کالبدشکافی دو اصل اساسی برای مدیریت بهینه گاز

عرفان نوری، کارشناس انرژی در یادداشت اختصاصی برای گروه اقتصادی خبرگزاری آنا نوشت: مدیریت مصرف گاز در بخش خانگی، فراتر از یک مسئله فنی، با چالش‌های ساختاری و رفتاری پیچیده‌ای روبروست که نیازمند تمرکز بر دو محور اصلی یعنی ارتقای زیرساخت‌های فنی و اصلاح رفتار‌های مصرف‌کننده است. در مواجهه با بحران‌های انرژی، تنها تغییر در الگو‌های مصرف کافی نیست، بلکه بازنگری در تجهیزات و زیرساخت‌های مصرفی نیز ضرورتی انکارناپذیر است.

استفاده از تجهیزات گرمایشی پربازده، نخستین و حیاتی‌ترین گام در این مسیر به شمار می‌رود. با توجه به اینکه بخش خانگی یکی از حساس‌ترین حوزه‌های مصرفی است و حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد از انرژی مصرفی یک واحد مسکونی در فصل زمستان صرف گرمایش می‌شود، کوچک‌ترین تغییر در بهره‌وری این بخش، تأثیرات گسترده‌ای بر شبکه سراسری خواهد داشت.

با در نظر گرفتن این واقعیت که به‌ازای هر یک درجه کاهش دمای محیط، حدود ۲۵ میلیون مترمکعب به مصرف گاز کشور افزوده می‌شود، استفاده از تجهیزات مدرن دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت است. متأسفانه تداوم استفاده از تجهیزات قدیمی و کم‌بازده در بسیاری از خانه‌ها، ضرورت جایگزینی سریع آنها را دوچندان کرده است. در این میان، نقش شرکت‌های مدیریت انرژی یا همان «کارور گاز» بسیار برجسته است؛ این شرکت‌ها با سرمایه‌گذاری در پروژه‌های بهینه‌سازی، ضمن کاهش اتلاف انرژی، از طریق صرفه‌جویی در مصرف نیز چرخه اقتصادی پایداری ایجاد می‌کنند که می‌تواند تأثیر مثبتی بر بهینه‌سازی مصرف در بخش ساختمان‌ها و واحد‌های تولیدی داشته باشد.

در کنار ارتقای فنی، رکن دوم مدیریت مصرف را باید در رعایت الگوی مصرف جست‌و‌جو کرد. اقدامات ساده و خانگی، نظیر تنظیم دمای محیط بر روی ۲۰ درجه سانتی‌گراد، تنظیم دمای پکیج یا شوفاژ بر روی ۵۵ تا ۶۰ درجه، پوشیدن لباس گرم و جلوگیری از نشت حرارت از ساختمان، اقداماتی هستند که هر خانوار می‌تواند با اجرای آنها، سهم خود را در کاهش فشار بر شبکه گاز ایفا کند.

با این حال، مدیریت مصرف در بخش خانگی تنها با اقدامات فنی و قانونی میسر نمی‌شود و به شدت به همراهی و مشارکت عمومی وابسته است. اگرچه سیاست‌های کلان دولتی و اقدامات نهاد‌های مربوطه نقش بنیادین دارند، اما وقتی با پدیده‌ای همچون کمبود همه‌منطقه‌ای روبه‌رو هستیم، اهمیت مشارکت مردم دوچندان می‌شود. اگرچه در استان‌های شمالی شدت فشار و تنگنای گاز در روز‌های سرد بیشتر است، اما باید توجه داشت که مدیریت مصرف در هر نقطه از کشور، اقدامی فراتر از رفع یک نیاز محلی است؛ این یک اقدام استراتژیک برای حفظ تعادل کل شبکه و تضمین تأمین پایدار گاز در سراسر کشور است که در آن، هر درجه صرفه‌جویی توسط یک خانوار، مستقیماً به تأمین نیاز هم‌وطنان در مناطق پرفشار کمک می‌کند.

در نهایت، با تغییر ساختار مصرف گاز در روز‌های سرد و افزایش سهم بخش خانگی و تجاری، مدیریت این حوزه‌ها به اولویت اصلی فصل تبدیل می‌شود. ترکیبی از راهکار‌های فنی شامل تجهیزات مدرن و بهینه‌سازی ساختمان‌ها، در کنار رعایت دقیق الگو‌های مصرف و همراهی آگاهانه مردم، تنها راه عبور از این مقطع حساس است. اما هدف نهایی باید فراتر از یک واکنش فصلی و اضطراری باشد؛ آنچه برای آینده کشور حیاتی است، تبدیل این اقدامات به یک «فرهنگ عمومی» است تا بتوان با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی، تعادلی پایدار در بازار گاز کشور ایجاد کرد.