ابطحی: بازگشت به شرایط پیش از جنگ مدال افتخار نیست؛ باید ساختارها را بازآفرینی کنیم
به گزارش خبرنگار آنا، سیدمهدی ابطحی در همایش مجازی «نقش دانشگاهها و پژوهشگاههای کشور در تابآوری ملی» با اشاره به مطالعات انجامشده درباره تجربه کشورهای مختلف پس از جنگ اظهار کرد: پس از جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، در وزارت علوم بهدنبال ایجاد ساختاری برای بهبود وضعیت جامعه دانشجویی بودیم. در همین راستا، از پژوهشگاههای علوم انسانی خواستم تجربه کشورهای مختلف پس از جنگ را بررسی کنند؛ نتایج این مطالعات آموزنده بود.
وی با بیان اینکه تجربه برخی کشورهای اروپایی پس از جنگ جهانی نشان میدهد خسارتها میتوانند زمینهساز بازنگری در مسیر توسعه شوند، افزود: کشورهایی که بخشی از منابع ملی خود را از دست داده بودند، با شناخت واقعبینانه ظرفیتهایشان به طراحی ساختارهای دقیقتر توسعه روی آوردند. در این دوره، توجه به توسعه متوازن و تطبیق نیازها با ظرفیتها، با نگاهی سیستمی دنبال شد.
معاون پژوهشی وزارت علوم با بیان اینکه جنگ و تحریمها در صورت تحلیل درست میتوانند به تقویت تابآوری منجر شوند، گفت: تابآوری یعنی جامعه با وجود شکنندگی بتواند توان و ظرفیت خود را نشان دهد؛ با این حال، همین شرایط ممکن است به فرسودگی و گسترش فساد نیز بینجامد.
ابطحی با اشاره به تجربه ایران پس از جنگ هشتساله دفاع مقدس ادامه داد: پس از جنگ، سدهای بزرگی ساخته شد و پروژههای عظیمی به اجرا درآمد؛ اما این پرسش مطرح است که آیا در کنار این اقدامات به توسعه نیز دست یافتیم؟ در همان دوره، عدمتوازن در وضعیت معیشتی تشدید شد.
وی با اشاره به رشد و کاستیهای بخشهای مختلف اقتصادی اظهار کرد: در حوزه آموزش عالی نیز دانشگاههایی در بخش خصوصی توسعه یافتند، اما برخی از این مجموعهها با وجود تلاشهای انجامشده با شکست مواجه شدند. تجربه پس از دفاع مقدس نشان میدهد اگر نگاه همهجانبه نداشته باشیم و آموزش عالی نتواند به توسعه کشور کمک کند، ممکن است به شرایط مطلوبتری دست نیابیم.
ابطحی افزود: ممکن است برخی شاخصها بهبود پیدا کنند، اما جایگاه ایران در سطحی که شایسته آن است قرار نگیرد.
دانشگاهها و پژوهشگاهها باید شبکهسازی کنند
معاون پژوهشی وزارت علوم با اشاره به ظرفیتهای ایجادشده در شرایط کنونی کشور گفت: آنچه اکنون احساس میکنیم، افزایش علاقهمندی به ایرانزمین و همدلی میان افرادی است که دغدغه ایران اسلامی را دارند. این وضعیت فرصتی تاریخی است تا از همه ظرفیتها استفاده کنیم و مسیر پساجنگ را بهدرستی رقم بزنیم.
وی نهادهای علمی را دارای نقشی محوری در این مسیر دانست و افزود: نهادهای علمی اصلیترین وظیفه را برعهده دارند و باید برای تحقق این هدف، گروههای همافزا تشکیل دهیم. گروههای پژوهشگاهی وجود دارند، اما در شبکهسازی موفق نبودهایم.
ابطحی با اشاره به ظرفیتهای کشور در حوزههای مختلف اظهار کرد: ایران از مرزهای گسترده و تنوع تولیدات داخلی تا شرکتهای دانشبنیان و بخش خصوصی پرتلاش، ظرفیتهای بزرگی دارد. اگر بتوانیم این اجزا را در قالب شبکهای گسترده به هم متصل کنیم، دانشگاهها و پژوهشگاهها را به همکاری با یکدیگر و پاسخگویی به نیازهای صنعت سوق دهیم، موفق خواهیم شد.
بازگشت به ساختارهای گذشته کافی نیست
وی با تأکید بر ضرورت یکپارچگی در تخصیص منابع پژوهشی و فعالیت نهادهای مرتبط با پژوهش گفت: آسیبهای دوره جنگ، مدیران صنعتی را به سمت بازگرداندن سریع شرایط به وضعیت عادی سوق داده است. این تلاش قابل تقدیر است، اما باید پرسید آیا میتوان ساختاری را که ۴۰ سال پیش طراحی شده، به شکل دیگری بازآفرینی کرد؟ بازآفرینی عمیق و نوآوری میتوانند در کنار یکدیگر قرار گیرند.
معاون پژوهشی وزارت علوم با انتقاد از تکرار الگوهای پیشین در تصمیمگیریها اظهار کرد: گاهی ساختارهای تصمیمگیری، موضوعات آزمودهشده را دوباره میآزمایند. ساختارهایی داشتیم که در جنگ آسیب دیدند و اکنون ممکن است همان ساختارها در پارکها دوباره ایجاد شوند. نگرانی این است که صرفاً اعلام کنیم به شرایط قبل بازگشتهایم؛ در حالی که بازگشت به وضعیت گذشته مدال افتخار نیست. اکنون در شرایط جدیدی هستیم و باید ساختارها را متناسب با آن احیا کنیم.
ابطحی با تقدیر از اعلام آمادگی دانشگاهیان برای ورود به عرصه صنعت گفت: پیگیری دانشگاهیان برای ورود به صنعت شایسته تقدیر است. اگر صنعت در طرح درخواستها و همکاریها تأخیر دارد، دانشگاهها باید ظرفیتهای خود را معرفی و آمادگیشان را اعلام کنند. در صورت نیاز به پشتیبانی مالی اولیه برای آغاز همکاریها، ستاد باید این حمایت را فراهم کند.
وی همچنین بر ضرورت توجه دانشگاهها و پژوهشگاهها به شرکتهای کوچک و متوسط تأکید کرد و افزود: برخی از این شرکتها در جریان جنگ آسیبهای جدی دیدهاند و توان بازگشت به شرایط عادی را ندارند. دانشگاهها و پژوهشگاهها باید به این مجموعهها توجه ویژه داشته باشند و ستاد نیز در صورت نیاز، برای حمایت از آنها کمک کند.
معاون پژوهشی وزارت علوم در پایان با تأکید بر مشارکت جمعی در مسیر توسعه کشور گفت: باید با این نگاه حرکت کنیم که رشد ملتها نیازمند خواست و اقدام خود آنهاست و این مسیر را با همکاری دانشگاه، صنعت و جامعه پیش ببریم.
انتهای پیام/