ساختار اداره دانشگاه‌ها بازنگری می‌شود
به گزارش خبرگزاری آنا، حسین سیمایی در ادامه برنامه‌های سفر به استان خراسان رضوی، در نشست با اعضای هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، پس از شنیدن دیدگاه‌ها، پیشنهاد‌ها و انتقادات استادان، به تشریح رویکرد‌های وزارت علوم در زمینه حکمرانی دانشگاهی، استقلال دانشگاه‌ها، تفویض اختیارات، حمایت از علوم پایه و ضرورت تحول در نظام آموزش عالی پرداخت.
سیمایی با اشاره به شرایط کشور اظهار کرد: کشور درگیر جنگ و تحریم‌های خانمان‌سوز و فراگیری بوده است. همه می‌دانیم که جنگ ذاتاً پدیده‌ای نامطلوب و صلح ذاتاً امری مطلوب است، اما این جنگ به کشور ما تحمیل شد و ایران تلاش گسترده‌ای برای مدیریت و کنترل دامنه آن انجام داد و دفاع جانانه‌ای نیز از خود نشان داد.
وی در ادامه با اشاره به ضرورت شناخت ریشه‌ای مشکلات کشور اظهار کرد: در بسیاری از جلسات، تحلیل‌ها و انتقاد‌هایی مطرح می‌شود که بیشتر ناظر به معلول‌هاست، در حالی که باید به سراغ علت‌ها برویم. برای مثال، وقتی به خوابگاهی مراجعه می‌کنیم و دانشجویان از وضعیت امکانات آن گلایه دارند، باید بپرسیم چرا این مشکلات برطرف نشده است؟ آیا رئیس دانشگاه یا معاون دانشجویی نمی‌داند خوابگاه مناسب چه ویژگی‌هایی دارد؟ قطعاً می‌دانند. پس چرا مسئله حل نمی‌شود؟
سیمایی افزود: همین پرسش ما را از یک مسئله دانشگاهی به یک مسئله ملی می‌رساند. واقعیت این است که در کشور نیازمند وفاق و اجماع بر سر توسعه ایران، منافع ملی، اهداف، اولویت‌ها و حتی روش‌های دستیابی به اهداف هستیم. گاهی بر سر اهداف کلی توافق داریم، اما درباره روش‌های تحقق آن توافق نمی‌کنیم و در نتیجه، اهداف به مجموعه‌ای از اسناد روی کاغذ و فهرستی از آرزو‌ها تبدیل می‌شوند.
وی تصریح کرد: تا زمانی که درباره ایده دانشگاه و مأموریت اصلی آن به توافق نرسیم، نمی‌توان انتظار داشت سیاست‌گذاری‌های آموزش عالی از انسجام و تداوم کافی برخوردار باشند.
وزیر علوم در پاسخ به مباحث مطرح‌شده از سوی اعضای هیئت علمی درباره حکمرانی دانشگاهی اظهار کرد: در مراسم بزرگداشت شهید لاریجانی نیز به این موضوع اشاره کردم که زمانی افلاطون معتقد بود فیلسوفان باید حاکم باشند، اما امروز مسئله اصلی دیگر صرفاً ویژگی‌های فلسفی و اخلاقی حاکمان نیست؛ بلکه مسئله اساسی، حکمرانی است.
وی افزود: امروز باید میان مفهوم حکومت (Government) و حکمرانی (Governance) تفاوت قائل شویم. حتی اگر حاکمان افرادی فرهیخته، عادل و دانشمند باشند، تا زمانی که مؤلفه‌های حکمرانی اصلاح نشود، نمی‌توان انتظار داشت مسائل کشور به‌درستی حل شوند.
سیمایی با تأکید بر اهمیت بهره‌گیری از دستاورد‌های علوم انسانی گفت: همان‌طور که ارزش پیشرفت‌های فناوری را درک می‌کنیم، باید اهمیت دستاورد‌های بشری در حوزه علوم انسانی را نیز به رسمیت بشناسیم. مفهوم حکمرانی از دستاورد‌های مهم دانش بشری است که الگو‌های توسعه را در جهان متحول کرده است؛ اما متأسفانه ما هنوز درباره بسیاری از این مفاهیم و شیوه‌های به‌کارگیری آنها به توافق نرسیده‌ایم.
وزیر علوم با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای بررسی آینده کشور پس از جنگ اظهار کرد: ما از همان میانه جنگ به دوران پس از جنگ فکر کردیم و در مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، جلسات و نشست‌های تخصصی برای بررسی تجربه کشور‌های مختلف برگزار شد.
وی افزود: حاصل این مطالعات و نشست‌ها، تدوین ۱۲ جلد کتاب درباره تجربه کشور‌های جهان در دوران پس از جنگ است؛ از الگو‌های موفقی مانند ژاپن و آلمان گرفته تا کشور‌هایی که نتوانستند از پیامد‌های جنگ عبور کنند.
دکتر سیمایی ادامه داد: مسئله اصلی این است که چرا در برخی کشورها، دوران پس از جنگ به نقطه آغاز توسعه تبدیل شده، اما در برخی دیگر، جنگ موجب عقب‌ماندگی‌های عمیق و طولانی‌مدت شده است؛ به‌گونه‌ای که حتی پس از گذشت دهه‌ها و قرن‌ها نتوانسته‌اند آن عقب‌ماندگی را جبران کنند.
وزیر علوم با اشاره به ضرورت کاهش تمرکزگرایی در اداره آموزش عالی اظهار کرد: تا جایی که اطلاع دارم، دانشگاه‌های مادر در زمینه برنامه‌ریزی درسی از استقلال برخوردارند و نباید برای تصمیم‌های علمی و آموزشی خود با وابستگی‌های غیرضروری مواجه باشند.
وی ادامه داد: دانشگاه‌های مادر و بزرگ کشور از ظرفیت علمی، مدیریتی و اجرایی بالایی برخوردارند و می‌توانند پیشگام تحول در نظام آموزش عالی باشند. به همین دلیل، بررسی اختیارات و رفع موانع فعالیت این دانشگاه‌ها را با جدیت دنبال خواهم کرد.
وزیر علوم ادامه داد: فناوری‌های جدید، به‌ویژه تحولاتی که در عرصه آموزش و پژوهش در حال وقوع است، اقتضا می‌کند درباره آینده دانشگاه بازاندیشی کنیم. باید ببینیم دانشگاه آینده چه ساختاری خواهد داشت و چگونه باید اداره شود.
سیمایی افزود: تصور می‌کنم دکتر عارف و دکتر پزشکیان نیز با توجه به رویکردی که نسبت به نوآوری و اصلاح ساختار‌ها دارند، از بررسی مدل‌های جدید استقبال کنند. باید از این فرصت برای ایجاد تحول در نظام آموزش عالی کشور استفاده کنیم.
وی با ابراز نگرانی از برخی ساختار‌های موجود گفت: واقعیت این است که وضعیت فعلی در بخش‌هایی از آموزش عالی نگران‌کننده است. در دو سال گذشته، در مواردی که برای ایجاد اصلاحات و تحول اقدام کرده‌ام، حتی با مقاومت‌هایی از درون مجموعه دانشگاهیان مواجه شده‌ام. با این حال، از پیگیری اصلاحات دست نکشیده‌ایم و این مسیر را ادامه خواهیم داد.
وزیر علوم در پاسخ به مطالبات استادان درباره حمایت از علوم پایه اظهار کرد: رهبر معظم انقلاب بر اهمیت علوم پایه به‌عنوان پایه و زیربنای فناوری تأکید کرده‌اند و این موضوع از اولویت‌های وزارت علوم است.
سیمایی با تأکید بر ضرورت مداخله حمایتی دولت در این حوزه تصریح کرد: علوم پایه از حوزه‌هایی است که نباید صرفاً با نگاه اقتصادی و بر اساس عرضه و تقاضای بازار درباره آن تصمیم‌گیری کرد. اینجا مسئله، مسئله‌ای حاکمیتی است و دولت وظیفه دارد برای تقویت علوم پایه وارد عمل شود.
وی ادامه داد: حمایت از دانشجویان علوم پایه، فراهم کردن فرصت‌های شغلی و ایجاد شرایط مناسب برای رشد علمی آنان باید مورد توجه قرار گیرد. خوشبختانه با تأکید اخیر رهبر معظم انقلاب بر تقویت علوم پایه، پشتوانه بیشتری برای پیگیری این سیاست‌ها فراهم شده است.
سیمایی در ادامه با اشاره به اجرای طرح آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی (آتف) اظهار کرد: در قالب این طرح، حمایت‌های پژوهشی برای آزمایشگاه‌های فردی پیش‌بینی شده و گرنت‌هایی در حدود ۷۰۰ میلیون تا یک میلیارد تومان به آنها اختصاص می‌یابد.
وی افزود: هدف این است که آزمایشگاه‌های تحقیقاتی فردی در مراحل بعدی به یکدیگر متصل شوند و شبکه‌هایی از آزمایشگاه‌های همکار شکل بگیرد. در همین زمینه، طرح «هما» نیز برای حمایت از همکاری و هم‌افزایی آزمایشگاه‌ها پیش‌بینی شده است.
سیمایی در پاسخ به درخواست اعضای هیئت علمی درباره افزایش اختیارات دانشگاه‌ها و کارگروه‌های تخصصی اظهار کرد: از سال گذشته موضوع تفویض اختیارات را در وزارت علوم دنبال کرده‌ایم و به همه معاونت‌ها تأکید کرده‌ام که هر اختیار قابل واگذاری را شناسایی و تفویض کنند.
وی تأکید کرد: هدف ما کاهش تمرکز تصمیم‌گیری و افزایش قدرت عمل دانشگاه‌هاست و معتقدیم بسیاری از تصمیم‌ها باید در همان دانشگاه و با شناخت دقیق از شرایط و نیاز‌های آن اتخاذ شود.
سیمایی با تأکید بر لزوم تقویت جایگاه هیئت‌های امنا اظهار کرد: معتقدم هیئت‌های امنا باید نقش مؤثرتر و گسترده‌تری در اداره دانشگاه‌ها داشته باشند. این نهاد از ظرفیت‌های ارزشمند نظام آموزش عالی برای کمک به استقلال دانشگاه‌هاست.
انتهای پیام/