حمایت از ایده خلاقانه فرهنگی باید تا توسعه بازار ادامه داشته باشد
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، پیام اخیر رهبر انقلاب خطاب به اقشار مختلف نخبگانی، بار دیگر بر ضرورت تقویت بنیه علمی کشور، حرکت به سوی مرز‌های دانش و تبدیل ظرفیت‌های علمی ایران به قدرت فناورانه تأکید کرده است. تحقق این رویکرد در حوزه‌های گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع خلاق، مستلزم عبور از نگاه صرفاً زیرساخت‌محور و حرکت به سمت طراحی، تولید و بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته بومی است.
در همین ارتباط، سید امیر طباطبایی مدیرعامل شرکت توسعه پایدار اقتصاد فرهنگ و هنر برنامه‌های این مجموعه برای تقویت اقتصاد هنر و ارتقای جایگاه صنایع خلاق فرهنگی در این راستا را بیان کرده است که در ادامه از نظر می‌گذرانید.
چه برنامه‌ای برای توسعه صنایع خلاق و کسب‌وکار‌های فرهنگی و هنری وجود دارد؟
به اعتقاد من، توسعه صنایع خلاق و کسب‌وکار‌های فرهنگی و هنری نیازمند تغییر نگاه از فعالیت‌های صرفاً فرهنگی و حمایتی به یک رویکرد اقتصادی و سرمایه‌گذاری‌محور است. فرهنگ و هنر علاوه بر ارزش‌های هویتی و اجتماعی، ظرفیت قابل توجهی برای خلق ثروت، اشتغال‌زایی و توسعه اقتصادی دارند.
در این راستا، برنامه ما بر چند محور اصلی استوار است؛ نخست، شناسایی و توانمندسازی کسب‌وکار‌های خلاق در حوزه‌هایی مانند هنرهای تجسمی، سینما، موسیقی، نشر، صنایع‌دستی، بازی‌های رایانه‌ای و تولید محتوای دیجیتال. دوم، ایجاد زیرساخت‌های لازم برای توسعه این کسب‌وکار‌ها از طریق مراکز رشد، خانه‌های خلاق و شبکه‌های تخصصی مشاوره و تجاری‌سازی.
محور سوم، توسعه ابزار‌های تأمین مالی و سرمایه‌گذاری متناسب با ماهیت اقتصاد فرهنگ است. در کنار آن، توسعه بازار داخلی و بین‌المللی، تسهیل صادرات محصولات فرهنگی و ایجاد ارتباط میان تولیدکنندگان، سرمایه‌گذاران و مصرف‌کنندگان نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.
در واقع، هدف این است که یک زیست‌بوم اقتصادی شکل بگیرد که در آن ایده‌های خلاقانه بتوانند به محصولات و خدمات قابل عرضه در بازار تبدیل شوند و زمینه شکل‌گیری کسب‌وکار‌های پایدار فراهم شود.
حمایت از خلاقیت‌های فرهنگی چگونه می‌تواند از حمایت‌های موردی فراتر رفته و به ایجاد کسب‌وکار پایدار منجر شود؟
به نظرم مهم‌ترین مسئله در این حوزه، عبور از حمایت از یک اثر یا فعالیت فرهنگی به حمایت از زنجیره اقتصادی خلق ارزش است.
در گذشته بخش قابل توجهی از حمایت‌ها به شکل کمک‌های بلاعوض، تسهیلات موردی یا حمایت از تولید یک اثر هنری انجام می‌شد. این حمایت‌ها ضروری هستند، اما به‌تنهایی تضمین‌کننده تداوم فعالیت اقتصادی هنرمندان و فعالان فرهنگی نیستند.
ما باید به این سمت حرکت کنیم که حمایت از یک ایده خلاقانه، از مرحله شکل‌گیری و تولید آغاز شود و تا تجاری‌سازی، بازاریابی، فروش و توسعه بازار ادامه پیدا کند.
برای مثال، در حوزه هنرهای تجسمی، صرف حمایت از تولید یک اثر هنری کافی نیست. باید زیرساخت فروش، تأمین مالی خریداران، توسعه شبکه گالری‌ها، ایجاد بازار‌های جدید و حتی امکان عرضه آثار هنری در بازار‌های رسمی سرمایه‌گذاری نیز فراهم شود. همچنین حمایت باید علاوه بر تولید، طراحی محصول، بسته‌بندی، برندینگ، بازاریابی دیجیتال و صادرات را شامل شود.
از سوی دیگر، باید شاخص ارزیابی حمایت‌ها را نیز تغییر دهیم. به‌جای اینکه صرفاً میزان تسهیلات پرداخت‌شده یا تعداد آثار تولیدشده را ملاک قرار دهیم، باید میزان فروش، اشتغال ایجادشده، سرمایه جذب‌شده، صادرات و استمرار فعالیت کسب‌وکار‌ها را ارزیابی کنیم.
بنابراین، حمایت واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که یک فعال فرهنگی بتواند از محل فعالیت خلاقانه خود درآمد مستمر ایجاد کند، نیروی انسانی جذب کند و بدون وابستگی دائمی به کمک‌های دولتی به فعالیت خود ادامه دهد.
چه مشوق‌هایی برای فعالان و شرکت‌های نوآور در حوزه فرهنگ و هنر در نظر گرفته شده است؟
مشوق‌های توسعه صنایع خلاق را می‌توان در چند حوزه مالی، سرمایه‌گذاری، مالیاتی، زیرساختی و بازار تعریف کرد.
در حوزه مالی، تسهیلات سرمایه در گردش، تأمین مالی تولید، ضمانت‌نامه‌ها و ابزار‌های اعتباری می‌توانند به توسعه کسب‌وکار‌های فرهنگی کمک کنند. در حوزه سرمایه‌گذاری نیز استفاده از ظرفیت صندوق‌های پژوهش و فناوری، سرمایه‌گذاری خطرپذیر و تأمین مالی جمعی اهمیت دارد.
در حوزه زیرساختی، شرکت‌های خلاق می‌توانند متناسب با شرایط و ضوابط قانونی از خدمات خانه‌های خلاق، مراکز رشد و پارک‌های فناوری بهره‌مند شوند. همچنین برخی شرکت‌های واجد شرایط می‌توانند از مشوق‌های مالیاتی و حمایت‌های قانونی مرتبط با فعالیت‌های دانش‌بنیان و تحقیق و توسعه استفاده کنند.
اما به اعتقاد من، یکی از مهم‌ترین مشوق‌هایی که کمتر به آن توجه شده، ایجاد بازار برای محصولات و خدمات فرهنگی و هنری است. اگر بتوانیم تقاضای مؤثر برای این محصولات ایجاد کنیم، بسیاری از کسب‌وکار‌ها بدون نیاز به حمایت‌های مستمر، امکان رشد و توسعه خواهند داشت.
در همین راستا، ظرفیت‌های قانونی مانند اختصاص یک درصد هزینه‌های جاری شرکت‌های دولتی به برنامه‌ها و تولیدات فرهنگی نیز می‌تواند به ایجاد بازار و افزایش تقاضا برای محصولات فرهنگی کمک کند.
ما باید به دنبال این باشیم که هنرمند و فعال فرهنگی صرفاً دریافت‌کننده حمایت نباشد، بلکه به‌عنوان یک کارآفرین و تولیدکننده ارزش اقتصادی در چرخه اقتصاد کشور حضور داشته باشد.
در نهایت، هدف ما باید این باشد که فرهنگ و هنر را از یک حوزه متکی به حمایت‌های مستمر، به یک بخش مولد، سرمایه‌پذیر، اشتغال‌آفرین و برخوردار از جریان درآمدی پایدار تبدیل کنیم.
انتهای پیام/