فناوری بومی که ایران را در جمع 5 تولید کننده ابزار تخصصی مغزه‌گیری نفت و گاز در جهان قرار داد
علیرضا سلیمانی‌نسب، مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان نفت تجهیز پارس پویا، در گفت‌و‌گو با آناتک درباره کاربرد این ابزار، فرایند تولید آن و تفاوت قیمت محصول داخلی با نمونه وارداتی اظهار کرد: «ابزار گیرنده مغزه، هنگام نمونه‌گیری از مخازن نفت و گاز استفاده می‌شود تا مهندسان مخزن از شرایط زمین‌شناسی، چیدمان لایه‌ها، جنس سنگ‌ها و میزان آب، نفت و گاز موجود در مخزن اطلاع پیدا کنند. این داده‌ها در تصمیم‌گیری‌های مهندسی مخزن و مهندسی حفاری اثرگذار است و نحوه تولید از چاه و مخزن را مشخص می‌کند.»
به گفته مدیرعامل این شرکت دانش‌بنیان، برخلاف تصور عمومی، نفت و گاز به‌صورت لایه‌ای مجزا میان دو لایه سنگ قرار ندارند، بلکه از درون سنگ و از طریق خلل و فرج آن استخراج می‌شوند.
سلیمانی‌نسب افزود: «در این فرایند، استوانه‌های سنگی با قطر حدود ۱۰ سانتی‌متر و طولی که ۳۰ متر عنوان شده است، از زمین استخراج می‌شوند. این عملیات ممکن است چندین بار تکرار شود و درمجموع، حدود ۳۰۰ متر مغزه‌گیری از یک مخزن انجام شود. به این ترتیب، تاریخچه‌ای از حفاری نیز شکل می‌گیرد.»
وی با اشاره به اطلاعات قابل استخراج از نمونه‌های سنگی بیان کرد: «جنس سنگ‌های قرارگرفته در طبقات مخزن، چیدمان و شیب لایه‌ها، میزان خلل و فرج و مقدار آب، نفت و گاز موجود در مخزن، از جمله داده‌های مهمی هستند که از نمونه‌گیری سنگی به دست می‌آیند و در اختیار مهندسان مخزن قرار می‌گیرند.»
تولید داخلی ابزار وارداتی پس از ۱۸ ماه فعالیت
مدیرعامل این شرکت دانش‌بنیان درباره دلایل حرکت به سمت تولید داخلی این ابزار گفت: «قیمت بالای این محصول و وارداتی بودن آن از کشور‌های روسیه و آمریکا، انگیزه تولید آن را در ما ایجاد کرد. حدود ۱۸ ماه برای تولید این ابزار زمان صرف کردیم تا به نمونه اولیه رسیدیم. پس از آن، دو مرحله تست میدانی انجام شد، ایرادات فنی برطرف شد و در نهایت به نمونه‌ای رسیدیم که قابلیت استفاده در چاه و عرضه به بازار را دارد.»
به گفته سلیمانی‌نسب، این ابزار پیش از تولید داخلی از روسیه و آمریکا وارد کشور می‌شد.
وی با اشاره به اهمیت عملکرد صحیح ابزار گیرنده مغزه در عملیات حفاری اظهار کرد: «اگر این ابزار در چاه عملکرد درستی نداشته باشد، نمی‌تواند نمونه سنگ را به سطح زمین منتقل کند. در چنین شرایطی، یک قطعه حدوداً ۳۰ متری در عمق چاه باقی می‌ماند و برای رفع این مشکل، دو روش مانده‌یابی یا آسیاب کردن نمونه‌ها وجود دارد.»
سلیمانی‌نسب درباره پیامد‌های استفاده از روش آسیاب کردن نمونه‌ها توضیح داد: «در این روش، نمونه‌هایی که تا آن مرحله برداشت شده‌اند، آسیاب می‌شوند و داده‌های مربوط به آنها از بین می‌رود. در نتیجه، مهندس مخزن اطلاعات مخزنی‌ای را که می‌توانست از این نمونه‌ها به دست آورد، از دست می‌دهد.»
مدیرعامل این شرکت دانش‌بنیان درباره روش مانده‌یابی گفت: «مانده‌یابی بسیار پرهزینه است؛ زیرا باید خدمات تخصصی دیگری خریداری و به سر چاه منتقل شود. همچنین فعالیت دکل باید برای حدود یک هفته متوقف شود تا عملیات بیرون آوردن قطعه باقی‌مانده و نمونه سنگی محبوس در چاه انجام شود. این فرایند هزینه زیادی به همراه دارد.»
عرضه محصول داخلی با ۳۰ تا ۴۰ درصد قیمت نمونه خارجی
سلیمانی‌نسب درپایان با اشاره به بازار مصرف این ابزار اظهار کرد: «حدود سه شرکت از ابزار ما استفاده می‌کنند و این محصول، ابزاری تخصصی است. قیمت واردات هر ست از این ابزار حدود ۲ هزار دلار بوده و در طول سال حدود ۱۰۰ بار از آن استفاده می‌شود. این ابزار را با قیمت حدود ۷۰۰ دلار در اختیار شرکت‌ها قرار می‌دهیم که معادل حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد قیمت نمونه خارجی است.»
انتهای پیام/