سیمایی: گرنت «آتف» مستقیم به حساب پژوهشگران واریز می‌شود/ حمایت از آزمایشگاه‌های پژوهشی باید به حل مسائل کشور منجر شود
به گزارش خبرنگار آنا، حسین سیمایی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در نشست راهبران آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی (آتف) با عنوان «توانمندسازی پژوهشگر تا حل مسائل ملی» که بعدازظهر امروز در سالن جهاد علمی وزارت علوم برگزار شد، با اشاره به اهمیت شکل‌گیری طرح‌های «آتف» و «هما» اظهار کرد: شکل‌گیری این طرح‌ها نشان‌دهنده امید به آینده و اراده جدی برای ساختن کشوری بهتر است.
وی افزود: یکی از اهداف دشمن، مأیوس کردن محققان و پژوهشگران کشور است؛ اما شکل‌گیری چنین برنامه‌هایی نشان می‌دهد که این هدف محقق نشده و جامعه علمی ایران همچنان با امید، انگیزه و اراده برای ارتقای سطح علمی و پژوهشی کشور تلاش می‌کند.
وزیر علوم با تأکید بر ضرورت بازنگری در ساختار‌های پژوهشی کشور گفت: در دوره پساجنگ و پس از پیروزی، بیش از گذشته به بازآرایی معماری پژوهشگاه‌ها و حتی دانشگاه‌ها نیاز داریم. اگر این بازآرایی انجام نشود، ممکن است به‌تدریج مشروعیت و جایگاه برخی پژوهشگاه‌ها در نظام علمی کشور کاهش پیدا کند.
سیمایی ادامه داد: اگر آزمایشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها نتوانند مسائل کشور را حل کنند و پاسخ‌گوی نیاز‌های واقعی جامعه باشند، این پرسش مطرح می‌شود که چرا باید منابع کشور در این بخش‌ها هزینه شود؛ بنابراین در بازآرایی ساختار‌های پژوهشی و تداوم حمایت‌ها، باید خروجی‌ها به‌صورت دقیق اندازه‌گیری شوند و مشخص شود که فعالیت هر آزمایشگاه تا چه اندازه به حل یک مسئله واقعی منجر شده است.
وی تأکید کرد: پژوهش‌ها نباید صرفاً در سطح مباحث نظری و انتزاعی باقی بمانند، بلکه باید آثار و نتایج آنها در زندگی مردم، توسعه کشور و رفع نیاز‌های ملی قابل مشاهده باشد.
علوم انسانی باید در حکمرانی و توسعه کشور نقش‌آفرینی کند
سیمایی یکی دیگر از محور‌های مهم بازآرایی نظام پژوهشی را توجه جدی به علوم انسانی دانست و اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که به نظر می‌رسد در این طرح برای نخستین بار به‌صورت جدی مورد توجه قرار گرفته، استفاده از ظرفیت‌های علوم انسانی است.
وی افزود: واقعیت این است که تاکنون آن‌گونه که باید از توانمندی‌های علوم انسانی در حوزه حکمرانی، اقتصاد، سیاست‌گذاری و ساخت کشور استفاده نکرده‌ایم؛ در حالی که علوم انسانی از زیربنا‌های اصلی توسعه در همه کشور‌ها محسوب می‌شود.
وزیر علوم ادامه داد: علوم انسانی با انسان و جامعه سروکار دارد و می‌تواند پیش‌نیاز‌ها و پیامد‌های پدیده‌های مختلف را تحلیل کند و نسبت به آینده به جامعه و تصمیم‌گیران آگاهی ببخشد. از این رو، تقویت آزمایشگاه‌های پژوهشی نباید صرفاً به تجهیزات فیزیکی و زیرساخت‌های آزمایشگاهی محدود شود، بلکه زیرساخت‌های پژوهشی علوم انسانی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
وزیر علوم در ادامه با اشاره به برخی نکات مطرح‌شده درباره سازوکار حمایتی طرح آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی گفت: یکی از نکات مهم این است که حمایت مالی به‌صورت مستقیم به حساب پژوهشگران واریز خواهد شد و قرار نیست دانشگاه‌ها از این اعتبار، سهمی به‌عنوان بالاسری برداشت کنند.
سیمایی افزود: همچنین در صورتی که همکاران جوان به فعالیت‌های پژوهشی آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی اضافه شوند، حمایت مالی بیشتری از این مجموعه‌ها صورت خواهد گرفت تا زمینه مشارکت و نقش‌آفرینی اعضای جوان هیئت علمی در فعالیت‌های پژوهشی فراهم شود.
وی با تأکید بر اینکه تداوم حمایت‌ها به عملکرد و دستاورد‌های پژوهشگران وابسته است، تصریح کرد: ادامه حمایت از آزمایشگاه‌ها منوط به ارائه خروجی‌های مؤثر و حرکت به سمت حل مسائل واقعی کشور است. عبور از پژوهش‌های صرفاً انتزاعی و حرکت به سمت تحقیقات مسئله‌محور باید یکی از معیار‌های اصلی ارزیابی این طرح باشد.
هدف نهایی، ایجاد شبکه آزمایشگاه‌های پژوهشی است
سیمایی با اشاره به ضرورت توسعه همکاری میان آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی بیان کرد: هدف نهایی این برنامه، ایجاد یک شبکه منسجم از آزمایشگاه‌ها و پژوهشگران است تا ظرفیت‌های علمی کشور به‌صورت هم‌افزا در مسیر حل مسائل قرار گیرند.
وی افزود: این موضوع در قالب طرح بعدی با عنوان «هما» نیز دنبال خواهد شد و تلاش می‌کنیم با ایجاد ارتباط میان آزمایشگاه‌ها، زمینه همکاری‌های علمی گسترده‌تر و شکل‌گیری گروه‌های توانمند برای پاسخ‌گویی به مسائل کشور فراهم شود.
وزیر علوم در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به فرسودگی تجهیزات آزمایشگاهی دانشگاه‌ها گفت: موضوع فرسودگی تجهیزات آزمایشگاهی کاملاً درست و مورد توجه ماست. سال گذشته مذاکرات مفصلی با رئیس‌جمهور در این زمینه انجام شد و حتی فهرست آزمایشگاه‌ها و تجهیزاتی که نیازمند به‌روزرسانی بودند، تهیه و برآورد مالی مربوط به آنها نیز ارائه شد.
سیمایی ادامه داد: قرار بود برای تأمین منابع مورد نیاز نوسازی تجهیزات آزمایشگاهی کشور، موضوع استفاده از ظرفیت صندوق توسعه ملی نیز پیگیری شود؛ اما با شرایطی مواجه شدیم که بخشی از این برنامه‌ها را به تعویق انداخت.
وی با اشاره به خسارات ناشی از جنگ تحمیلی گفت: دشمن با تصور خام خود به دنبال آسیب زدن به تمدن و پیشینه ایران عزیز بود، اما در این هدف ناکام ماند. با این حال، جنگ خساراتی به همراه داشت و برخی برنامه‌های پیش‌بینی‌شده از جمله طرح‌های نوسازی و تجهیز آزمایشگاه‌ها با تأخیر مواجه شدند.
وزیر علوم تأکید کرد: با وجود این شرایط، موضوع بازسازی، نوسازی و ساخت زیرساخت‌های مورد نیاز دانشگاه‌ها همچنان در دستور کار قرار دارد و در همین راستا، امروز نیز در جلسه‌ای با معاون اول رئیس‌جمهور، بخشی از مباحث به بازسازی و نوسازی اماکن دانشگاهی و مجموعه‌های مرتبط اختصاص داشت.
سیمایی در ادامه، یکی از موضوعات مهم و مورد تأکید خود را تعیین شاخص‌های انتخاب آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی عنوان کرد و گفت: آنچه برای من حساسیت ویژه‌ای دارد، مشخص بودن معیار‌های انتخاب آزمایشگاه‌ها و پژوهشگران مشمول حمایت است.
وی افزود: وظیفه ما این است که به همه آزمایشگاه‌ها کمک کنیم، از آنها حمایت کنیم و زمینه ارتقای فعالیت‌های پژوهشی را فراهم آوریم؛ اما با توجه به اینکه امکانات و منابع موجود پاسخ‌گوی همه نیاز‌ها نیست، ناگزیر باید تعدادی از آزمایشگاه‌ها برای دریافت حمایت‌های ویژه انتخاب شوند.
وزیر علوم تصریح کرد: در چنین شرایطی، معیار‌های انتخاب باید کاملاً علمی، شفاف و بدون سوگیری باشد و بر اساس شاخص‌های بی‌طرفانه انجام شود.
سیمایی با اشاره به برخی از این شاخص‌ها گفت: قدرت حل مسئله، به‌کارگیری نیرو‌های جوان، فعالیت در قالب شبکه‌های پژوهشی و توجه به ظرفیت‌های علوم انسانی در کنار تحقیقات آزمایشگاهی باید از جمله معیار‌های اصلی انتخاب و ارزیابی باشند.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد: طرح آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی و برنامه‌های مکمل آن بتوانند روزنه‌ای تازه برای تقویت امید، شور و نشاط در میان محققان، پژوهشگران و دانشجویان کشور ایجاد کنند و با مشارکت جامعه علمی، مسیر ارتقای توان پژوهشی ایران و حل مسائل ملی را هموار سازند.
انتهای پیام/