صفحه نخست

آناتک

آنامدیا

دانشگاه

فرهنگ‌

علم

سیاست و جهان

اقتصاد

ورزش

عکس

فیلم

استانها

بازار

اردبیل

آذربایجان شرقی

آذربایجان غربی

اصفهان

البرز

ایلام

بوشهر

تهران

چهارمحال و بختیاری

خراسان جنوبی

خراسان رضوی

خراسان شمالی

خوزستان

زنجان

سمنان

سیستان و بلوچستان

فارس

قزوین

قم

کردستان

کرمان

کرمانشاه

کهگیلویه و بویراحمد

گلستان

گیلان

لرستان

مازندران

مرکزی

همدان

هرمزگان

یزد

پخش زنده

۰۸:۴۶ | ۲۶ / ۰۸ /۱۴۰۵
| |
در گفت‌وگو با آنا تاکید شد

گذار از توصیه‌های عمومی به مدل اقتصادی کارورها برای مهار ناترازی گاز

یک کارشناس انرژی با تأکید بر ضرورت اجرای فوری برنامه مدیریت توأمان عرضه و تقاضا، مدل شرکت‌های کارور را کارآمدترین ابزار برای عبور از ناترازی زمستانی دانست وگفت: طرحی که با انتقال بار مالی به بخش خصوصی و جایگزینی تجهیزات فرسوده، بهینه‌سازی را از یک توصیه عمومی به یک پروژه اقتصادی قابل‌اندازه‌گیری تبدیل می‌کند که بدون کاهش رفاه و آسایش خانوارها، ناترازی شبکه را مدیریت خواهد کرد.
کد خبر : 1097639

به گزارش خبرگزاری آنا، بهینه‌سازی مصرف انرژی در ایران سال‌ها به‌عنوان یک توصیه عمومی و توصیه‌ای اخلاقی مطرح بوده است؛ توصیه‌ای که هرسال با آغاز فصل سرد، در قالب پیام‌های کاهش دمای وسایل گرمایشی و پوشیدن لباس گرم تکرار می‌شود، اما هیچ‌گاه به یک سازوکار اقتصادی دارای متولی، سرمایه و سنجه‌پذیری تبدیل نشده است. آنچه امروز این معادله را تغییر می‌دهد، ورود بازیگری است که وظیفه‌اش تبدیل صرفه‌جویی به یک فعالیت سرمایه‌پذیر و قابل‌اندازه‌گیری؛ شرکت‌های کاروراست.

شرکت‌های کارور در واقع شرکت‌های خدماتی انرژی هستند که هزینه اجرای پروژه‌های بهینه‌سازی را خود تأمین می‌کنند؛ از نوسازی موتورخانه‌ها و اصلاح عایق‌بندی ساختمان‌ها گرفته تا جایگزینی تجهیزات کم‌بازده. در این مدل، مصرف‌کننده هیچ هزینه اولیه‌ای پرداخت نمی‌کند و سرمایه‌گذار، بازگشت سرمایه خود را از محل صرفه‌جویی محقق‌شده و در چارچوب گواهی صرفه‌جویی که مبنای قانونی آن ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور است—بازیابی می‌کند. نتیجه، یک معامله دوسربرد است؛ خانوار همان سطح آسایش را با گاز کمتر تجربه می‌کند و بخش خصوصی از یک بازار تازه، درآمد پایدار به دست می‌آورد.

اهمیت سازوکاردرمسیر واقع‌بینانه

اهمیت این سازوکار وقتی دوچندان می‌شود که به محدودیت‌های زمانی و ساختاری کشور نگاه کنیم؛ در فاصله کوتاه باقی‌مانده تا اوج سرما، نه امکان توسعه میدان گازی تازه وجود دارد و نه افزایش چشمگیر ظرفیت تولید، بنابراین مسیر واقع‌بینانه، مدیریت هم‌زمان عرضه و تقاضاست و کارور‌ها دقیقاً در سمت تقاضا عمل می‌کنند. بر همین اساس، شرکت ملی گاز ایران هدف صرفه‌جویی حدود یک میلیارد متر مکعب گاز را از همین مسیر تعریف کرده و برای سامان‌دهی و پایش این بازار، سامانه بازارگاه کارور را با همکاری همراه اول عملیاتی کرده است؛ بستری که به‌جای ده‌ها اپلیکیشن پراکنده، یک نقطه ورود واحد برای مشترکان و یک داشبورد نظارتی برای رگولاتور فراهم می‌کند.

با این حال، کارآمدی این مدل به یک شرط بنیادین گره خورده است. قابلیت نقدشوندگی و به‌هنگام‌بودن گواهی صرفه‌جویی. اگر سرمایه‌گذاری در اوج زمستان انجام شود، اما صدور گواهی به سال بعد موکول شود، چرخه مالی پروژه‌ها می‌شکند و انگیزه بخش خصوصی فرو می‌ریزد. به همین دلیل، کارشناسان معتقدند معیار موفقیت این طرح نه تعداد شرکت‌های دارای مجوز، بلکه حجم صرفه‌جویی واقعی گاز است؛ سنجه‌ای که تنها با تقویت ظرفیت فنی و مالی کارورها، هدف‌گیری مشترکان پرمصرف و تضمین بازگشت سرمایه قابل تحقق خواهد بود.

تبدیل اولویت بهینه‌سازی مصرف گاز از توصیه عمومی به مجموعه‌ای از اقدامات اجرایی 

عرفان نوری، کارشناس انرژی، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی آنا، در خصوص مهم‌ترین اقدام دولت برای عبور از ناترازی می‌گوید: مهم‌ترین اقدام دولت باید اجرای یک برنامه عملیاتی فوری برای مدیریت هم‌زمان دو طرف، هم عرضه و هم تقاضای گاز باشد؛ با این اولویت که بهینه‌سازی را از یک توصیه عمومی به مجموعه‌ای از اقدامات اجرایی و قابل‌اندازه‌گیری تبدیل کند.

وی می‌افزاید: اگر واقع‌بین باشیم، در این فاصله کوتاهی که تا زمستان و اوج سرما باقی مانده است، امکان توسعه یک میدان بزرگ گازی و ایجاد ظرفیت تولید قابل‌توجهی را نداریم؛ بنابراین باید هم‌زمان با واردات و استفاده از سوخت جایگزین، در چارچوب شرکت‌های کارور حرکت کنیم و از این مسیر، کنترل و صرفه‌جویی در مصرف را آغاز کنیم. 

نوری در توضیح ماهیت و نحوه تأمین مالی شرکت‌های کارور تصریح می‌کند: این طرح، صرفه‌جویی را از یک توصیه عمومی به یک فعالیت اقتصادی، سرمایه‌پذیر و قابل‌اندازه‌گیری تبدیل می‌کند. منطق کار کاملاً روشن است؛ شرکت‌های کارور سرمایه‌گذارانی هستند که هزینه پروژه‌های بهینه‌سازی را تأمین می‌کنند. در این مدل، تأمین مالی پروژه‌ها بر عهده بخش خصوصی است و شرکت‌های کارور سرمایه لازم را با خود همراه می‌آورند. در نهایت، مصرف‌کننده بدون پرداخت هزینه‌های اولیه از تجهیزات کارآمد بهره‌مند می‌شود و سرمایه‌گذار هم از محل گواهی‌های صرفه‌جویی، بازگشت سرمایه خود را تضمین می‌کند که این فعالیتی دوسربرد است.

رعایت آسایش مردم با اجرای طرح کارور و تغییر تجهیزات

در خصوص مصرف خانگی، نوری معتقد است: در اوج مصرف، ۵۰ تا ۶۰ درصد مصرف ما در بخش خانگی است، اما مدیریت مصرف نباید صرفاً به توصیه به مردم برای کاهش مصرف محدود شود. بخش مهمی از مصرف گاز در ساختمان‌های کشور ناشی از ضعف عایق‌بندی، فرسودگی موتورخانه‌ها و استفاده از وسایل گرمایشی کم‌بازده است. نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم خانواده‌ها به‌تنهایی و صرفاً با تغییر رفتار، تمام ظرفیت کاهش مصرف را محقق کنند.

وی تصریح می‌کند: هدف نباید کاهش رفاه مردم باشد، بلکه هدف باید تأمین همان سطح از آسایش با مصرف کمتر گاز طبیعی باشد. برای عملی کردن این هدف، نباید سبک زندگی مردم به‌طور قابل‌توجهی تغییر کند و موجب زحمت آنها شود؛ بلکه باید مستقیماً به سمت شرکت‌های کارور و تغییر تجهیزات برویم تا هم فشار شبکه و هم هزینه خانوار کاهش یابد.در این راستا، شرکت گاز نیز در برنامه‌ریزی‌های خود، صرفه‌جویی حدود یک میلیارد متر مکعبی را از طریق همین شرکت‌های کارور هدف‌گذاری کرده است.

چالش‌های مالی شرکت‌های کارور و مخاطرات گواهی‌های صرفه‌جویی

این کارشناس انرژی با اشاره به موانع پیش‌روی این شرکت‌ها بیان می‌کند: بزرگ‌ترین مانع پیش‌روی طرح کارور، نبود اطمینان کافی در مورد بازگشت سرمایه و تبدیل صرفه‌جویی حاصل‌شده به درآمد واقعی است. اگر گواهی صرفه‌جویی مطابق قانون در زمان مقرر صادر نشود، ارزش اقتصادی آن برای شرکت‌ها قابل پیش‌بینی نیست. اگر من به‌عنوان شرکت کارور در اوج زمستان فعالیت کرده‌ام و سرمایه خودم را به کار گرفته‌ام، طبیعتاً باید همان زمان گواهی صرفه‌جویی گاز را دریافت کنم تا بتوانم آن را نقد کنم؛ نه اینکه صدور آن به سال بعد موکول شود، زیرا این موضوع برای شرکت کارور مقرون‌به‌صرفه نیست و چرخه مالی پروژه را مختل می‌کند.

وی به اهمیت گواهی پیشینی نیز اشاره کرده و می‌گوید: اگر دولت به شرکت‌های کاروری که سابقه فعالیت مستند داشته‌اند، مقداری از گواهی صرفه‌جویی را پیشاپیش اعطا کند، این صدور پیشینی می‌تواند ظرفیت مالی آنها را به‌شدت تقویت کند تا مشترکان بیشتری را پوشش دهند و مقیاس طرح گسترش یابد.

پیش‌نیاز‌های اجرایی طرح؛ از تقویت مالی کارور‌ها تا هدف‌گیری پرمصرف‌ها

نوری درباره پیش‌نیاز‌های طرح معتقد است: صرفاً افزایش تعداد شرکت‌های کارور دارای مجوز کافی نیست، بلکه باید ظرفیت فنی، اجرایی و مالی آنها تقویت شودو می توان چنین پیشنهاد داد: این شرکت‌ها باید ابتدا به سمت پروژه‌های بخش خانگی بروند؛ بخش عمده مشترکان پرمصرف ما در دهک‌های پایین‌تر جامعه قرار دارند و به تغییر تجهیزات نیاز دارند. کارور‌ها با در اختیار داشتن داده‌های شرکت گاز می‌توانند مستقیماً به سراغ این مشترکان بروند. در نهایت، معیار موفقیت طرح را نباید تعداد شرکت‌های کارور در نظر بگیریم، بلکه میزان صرفه‌جویی واقعی گاز، معیار موفقیت است.

انتهای پیام/

ارسال نظر
captcha