نقش گروه‌ها و دانشکده‌ها در تحقق فرهنگ دانشگاهی/ نهادهای دانشجویی؛ بستر تمرین مسئولیت اجتماعی
به گزارش خبرگزاری آنا، فرزاد جهان‌بین معاون فرهنگی دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی در سفر نیم‌روزه به همدان در دیدار با مدیران گروه‌های آموزشی، رؤسای دانشکده‌ها و اعضای شورای معاونان واحد همدان، عوامل مؤثر بر شکل‌گیری فرهنگ فردی و اجتماعی و نقش دانشگاه در تقویت فرهنگ دانشگاهی را تبیین کرد.
فرهنگ؛ برآیند باورها، تجربه‌ها و رفتار‌های تکرارشونده
معاون فرهنگی دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به مفهوم شاکله فرهنگی و اجتماعی اظهار کرد: فرهنگ پدیده‌ای چندبعدی است که در پیوند با باورها، ارزش‌ها، تجربه‌های تاریخی، شرایط محیطی و رفتار‌های تکرارشونده شکل می‌گیرد؛ همان‌گونه که محیط و تجربه‌های زندگی بر شخصیت افراد اثر می‌گذارند، مجموعه این عوامل نیز به‌تدریج الگو‌های پایدار رفتاری در جامعه را پدید می‌آورند.
وی افزود: برای شناخت و تحلیل مسائل فرهنگی نمی‌توان به یک عامل بسنده کرد؛ شرایط اقتصادی، محیط طبیعی و اجتماعی و تجربه‌های فردی و جمعی همگی در شکل‌گیری فرهنگ مؤثرند. در عین حال، انسان صرفاً محصول محیط خود نیست و از ظرفیت بازنگری در رفتار‌ها و عبور از عادت‌ها و الگو‌های شکل‌گرفته برخوردار است.
رفتار مدیران و آیین‌نامه‌ها؛ عوامل اثرگذار بر فرهنگ دانشگاه
معاون فرهنگی دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی، مدیریت را یکی از عوامل مهم شکل‌دهنده فرهنگ سازمانی دانست و تصریح کرد: رفتار، منش و شیوه تصمیم‌گیری مدیران بر فضای فرهنگی مجموعه اثر می‌گذارد؛ ازاین‌رو مدیران دانشگاه باید در کنار انجام مسئولیت‌های اجرایی، به پیامد‌های فرهنگی رفتار‌ها و تصمیم‌هایشان نیز توجه داشته باشند.
وی با اشاره به نقش آیین‌نامه‌ها در جهت‌دهی به رفتار افراد اظهار کرد: مقررات و معیار‌های تشویق و ارزیابی، اولویت‌ها و انگیزه‌های افراد را شکل می‌دهند و به‌تدریج بر الگو‌های رفتاری و فرهنگ سازمانی اثر می‌گذارند؛ بنابراین در بررسی مسائل فرهنگی دانشگاه باید آثار و پیامد‌های رفتاری آیین‌نامه‌ها و ضوابط نیز مورد توجه قرار گیرد.
گروه‌ها و دانشکده‌ها؛ میدان اصلی تحقق فرهنگ دانشگاهی
جهان‌بین با تأکید بر نقش گروه‌های آموزشی و دانشکده‌ها در تحقق فرهنگ دانشگاهی گفت: گروه آموزشی نخستین بستر تعامل استاد و دانشجو و کلاس درس مهم‌ترین فرصت ارتباط با دانشجویان است؛ شیوه تدریس، نوع تعامل استاد با دانشجو و نحوه مواجهه با پرسش‌ها و نقد‌ها عمدتاً در سطح گروه قابل مدیریت و جهت‌دهی است.
وی افزود: آیین‌نامه‌ها و معیار‌های تشویق و ارزیابی در سطح دانشکده و گروه اجرا و تفسیر می‌شوند؛ بنابراین نحوه اجرای آنها می‌تواند فرهنگ سازمانی را تقویت یا تضعیف کند. مدیر گروه و رئیس دانشکده نیز نزدیک‌ترین الگوی مدیریتی برای استادان و دانشجویان‌اند و منش و شیوه تصمیم‌گیری آنان بیش از مدیران ستادی در تجربه روزمره دانشگاه دیده می‌شود.
معاون فرهنگی دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی خاطرنشان کرد: اثرگذاری فرهنگی به فعالیت‌هایی که عنوان فرهنگی دارند محدود نمی‌شود؛ رفتار‌های روزمره در محیط آموزشی نیز در شکل‌گیری نگرش و شخصیت دانشجویان مؤثر است. همچنین موفقیت برنامه‌های فرهنگی را نباید صرفاً با تعداد برنامه‌ها، شمار شرکت‌کنندگان یا میزان استقبال ظاهری سنجید؛ بلکه میزان تأثیر آنها بر نگرش و رفتار دانشجویان اهمیت دارد و گروه و دانشکده می‌توانند این تأثیر واقعی را بهتر رصد کنند.
نهادهای دانشجویی؛ بستری برای تمرین مسئولیت اجتماعی
جهان‌بین نهادهای دانشجویی را از بستر‌های مهم تربیت اجتماعی و آماده‌سازی نسل جوان برای پذیرش مسئولیت‌های آینده دانست و بر ضرورت فراهم کردن فرصت تجربه‌اندوزی و فعالیت جمعی برای دانشجویان تأکید کرد.
وی با تشبیه فرایند تربیت دانشجو به باغبانی اظهار کرد: رشد و بالندگی دانشجویان با محدود کردن آنان یا تحمیل صرف خواسته‌ها محقق نمی‌شود؛ بلکه باید زمینه‌ای فراهم کرد تا دانشجویان با پذیرش مسئولیت، مشارکت در فعالیت‌های جمعی و مواجهه با مسائل واقعی، توانمندی‌های خود را پرورش دهند.
معاون فرهنگی دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر اهمیت آزادی بیان و گفت‌و‌گو در محیط دانشگاه افزود: دانشجویان باید بتوانند دیدگاه‌ها، انتقاد‌ها و مطالبات خود را در چارچوب ضوابط بیان کنند. وجود نقد و امکان گفت‌و‌گو می‌تواند نشانه پویایی محیط دانشگاه باشد و فرصتی برای یادگیری، اصلاح و رشد متقابل فراهم کند.
وی خاطرنشان کرد: در کنار فراهم کردن فرصت اظهارنظر و فعالیت اجتماعی، باید ضوابط روشن و منصفانه‌ای نیز وجود داشته باشد تا آزادی و مسئولیت‌پذیری در کنار یکدیگر تقویت شوند و دانشجویان برای حضور مؤثر در جامعه آمادگی بیشتری پیدا کنند.
خانواده و محیط اجتماعی در شکل‌گیری فرهنگ نقش دارند
جهان‌بین خانواده را از دیگر عوامل مهم تأثیرگذار بر فرهنگ و تربیت دانشجویان برشمرد و بر ضرورت تقویت ارتباط دانشگاه با خانواده‌ها تأکید کرد. وی همچنین توجه به خانواده استادان و کارکنان دانشگاه را در برنامه‌ریزی‌های فرهنگی حائز اهمیت دانست و بر گسترش تعاملات میان دانشگاه و خانواده تأکید کرد.
وی با اشاره به تأثیر محیط بر رفتار افراد، آرامش، امید و کیفیت روابط اجتماعی را از مؤلفه‌های مهم محیط فرهنگی دانست و بر ضرورت ایجاد فضایی سازنده در دانشگاه تأکید کرد؛ فضایی که بتواند زمینه تعامل مثبت، انگیزه، رشد و شکوفایی استعداد‌های دانشجویان را فراهم سازد.
هوش مصنوعی و صنایع خلّاق؛ ظرفیت‌هایی برای توسعه فرهنگی
معاون فرهنگی دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی به نقش فناوری‌های نوین و صنایع خلّاق در تحولات فرهنگی و اقتصادی اشاره کرد و بهره‌گیری از ظرفیت هوش مصنوعی را در تولید محتوا و توسعه فعالیت‌های نوآورانه مورد توجه قرار داد.
وی، صنایع خلّاق را از حوزه‌های دارای ظرفیت برای فعالیت جوانان و دانشجویان دانست و با اشاره به زمینه‌هایی همچون انیمیشن، بازی‌های رایانه‌ای، صنایع‌دستی و تولید محصولات فرهنگی، بر ضرورت فراهم کردن بستر‌های تخصصی برای فعالیت در این عرصه‌ها تأکید کرد.
جهان‌بین همچنین حمایت از ایده‌های نو و توسعه فعالیت‌های خلاقانه دانشجویان را زمینه‌ای برای پیوند ظرفیت‌های علمی و فرهنگی دانشگاه با فرصت‌های جدید اقتصادی دانست.
وی در جمع‌بندی سخنان خود بر ضرورت توجه هم‌زمان به نقش مدیران، آیین‌نامه‌ها، گروه‌ها و دانشکده‌ها، استادان، نهادهای دانشجویی، خانواده، فناوری‌های نوین، صنایع خلاق و کیفیت محیط دانشگاه تأکید کرد و توجه به این عوامل را در تقویت فرهنگ دانشگاهی و افزایش اثربخشی فعالیت‌های فرهنگی مؤثر دانست.
انتهای پیام/