شکار پهپادهای جاسوسی آمریکا؛ دستاوردی فراتر از انهدام/ جنگ مجدد با ایران پرهزینه است

«حمید نیکرو»، کارشناس مسائل راهبردی و نظامی، در گفت‌و‌گو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا، با اشاره به تغییر ماهیت جنگهای کنونی از عرصه سنتی به نبرد‌های مدرن اظهار کرد: امروزه فناوری و تجهیزات پیشرفته نقش تعیین‌کننده‌ای در معادلات نظامی دارند و قدرت‌های بزرگ با اتکا به منابع مالی و امکانات گسترده خود، دسترسی بیشتری به فناوری‌های نوین دارند؛ با این حال، جمهوری اسلامی ایران توانسته است با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی و دانش جوانان کشور، در این عرصه به دستاورد‌های قابل‌توجهی دست پیدا کند.

وی افزود: یکی از تحولات مهم کشور در سال‌های گذشته، توجه به نهضت علمی و سرمایه‌گذاری بر توانمندی جوانان بود. این رویکرد زمینه‌ساز پیشرفت‌های ارزشمندی در حوزه فناوری‌های نوین، به‌ویژه صنایع دفاعی شده است. امروز دستاورد‌های کشور در حوزه‌های مختلف دفاعی نشان می‌دهد که اتکا به دانش بومی و ظرفیت‌های انسانی می‌تواند محدودیت‌های ناشی از تحریم و برتری فناورانه قدرت‌های بزرگ را تا حد زیادی جبران کند.

از شکار RQ-۱۷۰ تا مقابله با فناوری‌های پیشرفته آمریکا

این کارشناس مسائل راهبردی با اشاره به سابقه موفقیت‌های ایران در مواجهه با تجهیزات پیشرفته آمریکایی بیان کرد: یکی از نمونه‌های شاخص این دستاوردها، ماجرای پهپاد RQ-۱۷۰ بود که در اختیار جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت. پس از آن نیز در موضوع پهپاد گلوبال‌هاوک و سایر تجهیزات پیشرفته آمریکایی، توانمندی‌های دفاعی کشور بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفت.

نیکرو ادامه داد: این روند در درگیری‌های نظامی اخیر نیز ادامه پیدا کرد و جمهوری اسلامی ایران توانست در برابر بخشی از پیشرفته‌ترین تجهیزات نظامی آمریکا و متحدانش عملکرد قابل‌توجهی داشته باشد. مقابله با پهپاد‌های مختلف و هدف قرار گرفتن تجهیزات پیشرفته، نشان‌دهنده ارتقای ظرفیت‌های دفاعی کشور است.

وی با اشاره به اهمیت دستیابی به پهپاد‌های شناسایی و جاسوسی پیشرفته دشمن عنوان کرد: موضوع تنها انهدام یا مقابله با این تجهیزات نیست؛ بلکه کنترل، فرودآوردن و دستیابی به اطلاعات و فناوری‌های به‌کاررفته در آنها نیز اهمیت راهبردی دارد. چنین دستاورد‌هایی نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی ایران در برخی حوزه‌ها به سطحی از توانمندی رسیده است که برای طرف مقابل قابل پیش‌بینی نبوده است.

مهندسی معکوس؛ مسیر ارتقای توان پهپادی ایران

این کارشناس مسائل نظامی در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر دستیابی به پهپاد‌های پیشرفته آمریکایی بر آینده صنعت پهپادی کشور تأکید کرد: به دست آوردن تجهیزات پیشرفته دشمن می‌تواند زمینه مناسبی برای مهندسی معکوس و شناخت دقیق‌تر فناوری‌های مورد استفاده در آنها فراهم کند.

وی تصریح کرد: بررسی این تجهیزات، علاوه بر کمک به افزایش توانمندی‌های داخلی، امکان شناسایی نقاط قوت و ضعف فناوری‌های نظامی دشمن را نیز فراهم می‌کند. این شناخت می‌تواند در طراحی و توسعه تجهیزات بومی و ارتقای ظرفیت‌های دفاعی و آفندی کشور مؤثر باشد.

نیکرو با اشاره به نقش فناوری جنگ الکترونیک در معادلات نظامی یادآور شد: امروز جنگ تنها به برخورد مستقیم تجهیزات و تسلیحات محدود نیست و حوزه‌هایی مانند جنگ الکترونیک، شناسایی و فناوری‌های اطلاعاتی نیز در تعیین نتیجه نبرد نقش دارند. از این رو، دستیابی به توانمندی‌های بومی در این عرصه‌ها می‌تواند جایگاه راهبردی کشور را تقویت کند.

وی ادامه داد: تفاوت جمهوری اسلامی ایران با قدرت‌هایی که صرفاً بر ابزار‌های مادی تکیه دارند، در برخورداری از ظرفیت‌های انسانی، روحیه جهادی و مدیریت مبتنی بر باور و اعتقاد است. همین مؤلفه‌ها می‌تواند زمینه عبور از محدودیت‌های فناورانه و دستیابی به سطوح بالاتری از توانمندی را فراهم کند.

توان دفاعی ایران و شکل‌گیری بازدارندگی در برابر آمریکا

این کارشناس مسائل امنیتی-دفاعی با اشاره به تأثیر دستاورد‌های دفاعی ایران بر محاسبات آمریکا بیان کرد: دستیابی جمهوری اسلامی ایران به فناوری‌های پیشرفته و نمایش توانمندی در مقابله با تجهیزات راهبردی آمریکا، به‌تدریج نگاه واشنگتن به قدرت دفاعی ایران را تغییر داده است.

وی افزود: هنگامی که یک تجهیزات راهبردی مانند RQ-۱۷۰ در اختیار ایران قرار گرفت، این اتفاق برای ساختار امنیتی آمریکا پیامد‌های مهمی داشت؛ چراکه نشان داد جمهوری اسلامی توانسته است به سطحی از توانمندی دست پیدا کند که پیش‌تر در محاسبات آمریکایی‌ها چندان مورد توجه قرار نمی‌گرفت.

نیکرو ادامه داد: تکرار این اتفاقات و نمایش توانمندی‌های ایران در حوزه‌های مختلف دفاعی، نوعی بازدارندگی ایجاد کرده است. اکنون طرف مقابل نمی‌تواند با قطعیت درباره ظرفیت‌ها، امکانات و برنامه‌های دفاعی جمهوری اسلامی تصمیم‌گیری کند و همین عدم اطمینان در محاسبات نظامی دشمن تأثیرگذار است.

جنگ مجدد با ایران؛ هزینه‌های سنگین در انتظار آمریکا

این کارشناس مسائل راهبردی ضمن ارزیابی احتمال وقوع درگیری نظامی مجدد میان ایران و آمریکا گفت: برای تحلیل احتمال جنگ باید موضوع را در سطح کلان راهبردی بررسی کرد. قدرت آمریکا در مقایسه با دهه‌های گذشته با چالش‌ها و روند افول مواجه شده و هم‌زمان قدرت‌های نوظهور در عرصه بین‌المللی نقش پررنگ‌تری پیدا کرده‌اند.

وی با اشاره به تحرکات نظامی اخیر آمریکا در منطقه تأکید کرد: انتقال تجهیزات نظامی، هواپیما‌های سرنشین‌دار، بالگردها، سامانه‌های جنگ الکترونیک و امکانات شناسایی و سایبری به منطقه، از جمله شواهدی است که برخی تحلیلگران بر اساس آن احتمال عملیات نظامی جدید را مطرح می‌کنند.

نیکرو همچنین یادآور شد: با این حال، همه این تحرکات را نباید الزاماً نشانه قطعی آغاز جنگ دانست. بخش قابل‌توجهی از این اقدامات می‌تواند در چارچوب عملیات روانی و رسانه‌ای با هدف تأثیرگذاری بر محاسبات مسئولان و افکار عمومی ایران انجام شود. برگزاری رزمایش‌ها و تحرکات هوایی در کشور‌های منطقه نیز می‌تواند بخشی از همین راهبرد فشار روانی باشد.

وی تأکید کرد: البته اگر طرف مقابل احساس کند در حال از دست دادن موقعیت خود است، ممکن است به اقدامات پرریسک دست بزند؛ اما تصمیم به جنگ صرفاً بر اساس امکانات نظامی گرفته نمی‌شود و هزینه‌ها و پیامد‌های احتمالی آن نیز اهمیت تعیین‌کننده‌ای دارد.

خطای محاسباتی آمریکا، عامل تغییر معادلات جنگ

این تحلیلگر مسائل راهبردی با اشاره به پیامد‌های درگیری‌های اخیر برای آمریکا و متحدانش یادآور شد: به نظر می‌رسد بخشی از تصمیمات نظامی گذشته آمریکا بر مبنای برآورد‌های نادرست و خطای محاسباتی درباره توانمندی‌های جمهوری اسلامی ایران اتخاذ شده است. زیرا طرف مقابل تصور دقیقی از ظرفیت‌های دفاعی و قدرت پاسخ‌گویی ایران نداشت و همین مسئله در محاسباتش تأثیر گذاشت.

وی افزود: استمرار درگیری نظامی می‌تواند پیامد‌های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و امنیتی گسترده‌ای برای آمریکا، کشور‌های اروپایی و حتی برخی کشور‌های منطقه به همراه داشته باشد. این هزینه‌ها در شرایطی که قدرت‌های غربی با چالش‌های داخلی و بین‌المللی مواجه هستند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

نیکرو در پایان خاطرنشان کرد: با توجه به ظرفیت بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران و هزینه‌های سنگین احتمالی یک درگیری جدید برای آمریکا و متحدانش، به نظر می‌رسد واشنگتن برای ورود مجدد به یک جنگ مستقیم با ایران با ملاحظات جدی مواجه باشد و احتمال تکرار چنین خطای نظامی، دست‌کم در شرایط فعلی، چندان بالا نیست.