توسعه اعتبار خرید، مدل تأمین مالی و شبکه پرداخت را تغییر می‌دهد
به گزارش خبرگزاری آنا؛ نشست تخصصی بررسی فرصت‌ها و چالش‌های صنعت اعتبار خرید (BNPL) در دوازدهمین رویداد بزرگ تراکنش ایران با حضور مدیران و فعالان حوزه فناوری‌های مالی برگزار شد. محمد دانشفر، معاون اداره کل تحول و نوآوری بانک کشاورزی، احسان رحمانی‌نیا، عضو هیئت‌مدیره اسنپ‌پی، حبیب منشیان، مدیرعامل گرین‌پی و احمد مقیمی، مدیرعامل اگری‌پی، در این نشست به بررسی تحولات بازار اعتبار خرید، روش‌های تأمین مالی و آینده همکاری شرکت‌های اعتباردهی با شبکه پرداخت پرداختند. مباحث مطرح‌شده نشان داد که توسعه خدمات خرید اعتباری علاوه بر تغییر شیوه دسترسی مصرف‌کنندگان به منابع مالی، پرسش‌های تازه‌ای درباره پایداری مدل‌های کسب‌وکار و نقش بازیگران سنتی صنعت پرداخت ایجاد کرده است.
محمد دانشفر در آغاز این نشست با اشاره به اهمیت بررسی مدل‌های اقتصادی و عملیاتی خدمات اعتبار خرید، بر ضرورت شناخت دقیق فرصت‌ها و محدودیت‌های توسعه این صنعت تأکید کرد. وی مدیریت ریسک، تأمین منابع مالی، ظرفیت‌های بازار و نحوه همکاری شرکت‌های اعتباردهی با بانک‌ها و سایر فعالان صنعت مالی را از مهم‌ترین موضوعاتی دانست که باید در کنار یکدیگر بررسی شوند. به اعتقاد وی، توسعه پایدار خدمات اعتباری نیازمند درک مشترک بازیگران این حوزه از چالش‌های موجود و دستیابی به راهکار‌هایی است که بتوانند ضمن حفظ منافع کسبوکارها، دسترسی مصرف‌کنندگان به خدمات مالی را نیز بهبود دهند.
اعتبار خرید جایگاه تازه‌ای در تجارت الکترونیک پیدا کرده است
احسان رحمانی‌نیا با بررسی روند گسترش خدمات اعتبار خرید در ایران توضیح داد که این صنعت در سال‌های ابتدایی فعالیت، بازار محدودی داشت و استفاده از آن به گروه مشخصی از کاربران و فروشگاه‌ها محدود می‌شد. به گفته وی، در آن مقطع، خرید اعتباری هنوز به یکی از گزینه‌های رایج پرداخت برای مصرف‌کنندگان تبدیل نشده بود و بسیاری از کاربران نیز آشنایی گسترده‌ای با این خدمات نداشتند. با این حال، توسعه پلتفرم‌های اعتباردهی و تغییر الگوی خرید کاربران در سال‌های اخیر، موجب شده است این خدمات جایگاه گسترده‌تری در بازار تجارت الکترونیک پیدا کنند.
وی با اشاره به افزایش استقبال مصرف‌کنندگان از امکان خرید کالا و خدمات با پرداخت در زمان‌های بعدی، گسترش دسترسی به اعتبار را یکی از تحولات مهم بازار خدمات مالی دانست. در مدل BNPL، مصرف‌کننده می‌تواند کالای مورد نیاز خود را خریداری کند و هزینه آن را براساس شرایط تعیین‌شده در چند مرحله بپردازد. این شیوه، ارتباط میان خریداران، فروشگاه‌ها و شرکت‌های ارائه‌دهنده اعتبار را گسترش داده و امکان استفاده از خدمات مالی را در فرایند خرید برای گروه بیشتری از کاربران فراهم کرده است.
رحمانی‌نیا تأکید کرد که اهمیت توسعه این صنعت تنها به افزایش تعداد کاربران یا حجم خرید‌های اعتباری محدود نمی‌شود، بلکه تغییر در رفتار مصرف‌کنندگان و نحوه استفاده از خدمات مالی را نیز نشان می‌دهد. به اعتقاد وی، شرکت‌های BNPL با گسترش خدمات خود توانسته‌اند اعتبار خرید را به بخشی از تجربه خرید کاربران تبدیل کنند و ارتباط نزدیک‌تری میان خدمات مالی و پلتفرم‌های تجارت الکترونیک ایجاد کنند. این تحول همچنین فرصت‌هایی برای فروشگاه‌ها و کسب‌وکار‌های آنلاین فراهم کرده است تا روش‌های متنوع‌تری برای پرداخت در اختیار مشتریان قرار دهند.
تأمین مالی پایدار به مهم‌ترین نیاز شرکت‌های اعتباردهی تبدیل شده است
حبیب منشیان در بخش دیگری از نشست به موضوع تأمین منابع مالی پرداخت و تأکید کرد که افزایش تقاضا برای خدمات اعتبار خرید، شرکت‌های فعال در این صنعت را با نیاز روزافزون به منابع مالی روبه‌رو کرده است. وی توضیح داد که گسترش تعداد کاربران و افزایش حجم خرید‌های اعتباری، اگرچه از رشد بازار حکایت دارد، اما لزوماً به معنای پایداری فعالیت شرکت‌ها نیست. کسب‌وکار‌های BNPL برای پاسخ‌گویی به تقاضای مشتریان باید بتوانند منابع مورد نیاز اعتباردهی را به‌صورت مستمر تأمین کنند و هم‌زمان مخاطرات مالی فعالیت خود را مدیریت کنند.
منشیان با اشاره به محدودیت روش‌های متداول تأمین مالی، بر ضرورت تنوع‌بخشی به منابع و استفاده از ظرفیت‌های جدید سرمایه‌گذاری تأکید کرد. به اعتقاد وی، اتکای شرکت‌های اعتباردهی به تعداد محدودی از منابع مالی می‌تواند در دوره‌های افزایش تقاضا یا تغییر شرایط اقتصادی، توان توسعه خدمات آن‌ها را کاهش دهد. از این رو، طراحی مدل‌های اقتصادی متناسب با ماهیت اعتبار خرید و شناسایی مسیر‌های جدید جذب سرمایه، از الزاماتی است که برای ادامه رشد این کسبوکارها باید مورد توجه قرار گیرد.
وی همچنین به نقش سهام‌داران و سرمایه‌گذاران در آینده صنعت اعتبار خرید اشاره کرد و گفت مشارکت سرمایه‌گذاران نباید تنها به تأمین پول محدود شود. به گفته وی، نحوه حضور سرمایه‌گذاران در ساختار شرکت‌ها، میزان همراهی آن‌ها با برنامه‌های توسعه‌ای و ارتباط میان منابع مالی و راهبرد‌های مدیریتی می‌تواند بر پایداری کسبوکارها تأثیر بگذارد. ایجاد هماهنگی میان ساختار تأمین مالی، مدیریت ریسک و برنامه‌های رشد، به شرکت‌های اعتباردهی کمک می‌کند تا توسعه خدمات خود را بر پایه منابع قابل اتکاتری دنبال کنند.
مدیریت دارایی‌ها می‌تواند منابع جدیدی برای اعتبار خرید فراهم کند
احمد مقیمی در ادامه نشست به ظرفیت استفاده از دارایی‌ها و روش‌های نوین واسطه‌گری مالی برای توسعه خدمات اعتبار خرید اشاره کرد. وی توضیح داد که در برخی مدل‌های جدید، تلاش می‌شود منابع مالی مورد نیاز اعتباردهی تنها از مسیر‌های متداول تأمین نشود و ظرفیت‌های مرتبط با مدیریت ثروت، دارایی‌ها و سرمایه‌گذاری نیز در اختیار این صنعت قرار گیرد. چنین رویکردی می‌تواند شیوه تأمین منابع شرکت‌های BNPL را متنوع‌تر کند و امکان استفاده از ساختار‌های تازه مالی را فراهم آورد.
به گفته مقیمی، پیوند میان دارایی‌ها، منابع سرمایه‌گذاری و زیرساخت‌های اعتباردهی می‌تواند به شکل‌گیری مدل‌هایی منجر شود که در آن تأمین اعتبار مصرف‌کنندگان با استفاده از ظرفیت‌های مالی گسترده‌تری انجام می‌شود. البته بهره‌گیری از چنین مدل‌هایی به طراحی ساختار‌های متناسب و هماهنگی میان بازیگران مختلف نیاز دارد. وی این مسیر را یکی از فرصت‌های پیش‌روی صنعت اعتبار خرید دانست که می‌تواند وابستگی کسبوکارها به منابع محدود را کاهش دهد و ظرفیت آن‌ها را برای توسعه خدمات افزایش دهد.
رابطه شرکت‌های اعتبار خرید با شبکه پرداخت در حال تغییر است
بخش مهم دیگری از سخنان مقیمی به آینده رابطه شرکت‌های اعتباردهی با شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت (PSP) اختصاص داشت. مقیمی با اشاره به توسعه خدمات BNPL توضیح داد که این شرکت‌ها از یک‌سو می‌توانند با مجموعه‌های فعال در صنعت پرداخت همکاری کنند و از سوی دیگر، با گسترش زیرساخت‌های اختصاصی خود در برخی بخش‌ها به رقیب آن‌ها تبدیل شوند. به اعتقاد وی، توسعه اعتبار خرید تنها یک خدمت مالی جدید ایجاد نکرده، بلکه می‌تواند نحوه انجام تراکنش‌ها و تقسیم نقش میان بازیگران صنعت پرداخت را نیز تغییر دهد.
مقیمی در تشریح شرایط شرکت‌های PSP به ساختار درآمدی و هزینه‌های عملیاتی این مجموعه‌ها اشاره کرد و گفت بخش قابل‌توجهی از درآمد شرکت‌های پرداخت به کارمزد تراکنش‌ها وابسته است. در مقابل، هزینه توسعه و نگهداری زیرساخت‌های فناوری، تجهیزات و خدمات عملیاتی روند افزایشی دارد و این مسئله می‌تواند فشار اقتصادی بیشتری بر شرکت‌های پرداخت وارد کند. به گفته وی، هماهنگ‌نبودن ساختار درآمدی با رشد هزینه‌ها، ضرورت بازنگری در مدل‌های کسب‌وکار و شناسایی منابع درآمدی جدید را برای فعالان این صنعت افزایش داده است.
وی همچنین توضیح داد که شرکت‌های BNPL با توسعه خدمات خود، به‌تدریج در حال ایجاد زیرساخت‌هایی هستند که امکان مدیریت بخش‌های مختلف خرید اعتباری را در درون اکوسیستم آن‌ها فراهم می‌کنند. در این ساختار، فرایند‌هایی مانند تخصیص اعتبار به مشتری، تأیید خرید و تسویه با فروشگاه می‌تواند از طریق سامانه‌های اختصاصی شرکت اعتباردهنده مدیریت شود. این موضوع به معنای آن است که تمام مراحل یک خرید اعتباری لزوماً به شیوه پرداخت کارتی متداول انجام نمی‌شود و بخشی از فعالیت‌های مالی ممکن است از مسیر‌های متفاوتی صورت گیرد.
گسترش پرداخت اعتباری مدل درآمدی شرکت‌های پرداخت را تحت تأثیر قرار می‌دهد
مقیمی با مقایسه پرداخت سنتی و خرید اعتباری توضیح داد که در الگوی رایج پرداخت کارتی، تراکنش از طریق شبکه پرداخت انجام می‌شود و درآمد کارمزدی نیز در چارچوب سازوکار‌های همان شبکه تعریف شده است. در مقابل، شرکت‌های BNPL می‌توانند بخشی از ارتباط مالی میان خریدار و فروشگاه را به‌صورت مستقیم مدیریت کنند و از زیرساخت‌های خود برای تخصیص اعتبار و انجام تسویه استفاده کنند. گسترش چنین مدلی ممکن است نحوه توزیع درآمد و نقش شرکت‌های پرداخت را در بخشی از تراکنش‌های خرید تغییر دهد.
وی این تحول شرکت‌های ارائه‌دهنده اعتبار را از جایگاه صرفاً تأمین‌کننده منابع خرید فراتر می‌برد و آن‌ها را به بازیگرانی تبدیل می‌کند که در مدیریت فرایند پرداخت و ارتباط با پذیرندگان نیز نقش دارند. در نتیجه، شرکت‌های PSP ممکن است در برخی خدمات با مجموعه‌های BNPL رقابت کنند و در بخش‌های دیگر به دنبال توسعه همکاری با آن‌ها باشند. وی معتقد است ادامه این روند، ضرورت بازتعریف روابط تجاری و عملیاتی میان شرکت‌های پرداخت و اعتباردهی را افزایش می‌دهد و می‌تواند زمینه شکل‌گیری مدل‌های همکاری تازه را فراهم کند.
این تغییرات همچنین نشان می‌دهد که توسعه اعتبار خرید به افزایش تعداد تراکنش‌ها یا ارائه تسهیلات محدود نیست و می‌تواند بر ساختار کلی خدمات مالی اثر بگذارد. هنگامی که یک شرکت اعتباردهنده علاوه بر تأمین اعتبار، بخشی از مدیریت خرید و تسویه را نیز بر عهده می‌گیرد، مرز میان خدمات اعتباردهی و پرداخت تغییر می‌کند. چنین شرایطی برای بازیگران سنتی صنعت پرداخت، هم فرصتی برای توسعه خدمات مشترک و هم چالشی برای بازنگری در ساختار درآمدی و جایگاه آن‌ها در بازار ایجاد می‌کند.
آینده صنعت اعتبار خرید به همکاری و نوآوری وابسته است
دیدگاه‌های مطرح‌شده در نشست تخصصی BNPL نشان داد که توسعه این صنعت با مجموعه‌ای از فرصت‌ها و چالش‌های مالی، مدیریتی و فناورانه همراه است. افزایش دسترسی مصرف‌کنندگان به اعتبار و گسترش استفاده از این خدمات در تجارت الکترونیک، نیاز به منابع مالی پایدار و مدیریت دقیق ریسک را افزایش داده است. در همین حال، استفاده از ظرفیت سرمایه‌گذاران، تنوع‌بخشی به شیوه‌های تأمین منابع و طراحی مدل‌های اعتباری متناسب با شرایط اقتصادی، از موضوعاتی هستند که می‌توانند بر آینده شرکت‌های فعال در این بازار تأثیر بگذارند.
از سوی دیگر، توسعه زیرساخت‌های اختصاصی شرکت‌های اعتباردهی، رابطه آن‌ها با شبکه سنتی پرداخت را وارد مرحله تازه‌ای کرده است. این تحول می‌تواند ضمن افزایش رقابت در برخی خدمات، فرصت‌هایی برای همکاری میان بانک‌ها، شرکت‌های PSP و پلتفرم‌های BNPL فراهم کند. بررسی این ظرفیت‌ها و یافتن مدل‌هایی که منافع بازیگران مختلف را در کنار نیاز‌های مصرف‌کنندگان در نظر بگیرد، از موضوعات مهم پیش‌روی صنعت اعتبار خرید خواهد بود.
انتهای پیام/