هرمز؛ اهرم ایران برای تغییر نظم جهانی/ آمریکا به‌دنبال مهار چین از مسیر خلیج فارس است
ابوالفضل صدقی کارشناس حوزه زئوپلتیک و امنیت ملی، در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری آنا، با اشاره به تحولات اخیر منطقه و اهمیت ژئوپلیتیکی ایران اظهار کرد: در حال حاضر یک رقابت بزرگ با ریشه‌های عمیق در جریان است که به شکل‌گیری نظم نوین جهانی مربوط می‌شود. چند سال پیش، ۱۶ نهاد اطلاعاتی آمریکا گزارشی منتشر کردند که در آن پیش‌بینی شده بود چین تا سال ۲۰۳۰ جایگاه آمریکا را به‌عنوان قدرت برتر جهانی به چالش می‌کشد و به یکی از قدرت‌های اصلی جهان تبدیل شود.
وی افزود: شکل‌گیری نظم نوین جهانی معمولاً با تغییر ترتیبات منطقه‌ای همراه است و مناطق مختلف جهان به‌تدریج در چارچوب نظم جدید تعریف می‌شوند. در این میان، خلیج فارس یکی از مهم‌ترین مناطق راهبردی جهان است؛ چراکه بخش قابل‌توجهی از منابع نفت و گاز و مسیر‌های انتقال انرژی جهان در این منطقه قرار دارد.
تنگه هرمز؛ نقطه تلاقی رقابت قدرت‌های جهانی
این کارشناس حوزه امنیت ملی با اشاره به اهمیت تنگه هرمز در معادلات بین‌المللی تصریح کرد: محدودیت در رفت‌وآمد و ترانزیت انرژی در این منطقه نشان داده است که تحولات خلیج فارس تا چه اندازه می‌تواند بر زندگی اقتصادی و حتی امنیت کشور‌های اروپایی، آمریکا و شرق آسیا تأثیرگذار باشد.
وی ادامه داد: پرسش اساسی در معادلات آینده جهان این است که کنترل و مدیریت منطقه خلیج فارس و آسیای جنوب غربی در اختیار کدام قدرت قرار خواهد گرفت. اگر آمریکا بتواند بر این منطقه و مسیر‌های انتقال انرژی تسلط کامل پیدا کند، از این ظرفیت به‌عنوان ابزاری برای اعمال فشار بر رقبای خود، به‌ویژه چین، استفاده خواهد کرد.
صدقی با تأکید بر نقش جمهوری اسلامی ایران در معادلات تنگه هرمز بیان کرد: ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی و ظرفیت راهبردی خود در این منطقه، می‌تواند بر جهت‌گیری نظم آینده جهان تأثیرگذار باشد. تنگه هرمز صرفاً یک مسیر تجاری و متعلق به ترانزیت انرژی نیست، بلکه یکی از ابزار‌های مهم اثرگذاری بر موازنه قدرت در نظام بین‌الملل محسوب می‌شود.
نتیجه نبرد منطقه‌ای و آینده نظم چندقطبی
وی با تشریح دو سناریوی احتمالی برای آینده نظم جهانی گفت: اگر ایران در این تقابل بتواند مانع تحقق اهداف آمریکا در منطقه شود، زمینه برای تقویت نظم چندقطبی فراهم خواهد شد. در چنین شرایطی، چین، روسیه، کشور‌های عضو بریکس و سایر قدرت‌های تأثیرگذار می‌توانند در شکل‌گیری ترتیبات جدید جهانی نقش بیشتری ایفا کنند.
این مدرس دانشگاه اضافه کرد: در مقابل، اگر آمریکا بتواند بر تنگه هرمز و مسیر‌های انتقال انرژی تسلط پیدا کند، احتمال تداوم نظم مبتنی بر برتری آمریکا برای سال‌های آینده افزایش خواهد یافت؛ نظمی که می‌تواند پیامد‌های گسترده‌ای برای استقلال سیاسی و اقتصادی سایر کشور‌ها داشته باشد.
وی با اشاره به اهمیت نتیجه تحولات منطقه برای چین و روسیه تشریح کرد: این کشور‌ها به‌خوبی از اهمیت جایگاه ایران در معادلات منطقه‌ای و جهانی آگاه هستند و نتیجه این تقابل برای آنها نیز اهمیت راهبردی دارد. شکل‌گیری نظمی که در آن ایران یکی از بازیگران اصلی منطقه باشد و همه ظرفیت‌های انرژی جهان در اختیار یک قدرت قرار نگیرد، می‌تواند به تغییر موازنه قدرت بین‌المللی منجر شود.
تنگه هرمز و تبدیل ظرفیت ژئوپلیتیکی به قدرت اقتصادی
این کارشناس امنیت ملی با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران به‌سادگی از موقعیت راهبردی خود در تنگه هرمز چشم‌پوشی نخواهد کرد، عنوان کرد: جایگاه ایران در معادلات آینده جهانی بسیار مهم است و این موقعیت می‌تواند در مسیر توسعه کشور نیز تأثیرگذار باشد.
وی افزود: بسیاری از کشور‌ها در آینده برای گسترش مناسبات اقتصادی و تجاری خود با ایران تمایل بیشتری نشان خواهند داد؛ چراکه اهمیت موقعیت ژئوپلیتیکی ایران و نقش آن در امنیت و انتقال انرژی منطقه برای همگان روشن شده است.
صدقی ادامه داد: یکی از دستاورد‌های مهم این تحولات آن است که ایران نشان داده همان‌طور که ممکن است از سوی قدرت‌های بزرگ تحت فشار و تحریم قرار بگیرد، از ظرفیت‌های راهبردی برای اثرگذاری متقابل نیز برخوردار است. این موضوع می‌تواند زمینه‌ساز تقویت جایگاه ایران در معادلات اقتصادی و سیاسی جهان باشد.
تحولات سیاسی آمریکا و رژیم صهیونیستی؛ نشانه‌های تغییر راهبرد
این مدرس دانشگاه در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو، با اشاره به تحولات سیاسی اخیر در آمریکا و سرزمین‌های اشغالی و تأثیر آن بر معادلات غرب آسیا تأکید کرد: در آمریکا ساختاری وجود دارد که از آن با عنوان دولت عمیق یا دولت پشت‌پرده یاد می‌شود. به اعتقاد من، این جریان در دوره ترامپ از چهره‌هایی مانند ترامپ و نتانیاهو به‌عنوان ابزار‌هایی برای پیشبرد راهبرد‌های خود استفاده کرده است.
وی یادآور شد: ناکامی در دستیابی به اهداف نظامی و سیاسی، همچنین پیامد‌های اقدامات رژیم صهیونیستی در غزه و تحولات مربوط به تقابل با ایران، موجب شده است بخشی از افکار عمومی در سرزمین‌های اشغالی نسبت به عملکرد رهبران سیاسی خود دچار تردید و نارضایتی شود.
این کارشناس حوزه ژئوپلتیک با اشاره به کاهش حمایت از رژیم صهیونیستی در میان بخشی از افکار عمومی آمریکا، به‌ویژه جوانان، تصریح کرد: یکی از نشانه‌های مهم این تحولات، کاهش محبوبیت رژیم صهیونیستی در میان بخش‌هایی از جامعه آمریکاست. هزینه‌های ناشی از جنگ و ناکامی در تحقق اهداف اعلام‌شده نیز در شکل‌گیری این وضعیت بی‌تأثیر نبوده است.
وی ادامه داد: زمانی که مردم از سیاست‌های رهبران خود حمایت نکنند و بخش‌هایی از نخبگان نیز نسبت به مسیر انتخاب‌شده انتقاد داشته باشند، جریان‌های تصمیم‌گیر ناگزیر به بازنگری در راهبرد‌های خود خواهند شد. البته نمی‌توان احتمال اقدامات جدید آمریکا و رژیم صهیونیستی را منتفی دانست؛ چراکه هنوز ممکن است برای تغییر شرایط و پیشبرد اهداف خود تلاش کنند.
فشار اقتصادی و اجتماعی؛ پیامد راهبرد مقاومت ایران
این استاد دانشگاه با اشاره به تأثیر تحولات منطقه بر شرایط داخلی آمریکا و سرزمین‌های اشغالی تأکید کرد: نظرسنجی‌ها، ارزیابی‌های افکار عمومی و دیدگاه‌های مطرح‌شده در محافل کارشناسی نشان می‌دهد که مسائل اقتصادی، فشار بر بازار و معیشت مردم و همچنین احساس ناامنی، از عوامل تأثیرگذار بر نارضایتی‌های موجود است.
وی همچنین عنوان کرد: مجموعه این تحولات را می‌توان در چارچوب پیامد‌های تقابل نظامی و سیاسی ایران با آمریکا و رژیم صهیونیستی تحلیل کرد. به اعتقاد من، این شرایط نشان می‌دهد که مقاومت ایران توانسته بر معادلات منطقه‌ای و حتی محاسبات سیاسی طرف مقابل تأثیر بگذارد.
صدقی در پایان خاطرنشان کرد: آنچه امروز در منطقه جریان دارد، صرفاً یک تقابل نظامی محدود نیست، بلکه بخشی از رقابت بزرگ‌تر بر سر آینده نظم جهانی، امنیت انرژی و توازن قدرت میان بازیگران بین‌المللی است؛ از همین رو، جایگاه ایران و نقش آن در تنگه هرمز می‌تواند در تعیین مسیر تحولات آینده اهمیت تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.
انتهای پیام/