تحقق خیزش علمی مدنظر رهبر انقلاب در گرو تقویت پژوهش‌های دانشگاهی
ظفرالله کلانتری، رئیس دانشگاه صنعتی اصفهان، در گفت‌و‌گو با خبرنگار آنا، با اشاره به تاکید اخیر رهبری بر ماموریت اصلی نخبگان در رشد و پیشرفت علمی ایران، اظهار کرد: با وجود تمام محدودیت‌ها، نباید اجازه دهیم فعالیت‌های پژوهشی تحت‌الشعاع قرار گیرد. رسالت اصلی دانشگاه یعنی آموزش، پژوهش و کسب تجربه دانشجویان برای رشد و شکوفایی علمی، باید در بستر یک اکوسیستم علمی و فناوری به شکلی خودکار جریان داشته باشد. تلاش ما این است که با بهره‌گیری از فرصت‌های پژوهانه‌ای وزارتخانه و منابع جایگزین، به پیشرفت پژوهش کمک کنیم.
رئیس دانشگاه صنعتی اصفهان استفاده از ظرفیت اعتبار مالیاتی صنایع را یکی از راهکار‌های کلیدی برون‌رفت از تنگنا‌های بودجه‌ای دانست و گفت: اگر بتوانیم ارتباط خود را با صنایع تقویت کنیم تا صنایع به دانشگاه اعتماد کرده و بخش‌های تحقیق و توسعه (R&D) خود را در دانشگاه پایه‌گذاری کنند، هم صنعت از دستاورد‌های علمی بهره‌مند می‌شود و هم دانشگاه اعتبارات لازم برای پیشبرد آموزش و پژوهش را تامین می‌کند.
کلانتری در پاسخ به سوالی درباره ابلاغیه‌ها و پیام اخیر مقام معظم رهبری و انطباق اولویت‌های دانشگاهی با آن افزود: پیام‌های راهبردی رهبر معظم انقلاب بلافاصله توسط دانشگاه‌ها دریافت شده و سیاست‌های وزارتخانه و دانشگاه‌ها حتماً در راستای تحقق دقیق این رهنمود‌ها و غلبه بر موانع تنظیم و اجرایی خواهد شد.
کلانتری افزود: یکی از معضلات اصلی کشور و دانشگاه‌ها، چگونگی حفظ نیرو‌های متخصص و نخبه است. عواملی، چون دسترسی به امکانات رفاهی، معیشتی، آزمایشگاهی، پژوهشی و ارتباطات بین‌المللی نقش تعیین‌کننده‌ای در این زمینه دارند.
وی با اشاره به پیگیری‌های وزارت علوم برای بهبود حقوق اعضای هیئت علمی افزود: بخشی از فعالیت‌های وزارتخانه در سال گذشته بر افزایش حقوق اعضای هیئت علمی متمرکز بود که متأسفانه در اجرا با مشکلاتی مواجه شد؛ امیدواریم این موانع رفع شده و در بودجه سال آینده تثبیت شود. از سوی دیگر، تأمین امکانات آزمایشگاهی و پژوهشی با توجه به مشکلات اقتصادی و تبعات جنگ، با چالش‌هایی روبه‌روست که ضرورت دارد برای آن چاره‌اندیشی شود.
پژوهش؛ موتور محرک درآمدزایی دانشگاه‌ها
رئیس دانشگاه صنعتی اصفهان در تبیین رابطه میان فعالیت‌های پژوهشی و پایداری مالی دانشگاه‌ها گفت: فعالیت‌های پژوهشی خود بخشی از درآمدزایی دانشگاه‌ها را تأمین می‌کنند. اگر پژوهش‌ها دچار آسیب یا کاهش شوند، تأثیر منفی بر درآمد‌های دانشگاه خواهد گذاشت. این حلقه‌ها کاملاً به هم وابسته‌اند و تقویت پژوهش، هم خروجی‌های مالی برای دانشگاه به همراه دارد و هم مجدداً در چرخه پژوهش به کار گرفته می‌شود.
کلانتری با تأکید بر نقش بی‌بدیل مؤلفه‌های روانی و اجتماعی در نگهداشت نخبگان تصریح کرد: نکته اساسی، تقویت حس تعلق و اعتمادی است که نخبگان به کشور دارند. این عامل مهم‌ترین تکیه‌گاهی است که به آنان کمک می‌کند با وجود تمام مشکلات، با تکیه بر وطن‌دوستی و تخصص خود در مسیر پیشرفت کشور گام بردارند.
مأموریت اصلی نخبگان ایرانی
تحلیل متن پیام رهبری به شرح زیر است: اگر تا قبل از مقطع کنونی و جنگ تحمیلی سوّم، خیزش جدید علمی، توصیه‌ای لازم و ضروری برای نخبگان بود، تجربۀ دو جنگ اخیر به همه ثابت کرد که این خیزش علمی جدید بایستی عمیق و پرشتاب باشد.
برای این مقصود لازم است علاوه بر مسئولان دستگاه‌ها و مراکز علمی، تحقیقاتی و فنّاوری، یکایک نخبگان و فرزانگان ایران عزیز به مأموریّت اصلی خود در ساخت آیندۀ شکوهمند ایران اسلامی و پیشرفت و آبادانی آن اهتمام ورزیده و نکات زیر را مورد توجّه قرار دهند:
اوّلاً برای رشد علوم پایه و علوم انسانی در کشور برنامۀ جدّی و عملی دقیق وجود داشته باشد. رشد و توسعۀ علوم پایه از قبیل فیزیک، شیمی، علوم زیستی، و ریاضی به‌عنوان پایه‌های اصلی سایر علوم و فنّاوری‌های کاربردی، پیش‌ران پیشرفت علمی و فنّاوری کشور است.
هر ملّتی که به جایی رسیده، از علوم پایه رسیده و کشور بدون توسعه در این علوم، همواره عقب می‌ماند.
ثانیاً تمرکز بر حقایق کشف‌نشده، مرزشکنی در علوم پایه و مسابقۀ دائمی برای حلّ مسائلِ حل‌نشدۀ معروف در این علوم خصوصاً ریاضیّات به‌عنوان یک هدف و مقصد، مستمرّاً مورد توجّه قرار گیرد.
ثالثاً نقطۀ کلیدی در خیزش علمی، خلاقیّت و #نوآوری است. میدان دادن به خلاقیّت وتخیّل مثبت که عنصر اصلی رشد و گشایش در همه یا عمدۀ علوم است، شجاعت علمی برای ابداع و خلق و ابتکار و افزایش اعتماد به نفس شخصی و ملّی برای تجربه کردن راه‌های نو و نرفته، بسیار لازم و مفید است. در نظر گرفتن مشوّق‌های قابل قبول و جذّاب برای هر کسی که بتواند خلاقیّتی کارساز ارائه کند، در زمینه‌سازی این مسئله مؤثّر است.
رابعاً خوداتّکایی در حلّ مسائل علمی، فراهم کردن زیرساخت‌ها و رفع گلوگاه‌های فنّاوری برای کنشگری و عمل فراسرزمینی، ترکیبی از استحکام ساخت درون برای افق‌‌گشایی در سطح جهانی را ایجاد می‌کند.
خامساً میدان دادن به استعداد نخبگان رشته‌های تجربی و عملی از جمله در اتّصال صنعت به دانشگاه از آغازین سال‌های دانشجویی و تسهیل کسب‌وکارهای دانش‌بنیان، نقش مهمّی در به‌کارگیری دانش و رشد نخبگان دارد.
اگر این مسیر به‌درستی پیموده شود، مرکز ثقل و کانون‌های دانش خصوصاً بعضی از انواع علوم پایه به‌تدریج از کشورهای غربی به ایران خواهد آمد و کشور در سال‌هایی نه چندان دور به مرجعیّت علمی و فنّاوری تبدیل شده و هدف پیش‌گفتۀ رهبر حکیم و شهیدمان اعلی‌الله‌مقامه‌الشّریف در مورد تبدیل شدن فارسی به یکی از زبان‌های مرجع علمی دنیا محقّق خواهد شد.
انتهای پیام/