احسانی: جامعه برای عبور از بحرانها با نگاهی نیازمندانه به دانشگاهها چشم دوخته است
به گزارش خبرنگار آنا، مرتضی احسانی در همایش «نقش دانشگاهها و پژوهشگاههای کشور در تابآوری ملی» اظهار کرد: در شرایطی که کشورهای جهان با مسائل و چالشهای مختلفی مواجهاند، نگاهها بیش از گذشته به دانشگاهها، پژوهشگاهها و مراکز علمی معطوف شده است و جامعه از این مراکز انتظار دارد برای برونرفت از بحرانها راهکار ارائه دهند.
وی افزود: دانشگاهها و پژوهشگاهها در پنج دهه اخیر همواره نقشآفرینی کردهاند، اما به نظر میرسد جامعه اکنون با نگاهی متفاوت، نیازمندانه و حتی ملتمسانه به مراکز علمی روی آورده و منتظر است ببیند نخبگان علمی برای عبور از بحرانها چه اقداماتی انجام میدهند.
رئیس پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران با اشاره به اهمیت مفهوم تابآوری گفت: تابآوری به توانایی یک کشور برای پیشبینی تهدیدها و سازگاری با شرایط پس از بحران اشاره دارد. تابآوری با مقاومت تفاوت دارد؛ ممکن است جامعهای برای مدتی فشارهای سخت را تحمل کند، اما باید بتواند با شرایط جدید سازگار شود و آسیبپذیریهای خود را کاهش دهد.
احسانی با تأکید بر اینکه تابآوری الزاماً به معنای خودکفایی نیست، اظهار کرد: اینگونه نیست که اقتصادهای پیشرفته دنیا همه فناوریها را در داخل خود داشته باشند. حتی کشورهای پیشرفته در عرصههای اقتصادی و فناوری که برای تأمین مواد مورد نیاز خود فعالیت گستردهای دارند، ممکن است در مواجهه با بحرانهایی که هزاران کیلومتر دورتر از آنها رخ میدهد، دچار مشکل شوند.
وی با اشاره به تعدد بحرانهایی که کشور با آنها مواجه است، افزود: بخشی از مشکلات ناشی از شرایط آبوهوایی و تحریمهاست و شرایط جنگی نیز مسائل تازهای ایجاد کرده است. تحریمها دسترسی ما به برخی فناوریها را محدود کردهاند. مخاطرات امنیتی، کمبود منابع آب در یکیدو دهه اخیر، فرسودگی زیرساختها و مجموعهای از مسائل دیگر، زنجیرهای از بحرانها را در کشور شکل دادهاند.
رئیس پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران با بیان اینکه چهار نهاد میتوانند مسئولیتهای مکملی در مواجهه با این شرایط بر عهده بگیرند، گفت: دانشگاهها همواره مسئولیت تربیت نیروی انسانی متخصص و انجام پژوهشهای بنیادی را بر عهده داشتهاند؛ البته این موضوع به معنای آن نیست که دانشگاهها در سایر زمینهها نقشآفرینی نمیکنند.
احسانی ادامه داد: پژوهشگاهها مسئولیت توسعه فناوری، اعتبارسنجی، نمونهسازی و انتقال فناوری را بر عهده دارند و تلاش میکنند دانش بنیادی را در کوتاهترین زمان ممکن به فناوری و محصول تبدیل کنند. انتظار میرود خروجی این فعالیتها، محصولاتی باشد که اثربخشی بیشتری در جامعه دارند.
وی برای تبیین نقش پژوهشگاههای کاربردی به تجربه مؤسسه فرانهوفر آلمان اشاره کرد و گفت: حدود ۳۰ هزار نفر در این پژوهشگاه کاربردی فعالیت میکنند و حجم فعالیتهای آن به ۳.۶ میلیارد یورو میرسد که یکسوم این درآمد از فعالیتهای صنعتی تأمین میشود. تایوان نیز از جمله کشورهایی است که در حوزه تولید تراشه به موفقیت دست یافته است.
رئیس پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران با اشاره به برخی گلوگاههای کشور اظهار کرد: یکی از مسائل مهم، حوزه آب و محیط زیست است که دانشگاهها و پژوهشگاهها میتوانند در آن نقش مؤثری ایفا کنند. همچنین بخش صنعت در حوزه مواد شیمیایی و کارخانههای صنعتی با مشکلاتی مواجه است و بسیاری از زیرساختهای صنایع دچار خوردگی شدهاند. احیای این زیرساختها میتواند به تداوم زنجیره تولید کمک کند.
احسانی افزود: دانشگاهها و پژوهشگاههای متعددی در زمینه خوردگی فعالیت دارند و با تقویت این فعالیتها و تداوم همکاریهای علمی در این حوزه میتوان از توقف تولید در صنایع جلوگیری کرد.
وی بالا بودن سطح انتظارات صنایع و کمصبری آنها را از دلایل کُندی پیشرفت برخی پروژهها دانست و گفت: توسعه محصولات به اجرای پروژههای میانمدت و بلندمدت نیاز دارد. از سوی دیگر، برای پیشبرد فنی این پروژهها باید به تجهیزات پیشرفته دسترسی داشته باشیم که این امر نیز مستلزم صرف زمان و صبوری است.
رئیس پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران، تأمین مالی را یکی دیگر از مسائل مهم نظام پژوهش کشور در سه دهه اخیر دانست و اظهار کرد: تأمین مالی پژوهشها بهشکل قطرهچکانی انجام میشود و این مسئله یکی از موانع جدی پیشرفت فعالیتهای علمی و فناوری است.
احسانی با اشاره به فرسایش سرمایه انسانی در دانشگاهها و مراکز پژوهشی ادامه داد: مشکلات معیشتی موجب شده است مهاجرت نخبگان و همکاران دانشگاهی و پژوهشی سرعت بگیرد. این مسئله درباره کارکنان نیز وجود دارد و شاهد خروج نیروی انسانی از مجموعه آموزش عالی به مقصد سایر نهادها هستیم؛ بهطوریکه بسیاری از همکاران باتجربه نوعی مهاجرت داخلی را تجربه میکنند و از مجموعههای علمی خارج میشوند.
وی در جمعبندی سخنان خود، پنج اقدام را برای تقویت تابآوری علمی و فناورانه کشور ضروری دانست و گفت: نخست باید گلوگاههای کشور شناسایی و فهرستی از وضعیت بخشهای حیاتی تهیه شود. دوم، کنسرسیومسازی و ایجاد همکاریهای مشترک میان دانشگاهها و پژوهشگاهها ضرورت دارد.
احسانی ایجاد زیرساختهای مشترک و ارزیابی سریع نتایج فعالیتها را سومین اقدام برشمرد و افزود: چهارمین اقدام، تأمین مالی مناسب و پایدار برای فعالیتهای پژوهشی و اعتبارسنجی تحقیقات است. در نهایت نیز باید برای تقویت و ارتقای توان نیروی انسانی در دانشگاهها و پژوهشگاهها برنامهریزی کرد.
انتهای پیام/