مذاکره با آمریکا بدون اقدام عملی و تضمین معتبر به نتیجه نمی‌رسد/ آمادگی ایران برای مواجهه با سناریوهای مختلف
«سید صباح زنگنه» دیپلمات و نماینده اسبق ایران در سازمان همکاری اسلامی در گفت‌و‌گو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا، ضمن اشاره به تحولات سیاست داخلی آمریکا، نتایج انتخابات کنگره و تحرکات دیپلماتیک پیرامون پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران اظهار کرد: در شرایطی که پیام‌هایی از طریق واسطه‌ها میان دو طرف ردوبدل می‌شود، موضوع بازگشت بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نحوه مواجهه ایران با پیشنهاد‌های مطرح‌شده و پیامد‌های تحولات نظامی و امنیتی منطقه، از جمله محور‌های مهم معادلات پیش‌رو به شمار می‌روند.
تغییر ترکیب کنگره آمریکا به معنای تغییر راهبرد واشنگتن نیست
زنگنه در ارزیابی نتایج انتخابات کنگره آمریکا و افزایش سهم دموکرات‌ها در ساختار قانون‌گذاری این کشور بیان کرد: اگرچه دموکرات‌ها در هر دو مجلس نمایندگان و سنا به اکثریت دست یافته‌اند، اما نباید این تحول را به معنای تغییر قطعی سیاست‌های آمریکا یا ایجاد گشایش فوری در روابط با ایران تلقی کرد.
وی اضافه کرد: ساختار سیاسی آمریکا به‌گونه‌ای است که رئیس‌جمهور همچنان از اختیارات قابل توجهی برخوردار است و می‌تواند در برابر برخی مصوبات کنگره از ابزار‌های قانونی خود، از جمله حق وتو، استفاده کند. بنابراین، نباید صرفاً به دلیل تغییر ترکیب سیاسی کنگره، نسبت به تغییر رویکرد دولت آمریکا یا موفقیت دموکرات‌ها در تغییر سیاست‌های خارجی این کشور خوش‌بین بود.
مذاکرات غیرمستقیم؛ ضرورت اقدام عملی پیش از هرگونه تفاهم
نماینده اسبق ایران در سازمان همکاری اسلامی درباره تحرکات دیپلماتیک اخیر و پیشنهاد‌های مطرح‌شده پیرامون پرونده هسته‌ای ایران، از جمله موضوع بازگشت بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، تصریح کرد: در حال حاضر مذاکرات مستقیمی میان ایران و آمریکا انجام نمی‌شود و پیام‌ها عمدتاً از طریق واسطه‌ها و میانجیگران ردوبدل می‌شود.
وی ادامه داد: یکی از محور‌های اصلی رایزنی میانجیگران، درخواست از دو طرف برای اختصاص فرصت بیشتر به روند دیپلماتیک است. با این حال، مسئله اساسی از نگاه ایران، ضرورت روشن شدن مجموعه مطالبات و شروط اعلام‌شده از سوی کشور و مشاهده اقدامات عملی و اجرایی از جانب آمریکاست.
وی با اشاره به مواضع اعلام‌شده درباره ضرورت تعیین تکلیف مطالبات ایران تأکید کرد: تا زمانی که اقدامات عملی و قابل ارزیابی از سوی آمریکا مشاهده نشود، نمی‌توان انتظار داشت مذاکرات به نتیجه مشخص و پایداری برسد. موضوعاتی که ایران بر آنها تأکید دارد، باید در چارچوبی روشن، با تعهدات متقابل و قابلیت اجرا مورد بررسی قرار گیرند.
این کارشناس مسائل بین‌الملل افزود: چنین روندی ممکن است ماه‌ها و حتی سال‌ها به طول بینجامد؛ چراکه دستیابی به تفاهم صرفاً با تبادل پیام و اعلام مواضع امکان‌پذیر نیست و باید نتایج ملموس و قابل سنجشی در عمل مشاهده شود. همچنین تعهدات طرفین باید به‌گونه‌ای تنظیم شود که امکان راستی‌آزمایی و بازگشت‌پذیری متناسب با تعهدات طرف مقابل وجود داشته باشد.
رفع محدودیت‌های اقتصادی و اجرای تعهدات؛ محور مطالبات ایران
این کارشناس مسائل منطقه با تشریح محور‌های مورد تأکید ایران در روند دیپلماتیک تشریح کرد: ایجاد گشایش در مسائل اقتصادی، رفع محاصره و محدودیت‌های تحمیلی، آزادسازی دارایی‌های ایران و توجه به تحولات منطقه‌ای، از جمله موضوع لبنان و توقف عملیات نظامی، باید در زمره اقدامات عملی مورد بررسی قرار گیرد.
وی تأکید کرد: انتظار ایران این است که طرف مقابل نیز در کنار طرح درخواست‌ها و انتظارات خود، مسئولیت‌ها و تعهدات مشخصی را بپذیرد و برای اجرای آنها اقدام کند. نمی‌توان از ایران انتظار داشت که بدون مشاهده تغییر در رفتار طرف مقابل، صرفاً به وعده‌ها و پیام‌های دیپلماتیک اکتفا کند.
نماینده اسبق ایران در سازمان همکاری اسلامی یادآور شد: جمهوری اسلامی ایران در عین پیگیری مسیر‌های دیپلماتیک، خود را برای مواجهه با سناریوهای مختلف نیز آماده نگه داشته است. آمادگی برای شرایط متفاوت، بخشی از الزامات تأمین منافع ملی و صیانت از امنیت کشور محسوب می‌شود.
ناکامی در تغییر نظام سیاسی ایران؛ مؤلفه‌ای مؤثر در محاسبات رژیم صهیونیستی
این کارشناس مسائل بین‌الملل در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو، با اشاره به ارزیابی‌های مطرح‌شده درباره ناکامی رژیم صهیونیستی در تحقق اهداف خود علیه جمهوری اسلامی ایران توضیح داد: بر اساس بررسی‌های مطرح‌شده از گزارش‌های منتسب به ساختار اطلاعات نظامی رژیم صهیونیستی، دستیابی به اهدافی نظیر تغییر نظام سیاسی ایران یا تغییر ماهیت ساختار سیاسی کشور با موانع جدی مواجه شده است.
وی افزود: این مسئله می‌تواند در محاسبات آینده رژیم صهیونیستی و ارزیابی هزینه‌ها و پیامد‌های تداوم تقابل با ایران تأثیرگذار باشد. با این حال، تصمیم‌گیری درباره ادامه یا توقف اقدامات نظامی و امنیتی، تابع مجموعه‌ای از عوامل داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی است و نمی‌توان آن را صرفاً به یک ارزیابی اطلاعاتی محدود کرد.
نتانیاهو با محدودیت‌های داخلی و خارجی بیشتری مواجه است
زنگنه در ارزیابی چشم‌انداز تحولات آینده و تأثیر شرایط داخلی و خارجی بر تصمیمات رژیم صهیونیستی گفت: شرایط کنونی، امکان مانور بنیامین نتانیاهو و تداوم رویکرد‌های تهاجمی او را با محدودیت‌هایی مواجه کرده است. اگرچه رژیم صهیونیستی همچنان از ظرفیت‌هایی برای ایجاد تنش و اقدامات نظامی برخوردار است، اما این اقدامات با فشار‌ها و موانع بیشتری در داخل و خارج از سرزمین‌های اشغالی روبه‌رو خواهد شد.
وی ادامه داد: مخالفت بخش‌هایی از جامعه و جریان‌های سیاسی داخلی رژیم صهیونیستی با تداوم جنگ و همچنین فشار‌های بین‌المللی، از جمله مواضع برخی کشور‌های اروپایی و محدودیت‌های اعمال‌شده در زمینه انتقال تسلیحات، می‌تواند بر محاسبات و تصمیمات آینده این رژیم اثرگذار باشد.
زنگنه در پایان خاطرنشان کرد: مجموعه این شرایط نشان می‌دهد که تحولات آینده صرفاً تابع تصمیمات نظامی نیست، بلکه عوامل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و بین‌المللی نیز در تعیین مسیر تقابل و مذاکرات نقش دارند. از این رو، روند دیپلماتیک پیش‌رو همچنان شکننده است و هرگونه ارزیابی درباره آینده آن باید با در نظر گرفتن رفتار عملی طرف مقابل، تحولات منطقه‌ای و میزان پایبندی بازیگران به تعهداتشان صورت گیرد.
انتهای پیام/