ایلان ماسک از موتورهای جت برای تأمین برق مراکز داده استفاده می‌کند
به گزارش خبرگزاری آنا؛ افزایش تقاضا برای پردازش‌های هوش مصنوعی، شرکت‌های فناوری را با چالش تأمین برق موردنیاز مراکز داده روبه‌رو کرده و برخی مجموعه‌ها را به استفاده از روش‌های غیرمتعارف تولید انرژی سوق داده است. توسعه زیرساخت‌های پردازشی در مقیاس بزرگ به صد‌ها مگاوات برق نیاز دارد، در حالی که گسترش شبکه‌های انتقال انرژی و احداث نیروگاه‌های جدید معمولاً زمان‌بر است. شرکت xAI برای پاسخ‌گویی به این نیاز، علاوه بر استفاده از توربین‌های گازی، به سراغ موتورهای جت تغییرکاربری‌یافته رفته که می‌توانند پس از انجام اصلاحات فنی، به‌عنوان ژنراتور برق فعالیت کنند. استفاده از این تجهیزات در مجموعه تأمین برق مرکز داده کولوسوس ۲ در منطقه ممفیس آمریکا، با اعتراض سازمان‌های محیط‌زیستی همراه شده و اکنون مجوزهای انتشار آلاینده‌های آنها نیز مورد انتقاد قرار گرفته‌اند.
۸ موتور جت به ژنراتور‌های تولید برق تبدیل شدند
تجهیزات جدید در تأسیسات تولید برق واقع در شهر ساوث‌هیون ایالت می‌سی‌سی‌پی نصب شده‌اند و برای تأمین انرژی مرکز داده کولوسوس ۲ در شهر ممفیس ایالت تنسی مورد استفاده قرار می‌گیرند. این مجموعه از هشت توربین تبدیل‌شده موتور جت بهره می‌برد که هرکدام توان تولید حداکثر ۵۰ مگاوات برق را دارند. ظرفیت اسمی مجموع این تجهیزات در صورت فعالیت با حداکثر توان به ۴۰۰ مگاوات می‌رسد؛ رقمی که برای درک مقیاس آن می‌توان به توان تأمین برق حدود ۱۲۰ هزار خانه با الگوی مصرف فرض‌شده در گزارش اشاره کرد. البته مقدار واقعی برق تولیدشده به شرایط بهره‌برداری و میزان فعالیت توربین‌ها وابسته است و ظرفیت اسمی لزوماً به معنای تولید مداوم برق در بالاترین سطح نیست.
تبدیل موتورهای جت به سامانه تولید برق توسط شرکت آمریکایی پروانرژی انجام شده که در ایالت میزوری فعالیت می‌کند. این مجموعه از توربین‌های ساخت جنرال الکتریک استفاده می‌کند که در اصل برای نصب روی هواپیما‌های بوئینگ طراحی شده‌اند. در فرایند تغییر کاربری، بخش‌هایی از ساختار موتور برای استفاده ثابت اصلاح می‌شوند و توان مکانیکی تولیدشده به‌جای ایجاد نیروی رانش، برای چرخاندن ژنراتور برق به کار می‌رود. محفظه احتراق نیز برای استفاده از گاز طبیعی تغییر می‌کند تا توربین بتواند بدون نیاز به سوخت معمول هواپیما فعالیت داشته باشد. شرکت سازنده این تجهیزات را به‌عنوان راهکاری برای تأمین سریع انرژی مراکز داده معرفی می‌کند؛ بازاری که به دلیل افزایش مصرف برق پردازنده‌های هوش مصنوعی، با محدودیت ظرفیت شبکه و تأخیر در تأمین تجهیزات نیروگاهی مواجه شده است.
مجوزهای انتشار آلاینده‌ها با اعتراض مواجه شدند
توربین‌های جدید مجوزهای موردنیاز در سطح ایالت را دریافت کرده‌اند، اما مفاد این مجوز‌ها نگرانی‌هایی درباره کیفیت هوای مناطق اطراف ایجاد کرده است. اسناد مربوط به فعالیت تجهیزات اجازه می‌دهند میزان انتشار مونوکسیدکربن تا ۲ برابر سقف تعیین‌شده برای توربین‌های دیگر موجود در همان مجموعه باشد. همچنین حد مجاز انتشار ترکیبات آلی فرار برای این ژنراتور‌ها ۲۵ درصد بالاتر تعیین شده است. این ترکیبات گروهی از مواد شیمیایی هستند که برخی از آنها در تشکیل آلاینده‌های ثانویه مانند ازن سطح زمین نقش دارند و مواجهه با غلظت‌های بالای بعضی انواع آنها می‌تواند برای سلامت انسان خطرناک باشد.
مونوکسیدکربن نیز گازی سمی است که در نتیجه احتراق ناقص سوخت تولید می‌شود و در صورت استنشاق با غلظت بالا، توانایی خون برای انتقال اکسیژن را کاهش می‌دهد. انتشار این آلاینده در کنار ترکیبات آلی فرار و سایر محصولات احتراق گاز طبیعی، توجه سازمان‌های محیط‌زیستی را به خود جلب کرده است. مرکز حقوق محیط‌زیست جنوب آمریکا تصمیم مقام‌های ایالتی برای صدور مجوز فعالیت توربین‌ها را به چالش کشیده و نسبت به آثار احتمالی آن بر کیفیت هوای مناطق مسکونی اطراف هشدار داده است. این سازمان معتقد است استفاده از موتورهای جت قدیمی و تغییرکاربری‌یافته برای تولید برق، در مقایسه با برخی تجهیزات نیروگاهی جدید می‌تواند با بازده پایین‌تر و آلودگی بیشتری همراه باشد.
یکی از محور‌های اعتراض، نبود تضمین کافی درباره رعایت استاندارد‌های انتشار برخی مواد خطرناک از جمله فرمالدهید است. منتقدان همچنین ادعا کرده‌اند که برآورد‌های ارائه‌شده درباره میزان آلاینده‌های ناشی از تجهیزات تأمین برق مرکز داده، کمتر از مقدار واقعی احتمالی در نظر گرفته شده‌اند. فرمالدهید از ترکیبات شیمیایی خطرناکی است که می‌تواند در فرایند احتراق تولید شود و مواجهه طولانی‌مدت با آن خطراتی برای سلامت انسان دارد. ادعا‌های مطرح‌شده هنوز به معنای اثبات تخلف در عملکرد هشت توربین جدید نیستند و اختلاف اصلی به کفایت ارزیابی‌های زیست‌محیطی و شرایط صدور مجوزهای فعالیت آنها مربوط می‌شود.
اختلاف حقوقی درباره توربین‌های گازی ادامه دارد
مخالفت با تجهیزات تأمین برق xAI پیشینه‌ای طولانی‌تر دارد و سازمان‌های محیط‌زیستی پیش‌تر نیز علیه استفاده از توربین‌های گازی بدون مجوز در منطقه ساوث‌هیون اقدام قانونی کرده بودند. در شکایتی که با مشارکت انجمن ملی پیشرفت رنگین‌پوستان آمریکا مطرح شد، فعالیت تعدادی از توربین‌های مستقر در نزدیکی مناطق مسکونی به دلیل نداشتن مجوزهای لازم و احتمال انتشار آلاینده‌های خطرناک مورد اعتراض قرار گرفت. شاکیان تأکید داشتند که فعالیت چنین مجموعه‌ای باید مشمول الزامات قانون هوای پاک آمریکا باشد و شرکت نمی‌تواند با استناد به موقتی بودن تجهیزات، از دریافت مجوزهای زیست‌محیطی صرف‌نظر کند.
در تازه‌ترین تحول حقوقی، یک قاضی فدرال درخواست رد شکایت مربوط به توربین‌های بدون مجوز را نپذیرفته است. دادگاه اعلام کرده تجهیزات گازی مورد بحث در دسته منابع متحرک معاف از مقررات قرار نمی‌گیرند و برای فعالیت باید الزامات مربوط به مجوزهای انتشار آلاینده را رعایت کنند. این تصمیم به معنای صدور حکم نهایی درباره تمام ادعا‌های زیست‌محیطی نیست، اما رسیدگی به شکایت را ادامه می‌دهد. پرونده توربین‌های بدون مجوز و اعتراض به شرایط مجوز تجهیزات جدید نیز موضوعات حقوقی مرتبط، اما متمایزی هستند که هرکدام به بررسی مقررات و اسناد مربوط به خود نیاز دارند.
کمبود برق برنامه توسعه مراکز داده را تحت فشار قرار داده است
استفاده از موتورهای جت برای تولید برق در شرایطی گسترش پیدا کرده که بسیاری از پروژه‌های مراکز داده آمریکا به دلیل محدودیت ظرفیت شبکه برق با تأخیر مواجه هستند. برخی شرکت‌های فناوری برای راه‌اندازی سریع‌تر زیرساخت‌های هوش مصنوعی به تولید برق در محل روی آورده‌اند تا وابستگی کمتری به زمان‌بندی توسعه شبکه سراسری داشته باشند. توربین‌های تغییرکاربری‌یافته در مقایسه با احداث نیروگاه‌های بزرگ، امکان نصب سریع‌تری دارند، اما بازده و هزینه نگهداری آنها می‌تواند با تجهیزات اختصاصی تولید برق متفاوت باشد. همچنین نیاز به تأمین سوخت و کنترل آلاینده‌های خروجی، هزینه‌های عملیاتی و الزامات زیست‌محیطی تازه‌ای ایجاد می‌کند.
پیش‌بینی‌های مؤسسه بلومبرگ‌ان‌ای‌اف نیز از افزایش قابل توجه نیاز مراکز داده آمریکا به برق حکایت دارند. این مؤسسه ظرفیت موردنیاز مراکز داده را تا سال ۲۰۳۵ حدود ۱۹۴ گیگاوات برآورد کرده که می‌تواند معادل نزدیک به ۲۰ درصد مصرف برق این کشور باشد. این رقم نسبت به پیش‌بینی قبلی مؤسسه ۸۳ درصد افزایش یافته است، هرچند تحقق آن به اجرای پروژه‌های برنامه‌ریزی‌شده و توسعه زیرساخت‌های انرژی وابسته خواهد بود. برآورد‌های بازار همچنین حاکی از آن هستند که بخش قابل توجهی از پروژه‌های ساخت مراکز داده به دلیل محدودیت برق و سایر مشکلات اجرایی ممکن است با تأخیر یا لغو مواجه شوند.
ایلان ماسک پیش‌تر اعلام کرده بود که قصد دارد ظرفیت مراکز داده xAI را تا پایان سال ۲۰۲۷ حدود هفت برابر افزایش دهد. اجرای چنین برنامه‌ای به تأمین برق پایدار، تجهیزات پردازشی بیشتر و توسعه زیرساخت‌های سرمایشی نیاز خواهد داشت. استفاده از توربین‌های گازی و موتورهای جت تبدیل‌شده در شرایط فعلی بخشی از برنامه تأمین انرژی این مجموعه محسوب می‌شود، اما اختلاف‌های حقوقی درباره مجوز‌ها و میزان انتشار آلاینده‌ها همچنان ادامه دارند و هنوز زمان مشخصی برای پایان رسیدگی به اعتراض‌های زیست‌محیطی اعلام نشده است.
انتهای پیام/