ایلان ماسک در شهر موشکی خود به دنبال ساخت ابررایانه ۲۴ میلیارد دلاری است

به گزارش خبرگزاری آنا؛ اسپیس‌ایکس در ادامه برنامه‌های ایلان ماسک برای گسترش زیرساخت‌های هوش مصنوعی، طرح ساخت یک مجموعه بزرگ پردازشی در شهر استاربیس ایالت تگزاس را ارائه کرده است. این مجموعه قرار است علاوه بر تجهیزات ابررایانشی، یک نیروگاه اختصاصی با سوخت گاز طبیعی داشته باشد تا بخش مهمی از برق موردنیاز پردازنده‌ها و سامانه‌های خنک‌کننده را تأمین کند. سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده برای مراحل اولیه پروژه حدود ۲۴ میلیارد دلار است و امکان توسعه آن در چند مرحله نیز وجود دارد. اسپیس‌ایکس قصد دارد مالکیت، ساخت و بهره‌برداری از تأسیسات را مستقیماً بر عهده بگیرد و برای اجرای طرح، درخواست دریافت مشوق‌های مالیاتی و توافق توسعه اقتصادی را به مسئولان محلی ارائه کرده است.

استاربیس به محل اجرای پروژه جدید ماسک تبدیل می‌شود

انتخاب استاربیس برای اجرای پروژه جدید اهمیت زیادی دارد، زیرا این شهر محل اصلی فعالیت برنامه موشکی استارشیپ محسوب می‌شود و بخش بزرگی از زمین‌های آن در اختیار اسپیس‌ایکس قرار دارد. بسیاری از ساکنان شهر نیز کارکنان این شرکت هستند و فعالیت‌های اقتصادی و عمرانی منطقه ارتباط نزدیکی با برنامه‌های فضایی ماسک دارند. همین شرایط ممکن است فرایند توسعه زیرساخت‌های جدید را در مقایسه با شهر‌هایی که مراکز داده با مخالفت گسترده ساکنان روبه‌رو می‌شوند، آسان‌تر کند. با این حال، قرار گرفتن پروژه در استاربیس به معنای معافیت از قوانین ایالتی یا مقررات زیست‌محیطی نیست و مسئولان همچنان باید درخواست‌های مربوط به ساخت و بهره‌برداری را بررسی کنند.

زمین در نظر گرفته‌شده برای پروژه ۴۴۴ ایکر، معادل حدود ۱۸۰ هکتار وسعت دارد و در محدوده استاربیس، نزدیک بندر براونزویل واقع شده است. اسپیس‌ایکس برای این مجموعه درخواست کاهش مالیات بر دارایی ارائه کرده و قرار است کمیسیون شهری استاربیس در نشست عمومی ۱۸ آذرماه، معافیت پیشنهادی و توافق توسعه اقتصادی مرتبط با آن را بررسی کند. هنوز میزان دقیق تخفیف مالیاتی و مدت اجرای آن مشخص نشده است. سرمایه‌گذاری ۲۴ میلیارد دلاری نیز به مراحل اولیه توسعه اختصاص دارد و ممکن است با اجرای فاز‌های بعدی افزایش پیدا کند. برگزاری این نشست به معنای تأیید نهایی ساخت تمام بخش‌های پروژه نیست و اسپیس‌ایکس برای اجرای برنامه خود باید مراحل قانونی دیگری را نیز پشت سر بگذارد.

۳۵ توربین گازی برای تأمین برق مرکز داده پیش‌بینی شده است

یکی از مهم‌ترین بخش‌های طرح جدید، ساخت نیروگاهی است که برق موردنیاز تجهیزات پردازشی را بدون وابستگی کامل به شبکه عمومی تأمین کند. مراکز داده پیشرفته هوش مصنوعی برای فعالیت هزاران پردازنده گرافیکی به حجم بسیار زیادی از انرژی نیاز دارند و بخش قابل توجهی از برق مصرفی آن‌ها نیز صرف خنک کردن تجهیزات می‌شود. اتصال چنین مجموعه‌هایی به شبکه برق عمومی ممکن است به توسعه خطوط انتقال، ساخت پست‌های برق جدید و دریافت مجوز‌های متعدد نیاز داشته باشد. این فرایند در بعضی مناطق آمریکا چندین سال زمان می‌برد و می‌تواند راه‌اندازی مراکز داده را به تأخیر بیندازد. اسپیس‌ایکس با ساخت نیروگاه اختصاصی تلاش می‌کند بخشی از این محدودیت‌ها را برطرف کند و کنترل بیشتری بر زمان تأمین انرژی داشته باشد.

اسناد مرتبط با درخواست مجوز زیست‌محیطی پروژه از برنامه اولیه استفاده از ۳۵ توربین گاز طبیعی با ظرفیت مجموع حدود ۷۴۸ مگاوات حکایت دارند. این تجهیزات قرار است در مراحل بعدی با توربین‌های بزرگ‌تری جایگزین شوند، اما ظرفیت نهایی نیروگاه و میزان برق اختصاص‌یافته به تجهیزات پردازشی هنوز به‌صورت قطعی مشخص نشده است. استفاده از نیروگاه گازی می‌تواند امکان تأمین مداوم برق را فراهم کند، اما هم‌زمان موضوع انتشار آلاینده‌های هوا، مصرف سوخت و تأثیر فعالیت نیروگاه بر محیط اطراف را مطرح می‌کند. چنین مسائلی در ماه‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین عوامل مخالفت ساکنان مناطق مختلف آمریکا با توسعه مراکز داده هوش مصنوعی تبدیل شده‌اند.

ماسک پیش‌تر نیز برای تأمین برق مراکز داده کولوسوس در محدوده ممفیس و مرز ایالت‌های تنسی و می‌سی‌سی‌پی از توربین‌های گازی استفاده کرده بود. فعالیت این تجهیزات با اعتراض برخی ساکنان و سازمان‌های محیط‌زیستی همراه شد و پرونده‌های حقوقی درباره مجوز‌های بهره‌برداری و میزان آلودگی تولیدشده شکل گرفت. مخالفان معتقدند فعالیت تعداد زیادی توربین گازی در نزدیکی مناطق مسکونی می‌تواند کیفیت هوا را کاهش دهد و سلامت ساکنان را تحت تأثیر قرار دهد. این تجربه احتمالاً باعث خواهد شد برنامه نیروگاه اختصاصی استاربیس نیز از نظر میزان انتشار آلاینده‌ها و رعایت استاندارد‌های زیست‌محیطی مورد بررسی قرار بگیرد، حتی اگر مخالفت محلی با آن کمتر از پروژه‌های قبلی باشد.

ماسک افزایش ظرفیت پردازشی به ۱۰ گیگاوات را دنبال می‌کند

پروژه استاربیس بخشی از برنامه بزرگ‌تر ماسک برای افزایش توان پردازشی زیرساخت‌های هوش مصنوعی است. وی پیش‌تر گفته بود که مجموعه تحت مدیریتش قصد دارد در سال ۲۰۲۷ حدود ۱۰ گیگاوات ظرفیت پردازشی جدید به زیرساخت‌های خود اضافه کند. برای درک بزرگی این رقم، هر گیگاوات معادل هزار مگاوات است و تأمین چنین ظرفیتی به مجموعه گسترده‌ای از نیروگاه‌ها، تجهیزات انتقال برق و سامانه‌های خنک‌کننده نیاز دارد. البته هدف ۱۰ گیگاواتی به برنامه کلی توسعه ظرفیت پردازشی شرکت مربوط می‌شود و هنوز تأیید نشده که مرکز داده استاربیس به‌تنهایی چنین ظرفیتی خواهد داشت.

راه‌اندازی مرکز ابررایانشی جدید می‌تواند توان محاسباتی بیشتری برای آموزش و اجرای مدل‌های هوش مصنوعی فراهم کند؛ فعالیتی که با بزرگ‌تر شدن مدل‌ها و افزایش تعداد کاربران به زیرساخت قدرتمندتری نیاز دارد. در این مراکز، تعداد زیادی پردازنده به یکدیگر متصل می‌شوند تا محاسبات پیچیده را به‌صورت هم‌زمان انجام دهند. با این حال، افزایش تعداد تراشه‌ها به‌تنهایی کافی نیست و شرکت‌ها باید شبکه ارتباطی پرسرعت، حافظه، تجهیزات ذخیره‌سازی و سامانه‌های خنک‌کننده متناسبی نیز فراهم کنند. بخش مهمی از هزینه چندمیلیارد دلاری چنین پروژه‌هایی به همین زیرساخت‌های جانبی اختصاص پیدا می‌کند.

فرماندار جدید تگزاس با توسعه مراکز داده مخالف است

یکی از چالش‌های پیش روی طرح استاربیس، تغییر سیاست‌های دولت ایالتی تگزاس درباره مراکز داده است. جینا هینوجوسا که در انتخابات اخیر به‌عنوان فرماندار جدید تگزاس انتخاب شده، در جریان رقابت‌های انتخاباتی خواستار توقف موقت صدور مجوز مراکز داده جدید شده بود. وی معتقد است پیش از گسترش بیشتر این تأسیسات، باید قوانین مشخص‌تری برای حفاظت از منابع آب، کنترل هزینه برق و مشارکت جوامع محلی در تصمیم‌گیری‌ها تصویب شوند. در صورت اجرای برنامه پیشنهادی وی، صدور مجوز‌های جدید ممکن است تا زمان بررسی قوانین مرتبط در مجلس ایالتی با محدودیت روبه‌رو شود.

نگرانی درباره مصرف برق و آب مراکز داده در آمریکا طی ماه‌های اخیر افزایش پیدا کرده و به یکی از موضوعات مهم انتخابات محلی تبدیل شده است. ساکنان برخی مناطق معتقدند ورود مجموعه‌های بزرگ پردازشی می‌تواند تقاضای برق را افزایش دهد و هزینه توسعه زیرساخت‌ها را به مصرف‌کنندگان عادی منتقل کند. مصرف آب برای خنک‌سازی تجهیزات و احتمال ایجاد آلودگی صوتی نیز از دیگر موضوعات مورد اعتراض بوده است. در مقابل، شرکت‌های فناوری بر سرمایه‌گذاری، فرصت‌های شغلی و توسعه زیرساخت‌های اقتصادی تأکید می‌کنند و برخی از آن‌ها تلاش دارند با ساخت نیروگاه اختصاصی یا استفاده از سامانه‌های خنک‌کننده کم‌مصرف، نگرانی‌های مطرح‌شده را کاهش دهند.

زمان بررسی درخواست اسپیس‌ایکس در استاربیس پیش از آغاز رسمی فعالیت فرماندار جدید خواهد بود. این موضوع می‌تواند به شرکت اجازه دهد بخشی از توافق‌های محلی موردنیاز خود را پیش از تغییر دولت ایالتی پیگیری کند، اما دریافت معافیت مالیاتی محلی لزوماً به معنای دریافت تمام مجوز‌های ساخت و بهره‌برداری نیست. همچنین مشخص نیست سیاست‌های احتمالی دولت جدید چه تأثیری بر پروژه‌هایی خواهند داشت که مراحل اولیه بررسی یا صدور مجوز را پیش از آغاز فعالیت آن طی کرده‌اند. تأثیر نهایی تغییر دولت بر زمان‌بندی پروژه همچنان نامشخص است و به تصمیم‌های قانونی و اجرایی ماه‌های آینده بستگی خواهد داشت.

ماسک ساخت مراکز داده در فضا را هم دنبال می‌کند

برنامه ماسک برای توسعه مراکز داده تنها به تأسیسات زمینی محدود نمی‌شود و اسپیس‌ایکس هم‌زمان امکان انتقال بخشی از ظرفیت پردازش هوش مصنوعی به مدار زمین را بررسی می‌کند. این شرکت پیش‌تر طرح ساخت ماهواره‌های اختصاصی پردازش اطلاعات را مطرح کرده بود که از انرژی خورشیدی برای تأمین برق تجهیزات استفاده می‌کنند. یکی از نمونه‌های در دست توسعه با نام AI۱ برای پشتیبانی از توان پردازشی حداکثر ۱۵۰ کیلووات طراحی شده و اسپیس‌ایکس همچنین درخواست مجوز ایجاد شبکه‌ای شامل حداکثر یک میلیون ماهواره مرتبط با مراکز داده مداری را ارائه کرده است. البته چنین شبکه‌ای هنوز در مرحله برنامه‌ریزی قرار دارد و چالش‌های مهمی مانند خنک‌سازی تجهیزات در فضا، انتقال اطلاعات و هزینه پرتاب ماهواره‌ها باید برطرف شوند.

ماسک پس از افزایش مخالفت‌ها با مراکز داده زمینی، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس به جذاب‌تر شدن ایده ساخت مراکز داده فضایی اشاره کرده بود. با این حال، پروژه استاربیس نشان می‌دهد توسعه تأسیسات زمینی همچنان بخش مهمی از برنامه‌های وی برای افزایش ظرفیت پردازشی است. اسپیس‌ایکس همچنین برنامه سرمایه‌گذاری حدود ۵۰ میلیارد دلاری در یک مجموعه ابررایانشی دیگر در ایالت آریزونا را مطرح کرده که در صورت اجرای هر ۲ پروژه، مجموع سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده آن‌ها از ۷۴ میلیارد دلار فراتر خواهد رفت. اجرای این برنامه‌ها به دریافت مجوز‌های لازم، تأمین انرژی و تکمیل زیرساخت‌ها وابسته است و هنوز زمان قطعی بهره‌برداری از تمام ظرفیت پیش‌بینی‌شده مشخص نشده است.

مجموعه استاربیس در صورت تکمیل می‌تواند یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری‌های خصوصی در جنوب تگزاس باشد و نقش مهمی در گسترش ظرفیت پردازشی هوش مصنوعی اسپیس‌ایکس ایفا کند. با وجود این، نخستین مرحله مهم پیش روی پروژه، بررسی درخواست معافیت مالیاتی و توافق توسعه اقتصادی در نشست ۱۸ آذرماه خواهد بود. نتیجه این بررسی و تصمیم‌های بعدی درباره مجوز‌های زیست‌محیطی و ساخت، مشخص خواهد کرد برنامه ۲۴ میلیارد دلاری ماسک با چه سرعتی وارد مراحل اجرایی بعدی می‌شود.