نقش منابع انسانی در عصر هوش مصنوعی پررنگ‌تر می‌شود
محمدجواد ثابت، عضو هیئت علمی سازمان مدیریت صنعت و مشاور و مدرس حوزه منابع انسانی، در گفت‌و‌گو با آناتک، درباره تأثیر هوش مصنوعی بر آینده مشاغل حوزه منابع انسانی اظهار کرد: «افرادی که ادعا می‌کنند از آنچه در آینده بر این حوزه خواهد گذشت، آگاهی دارند، احتمالاً از پیچیدگی‌های این حوزه شناخت کافی ندارند. هیچ‌کس نمی‌داند در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد؛ با این حال، احتمال بسیار زیادی وجود دارد که مشاغل جدیدی در حوزه منابع انسانی ایجاد شوند و نقش برخی مشاغل کمرنگ‌تر شود.»
وی افزود: «تصور من این است که نقش مشاغل مرتبط با عملیات منابع انسانی (HR Operations) کمرنگ‌تر خواهد شد. مشاغل جدیدی ایجاد می‌شوند که تعداد آنها، برای مثال ۲۱ مورد، است. همچنین نقش شرکای کسب‌وکار منابع انسانی (HRBP) نسبت به گذشته تا حدودی کمرنگ‌تر می‌شود و مدل عملیات منابع انسانی در آینده متمرکزتر خواهد شد.»
ضرورت تسلط بر ابزار‌های هوش مصنوعی
ثابت در پاسخ به این پرسش که چه افرادی در آینده حوزه منابع انسانی موفق خواهند بود، بیان کرد: «به اعتقاد من، افرادی که در حوزه منابع انسانی فعالیت می‌کنند، الزاماً به تبحر تخصصی در زمینه فناوری هوش مصنوعی نیاز ندارند، اما برخورداری از برخی توانمندی‌ها و قابلیت‌ها، از جمله شناخت نحوه استفاده از ابزار‌های هوش مصنوعی و آگاهی از تصویر کلان این فناوری، از قابلیت‌های فنی موردنیاز خواهد بود.»
وی ادامه داد: «فردی که در حوزه هوش مصنوعی فعالیت توسعه‌ای انجام می‌دهد، بخشی از دانش تخصصی این فناوری را در اختیار دارد. در مقابل، فردی که با مفهوم مهندسی زمینه (Context Engineering) آشناست و می‌داند چگونه با یک چت‌بات تعامل مؤثر برقرار کند نیز از مهارتی برخوردار است که اهمیت زیادی دارد.»
این مشاور و مدرس حوزه منابع انسانی با تأکید بر اهمیت نحوه تعامل با ابزار‌های هوش مصنوعی عنوان کرد: «همان‌طور که هنگام واگذاری یک وظیفه به انسان باید برای او زمان اختصاص دهیم، توضیحات لازم را ارائه کنیم، خروجی نهایی مورد انتظار را با دقت مشخص کنیم و باید‌ها و نباید‌ها را به او بگوییم، در تعامل با ابزار‌های هوش مصنوعی نیز باید همین رویکرد را داشته باشیم. در بسیاری از موارد فراموش می‌کنیم که این ابزار‌ها نیز برای ارائه خروجی مطلوب به توضیحات دقیق نیاز دارند. بنابراین، هنگام واگذاری یک وظیفه به این ابزار‌ها باید زمینه و اطلاعات موردنیاز را شفاف‌سازی و خروجی مورد انتظار را مشخص کنیم.»
وی تصریح کرد: «این مهارت‌ها و توانمندی‌ها به متخصصان منابع انسانی کمک می‌کنند تا استفاده مؤثرتری از ابزار‌های هوش مصنوعی داشته باشند. البته نباید این موضوع را با ضرورت یادگیری تخصصی هوش مصنوعی از سوی فعالان منابع انسانی یکسان بدانیم؛ به این معنا که تصور کنیم این افراد الزاماً باید توانایی برنامه‌نویسی داشته باشند یا جزئیات کاملاً تخصصی مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) را فرا بگیرند.»
ثابت با تأکید بر ضرورت یادگیری کار با ابزار‌های هوش مصنوعی گفت: «متخصصان منابع انسانی باید نحوه استفاده از ابزار‌های هوش مصنوعی را بیاموزند. علاوه بر این، نقش توانمندی‌ها و قابلیت‌های نرم نیز اهمیت دارد. به‌ویژه انسانیت و عمق‌اندیشی دو حوزه اصلی و تعیین‌کننده در آینده منابع انسانی خواهند بود.»
حرکت منابع انسانی از حاشیه به متن تحولات هوش مصنوعی
این عضو هیئت علمی سازمان مدیریت صنعت در پاسخ به این پرسش که چه عواملی موجب اهمیت یافتن حوزه منابع انسانی و برگزاری سلسله نشست‌های تخصصی در المپیک فناوری شده است، گفت: «منابع انسانی به‌تدریج از حاشیه به متن تحولات سازمانی وارد می‌شود که این موضوع چند دلیل دارد.»
وی توضیح داد: «نخست اینکه چه بخشی از سازمان باید دانش هوش مصنوعی و توانمندی‌ها و قابلیت‌های مرتبط با آن را در کارکنان ایجاد کند؟ پاسخ، منابع انسانی است. همان‌طور که با وقوع همه‌گیری کرونا و تشدید شرایط ناشی از آن، منابع انسانی از حاشیه به مرکز توجه سازمان‌ها آمد، زیرا مدیران عامل به دنبال پاسخ این پرسش بودند که در شرایط جدید چه اقداماتی باید انجام دهند، قواعد دورکاری چیست و الزامات اجرای آن چگونه باید تعریف شود. همین نیاز‌ها موجب شد منابع انسانی نقش پررنگ‌تری در سازمان‌ها ایفا کند.»
ثابت ادامه داد: «در عصر هوش مصنوعی نیز مدیران عامل به دنبال فرد یا بخشی هستند که بتواند سازمان را ارتقا دهد، ساختار آن را به‌روزرسانی کند و کارکنان را به سطح جدیدی از توانمندی برساند. بنابراین، نخستین دلیل افزایش اهمیت منابع انسانی در عصر هوش مصنوعی، موضوع ارتقای مهارت‌ها (Upskilling) و بازآموزی مهارت‌ها (Reskilling) است. سازمان‌ها باید بار دیگر توانمندی‌ها و قابلیت‌های موردنیاز را ایجاد کنند و کارکنان را از منظر مهارت‌ها و قابلیت‌هایشان توسعه دهند.»
وی با اشاره به دیگر مسئولیت‌های این حوزه در دوران گسترش هوش مصنوعی اظهار کرد: «دومین موضوع، سیاست‌های مرتبط با استفاده از هوش مصنوعی و ملاحظات اخلاقی مربوط به این فناوری است که تدوین آنها نیز در حیطه وظایف منابع انسانی قرار می‌گیرد. سومین موضوع، تغییر ساختار‌های سازمانی، بازتعریف مشاغل و اصلاح فرایند‌هایی است که در شرایط جدید به تغییر نیاز دارند. در گذشته از این حوزه با عنوان توسعه سازمانی (Organizational Development) یاد می‌شد که آن نیز از وظایف منابع انسانی است.»
عضو هیئت علمی سازمان مدیریت صنعت با تشبیه تحولات ناشی از هوش مصنوعی به تغییر سیستم‌عامل سازمان‌ها افزود: «هنگامی که قرار است سیستم‌عامل یک سازمان تغییر کند، هم به توانمندی‌های جدید نیاز داریم، هم باید شیوه‌های جدید کار کردن را تعریف کنیم و هم به قوانین و مقررات تازه نیازمندیم. این موارد عمدتاً در حوزه مسئولیت‌های متخصصان منابع انسانی قرار داشته‌اند.»
وی تأکید کرد: «فناوری‌های تحول‌آفرین نیز همان‌طور که همه‌گیری کرونا موجب پررنگ‌تر شدن نقش منابع انسانی شد، این نقش را تقویت خواهند کرد. در چنین شرایطی، منابع انسانی به متن تحولات سازمانی وارد می‌شود و حضوری پررنگ و فراگیر در کسب‌وکار خواهد داشت.»
انتهای پیام/