پیشنهاد رئیس دانشگاه علامه به وزارت علوم؛ تدوین برنامه مشترک برای همافزایی علمی
به گزارش خبرنگار آنا، شجاع احمدوند در همایش «نقش دانشگاهها و پژوهشگاههای کشور در تابآوری ملی» اظهار کرد: تابآوری ملی پیش از آنکه امری مادی باشد، به ظرفیت انسانی یک ملت بستگی دارد. همه کشورها با مخاطراتی مانند جنگ، بحرانهای اقتصادی، اجتماعی و طبیعی روبهرو هستند؛ نمیتوان از وقوع این مخاطرات جلوگیری کرد، اما میتوان جامعهای ساخت که آسیبپذیری کمتری داشته باشد و از تجربههای دشوار برای تقویت ظرفیتهای خود بهره ببرد.
وی با تأکید بر تفاوت تابآوری ملی و مدیریت بحران افزود: این دو مفهوم یکسان نیستند. تابآوری ملی ظرفیتی بلندمدت است که باید پیش از بحران شکل بگیرد و پس از آن نیز با اصلاح و یادگیری تقویت شود.
رئیس دانشگاه علامه طباطبائی، شناخت مسائل و تولید دانش را نخستین مسئولیت دانشگاهها و پژوهشگاهها در این زمینه دانست و گفت: دانشگاه باید مخاطرات و آسیبپذیریها را شناسایی کند، روندها را بشناسد و برای مسائل راهحل ارائه دهد. تابآوری در روزهای عادی و از مسیر دانش و پژوهش ساخته میشود، اما یکی از مشکلات کشور این است که کمتر به مسئلهشناسی پرداختهایم.
احمدوند با اشاره به اهمیت مسئلهشناسی در علوم انسانی اظهار کرد: در این حوزه کمتر به شناسایی مسائل توجه شده است؛ در حالی که شناخت و تبیین مسئله اهمیت زیادی دارد و نیمی از مسیر رسیدن به راهحل است.
وی تربیت نیروی انسانی و سرمایه انسانی توانمند را دومین مسئولیت دانشگاهها برشمرد و افزود: کشور تابآور به متخصصانی نیاز دارد که علاوه بر دانش تخصصی، از تفکر انتقادی، توانایی حل مسئله، خلاقیت و قدرت کار جمعی برخوردار باشند. دانشگاه باید نسلی را پرورش دهد که بتواند در شرایط پیچیده تصمیمگیری کند.
رئیس دانشگاه علامه طباطبائی، تقویت سرمایه اجتماعی را سومین محور مسئولیت دانشگاهها دانست و گفت: تابآوری تنها به ساختمان و تجهیزات وابسته نیست؛ اعتماد عمومی، همبستگی و مشارکت مردم نیز از پایههای آن به شمار میروند. علوم انسانی و اجتماعی در شناخت مسائل، تقویت اعتماد و حمایت از گروههای آسیبپذیر نقشی اساسی دارند و در کنار علوم فنی، مهندسی و پزشکی برای ساخت جامعهای تابآور ضروری هستند.
احمدوند کمک به تصمیمگیری و حل مسائل را چهارمین محور مسئولیت دانشگاهها عنوان کرد و افزود: دانشگاهها نباید صرفاً به تولید مقاله بپردازند، بلکه باید دانش را به پیشنهادهای سیاستی و راهحلهای قابل اجرا تبدیل کنند و در بهبود سیاستهای عمومی نقش داشته باشند. شمار افرادی که در دانشگاهها توانایی تبدیل ایدهها به توصیههای سیاستی را دارند، به کمتر از انگشتان دست میرسد و لازم است این توانایی در میان دانشگاهیان تقویت شود؛ البته این موضوع به معنای جایگزینی دانشگاه با دستگاههای اجرایی نیست.
وی با اشاره به اقدامات دانشگاه علامه طباطبائی در این زمینه اظهار کرد: تجربه جنگهای اخیر نشان داد دانشگاه باید هم ظرفیت علمی و ارتباطات درونی خود را حفظ کند و هم دانش و تخصص را در خدمت جامعه قرار دهد. حمایت از خانوادههای آسیبدیده و برگزاری نشستها و همایشها از جمله اقداماتی است که در این راستا انجام شده است.
رئیس دانشگاه علامه طباطبائی در ادامه پنج پیشنهاد را برای قرار گرفتن در دستور کار مشترک نظام آموزش عالی مطرح کرد و گفت: تدوین چارچوب ملی نقش دانشگاهها و پژوهشگاهها در تابآوری، متناسب با ظرفیت و تخصص هر دانشگاه، نخستین اقدام ضروری است. همچنین باید شبکهای ملی از دانشگاهها و پژوهشگاههای مسئلهمحور شکل بگیرد تا ظرفیتهای علمی کشور بهصورت مکمل و هماهنگ به کار گرفته شوند.
احمدوند توسعه طرحهای مشترک میانرشتهای، از حوزه زیرساخت تا بازتوانی، را سومین پیشنهاد خود برشمرد و افزود: ایجاد سازوکاری پایدار برای ارتباط دانشگاه با نظام تصمیمگیری و تبدیل یافتههای علمی به پیشنهادهای سیاستی نیز ضروری است. این سازوکار باید امکان پیگیری میزان اثرگذاری پیشنهادها را فراهم کند.
وی با اشاره به تأکید دولت بر ارتباط دانشگاه و دستگاههای اجرایی گفت: با وجود این تأکید، ساختار موجود بیش از آنکه نظاممند باشد، به سمت ترجیحات دیگر حرکت کرده است؛ بنابراین باید سازوکاری پایدار و مشخص برای این ارتباط ایجاد شود. تقویت تابآوری خود دانشگاهها از طریق استمرار فعالیتهای پژوهشی و حمایت از سرمایه انسانی نیز پنجمین اقدام ضروری است.
رئیس دانشگاه علامه طباطبائی پیشنهاد کرد وزارت علوم با مشارکت دانشگاهها برنامهای مشترک تدوین کند و گفت: همکاری و تقسیم کار ملی میتواند ظرفیتهای پراکنده را به توان ملی تبدیل کند.
احمدوند در پایان تأکید کرد: دانشگاهها فقط در روزهای بحران به کشور خدمت نمیکنند، بلکه باید در روزهای عادی ظرفیت مواجهه با بحران را بسازند، در روزهای دشوار پشتوانه علمی کشور باشند و پس از بحران نیز با یادگیری از تجربهها به ساختن آیندهای بهتر کمک کنند. تابآوری ملی بدون دانش پایدار شکل نمیگیرد و دانش پایدار نیز بدون دانشگاه توانمند میسر نمیشود.
انتهای پیام/