند ظرفیتهای استانها با یکدیگر و زنجیرههای ارزش منطقهای
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با طرح پرسشهایی درباره میزان بهرهگیری از ظرفیتهای سرزمینی در برنامهریزیهای توسعهای کشور گفت: ممکن است در استانهای مختلف، ظرفیتهای معدنی، کشاورزی، گردشگری و سایر حوزهها احصا شده باشد، اما پرسش اساسی این است که آیا در پهنههای شمال غرب، جنوب شرق، شمال شرق، جنوب غرب و پهنه مرکزی کشور، ارتباط و تعامل میان این ظرفیتها بررسی شده است تا بتوان ابتکارات چندجانبهای میان این مناطق شکل داد؟
نگاهداری ادامه داد: حتی در داخل یک استان که اسناد ظرفیتشناسی آن تهیه شده است، باید بررسی شود که آیا میان ظرفیتهای صنعتی، گردشگری، کشاورزی و سایر حوزهها همنگری صورت گرفته و ابتکارات سازندهای برای اداره و توسعه آن منطقه شکل گرفته است یا خیر.
وی با تأکید بر اهمیت ظرفیت استانهای مرزی تصریح کرد: باید بررسی کنیم که آیا تاکنون از ظرفیت استانهای مرزی در ارتباط با کشورهای همسایه، آنگونه که شایسته است، در برنامهریزیهای توسعهای استفاده کردهایم یا خیر.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با اشاره به عبور زنجیرههای ارزش اقتصادی از ایران اظهار کرد: برای نمونه، زنجیره اقتصادی و فناوری چین از شرق به غرب و برخی زنجیرههای ارزش اقتصادی نیز از شمال به جنوب کشور عبور میکنند. باید بررسی کنیم این ظرفیتها چه جایگاهی در استانهای مختلف پیدا کردهاند و چگونه میتوان از آنها برای توسعه اقتصادی کشور بهره گرفت.
وی تأکید کرد: اگر بخواهیم در زنجیرههای ارزش اقتصادی منطقهای و بینالمللی نقشآفرینی موفقی داشته باشیم، اما در طراحیها و جانماییهای صنعتی و جمعیتی به این زنجیرهها توجه نکنیم، نمیتوانیم نقش مورد انتظار را ایفا کنیم.
نگاهداری در ادامه با طرح این پرسش که آیا برنامهریزیهای استانی کشور متناسب با زنجیرههای ارزش منطقهای و فرامنطقهای انجام میشود، گفت: در حوزه فناوری و کریدورهای حملونقل نیز باید مشخص شود که تا چه اندازه این موضوع در برنامهریزی تکتک استانها مورد توجه قرار گرفته است. برای مثال، اگر ظرفیت انتقال فناوریهای چین از مسیر استانهای مختلف کشور وجود دارد، باید مشخص کنیم چه صنایعی متناسب با این ظرفیتها در مسیر عبور این زنجیرهها جانمایی شوند.
انتهای پیام/