ابطحی: ساختارهای پژوهشی ایستا باید به سمت نیازهای واقعی صنعت و جامعه هدایت شوند

به گزارش خبرگزاری آنا، نخستین نشست تخصصی مشترک وزارت نیرو و دانشگاه شهید بهشتی، صبح روز شنبه دوم آبان ماه با حضور معاونان وزارت نیرو و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، رئیس دانشگاه شهید بهشتی و جمعی از مدیران، استادان و متخصصان حوزه‌های مرتبط برگزار شد.

به گزارش روابط‌عمومی دانشگاه شهید بهشتی، دکتر ابطحی، معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در این نشست با تأکید بر ضرورت تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت، حل مسائل پیچیده کشور از مسیر پژوهش‌های مسئله‌محور را یکی از اولویت‌های نظام علمی کشور دانست و بر بهره‌گیری هدفمند از ظرفیت دانشگاه‌ها و متخصصان برای پاسخ‌گویی به نیاز‌های دستگاه‌های اجرایی تأکید کرد.

وی با اشاره به ضرورت ایجاد سازوکار‌های منسجم برای مدیریت و حل مسائل کلان کشور اظهار کرد: مسائل پیچیده امروز، ابعاد مختلف فنی، اقتصادی و اجتماعی دارند و برای حل آنها باید از ظرفیت علمی دانشگاه‌ها و توان تخصصی دستگاه‌های اجرایی به‌صورت هماهنگ استفاده کرد.

معاون پژوهشی وزارت علوم با اشاره به وجود بیش از ۱۰ هزار طرح جاری ارتباط با صنعت در دانشگاه‌های کشور و حجم قرارداد‌های این حوزه، توسعه همکاری‌های هدفمند و بلندمدت میان دانشگاه‌ها و دستگاه‌های اجرایی را ضروری دانست و افزود: مسائل چندوجهی کشور به سازوکار‌هایی فراتر از قرارداد‌های معمول پژوهشی نیاز دارند و باید با رویکردی راهبردی و با مشارکت ذی‌نفعان دنبال شوند.

​​​​​​توسعه ساختار‌های پژوهشی پویا و تقاضامحور

ابطحی در ادامه، با تشریح ضرورت تحول در ساختار‌های پژوهشی دانشگاه‌ها، گفت: بخشی از ساختار‌های پژوهشی کشور ماهیتی ایستا دارند و فعالیت‌های آنها همواره به نیاز‌های واقعی صنعت و جامعه متصل نیست. در مقابل، تجربه پارک‌های علم و فناوری نشان می‌دهد که ساختار‌های پویا و مبتنی بر ارزیابی عملکرد می‌توانند زمینه شکل‌گیری و رشد ایده‌های نوآورانه را فراهم کنند.

وی با اشاره به رویکرد وزارت علوم در حمایت از آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی و گروه‌های هم‌افزا، این ساختار‌ها را بستری برای تقویت پژوهش‌های تخصصی، میان‌رشته‌ای و تقاضامحور معرفی کرد و افزود: در این الگو، شناسایی استادان برجسته صرفاً بر اساس تعداد مقالات و استناد‌ها انجام نمی‌شود، بلکه شاخص‌هایی همچون کیفیت تربیت دانشجو، توان نوآوری، ایجاد شرکت‌های زایشی، ارتباطات بین‌المللی و مرجعیت علمی نیز مورد توجه قرار می‌گیرد.

معاون پژوهشی وزارت علوم با اشاره به آغاز حمایت از بسیاری از استادان برجسته کشور در قالب این برنامه، اظهار داشت: هدف از این حمایت‌ها، تقویت توان علمی استادان و بهره‌گیری از ظرفیت آنان در حل مسائل کشور، توسعه علمی، نوآوری و تربیت نیروی انسانی توانمند است.

وی همچنین بر اهمیت شکل‌گیری گروه‌های هم‌افزای میان‌رشته‌ای تأکید کرد و گفت: بسیاری از مسائل صنعت با تکیه بر یک رشته دانشگاهی قابل حل نیستند و به مشارکت تخصص‌های مختلف نیاز دارند. همکاری میان رشته‌هایی مانند مهندسی مکانیک، مهندسی برق و علوم داده می‌تواند به ارائه راه‌حل‌های مؤثرتر برای مسائل صنعتی منجر شود.

​​​​​​تأکید بر همکاری‌های بلندمدت دانشگاه و وزارت نیرو

ابطحی با اشاره به ظرفیت شرکت‌های تابعه وزارت نیرو و توان تخصصی دانشگاه‌های کشور، توسعه قرارداد‌های بلندمدت و شکل‌گیری ساختار‌های پژوهشی مشترک را از مسیر‌های مؤثر برای تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت برشمرد.

وی خاطرنشان کرد: حمایت هدفمند از ظرفیت‌های تخصصی دانشگاه‌ها، ایجاد گروه‌های هم‌افزا و توسعه آزمایشگاه‌های تخصصی می‌تواند زمینه پاسخ‌گویی دقیق‌تر به نیاز‌های صنعت را فراهم کند. همچنین، بهره‌گیری از منابع و گرنت‌های بین‌المللی در کنار حمایت‌های داخلی، ظرفیت توسعه زیرساخت‌های پژوهشی و آزمایشگاه‌های تخصصی را افزایش می‌دهد.

ضرورت بازنگری در شاخص‌های ارزیابی تولیدات علمی

معاون پژوهشی وزارت علوم در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به شاخص‌های ارزیابی تولیدات علمی ایران، بر ضرورت توجه هم‌زمان به کیفیت پژوهش، همکاری‌های بین‌المللی و ارتباط علمی با صنعت تأکید کرد.

وی با اشاره به شاخص استنادی وزنی متناسب با حوزه (FWCI)، اظهار داشت: ارتقای عملکرد استنادی مقالات علمی کشور مستلزم توجه به عوامل مختلف، از جمله توسعه تعاملات علمی بین‌المللی است؛ با این حال، نباید از اهمیت ارتباط پژوهشگران دانشگاهی با صنعت و سایر نهاد‌های اجرایی غافل شد.

ابطحی با اشاره به سهم محدود مقالات حاصل از همکاری دانشگاه و صنعت در ایران، این وضعیت را نشانه‌ای از ضرورت تقویت پژوهش‌های مشترک و مسئله‌محور دانست و افزود: باید شرایطی فراهم شود که مسائل واقعی صنعت و جامعه در شکل‌گیری طرح‌های پژوهشی و تولیدات علمی نقش پررنگ‌تری داشته باشند.

وی با اشاره به تجربه برخی کشور‌های موفق در پیوند میان دانشگاه و صنعت، تصریح کرد: توسعه علمی زمانی اثربخش‌تر خواهد بود که علاوه بر ارتقای کیفیت تولیدات علمی، موجب حل مسائل واقعی و پاسخ‌گویی به نیاز‌های جامعه نیز شود.

​​​​​ضرورت حمایت از همکاری‌های علمی در نظام ارزیابی اعضای هیئت علمی

ابطحی در ادامه، بازنگری در سازوکار‌های ارزیابی و ارتقای اعضای هیئت علمی را یکی از الزامات توسعه همکاری‌های علمی دانست و گفت: نظام ارزیابی باید به‌گونه‌ای طراحی شود که همکاری‌های واقعی و ارزشمند میان دانشگاه و صنعت و نیز مشارکت‌های علمی بین‌المللی را تشویق کند.

وی افزود: در کنار ضرورت نظارت بر اصالت پژوهش‌ها و پیشگیری از تخلفات علمی، باید از ایجاد موانعی که ممکن است انگیزه پژوهشگران برای مشارکت در طرح‌های مشترک را کاهش دهد، پرهیز کرد. همکاری میان‌رشته‌ای و مشارکت متخصصان صنعت در تولیدات علمی باید به‌عنوان ظرفیتی ارزشمند در نظام ارزیابی مورد توجه قرار گیرد.

معاون پژوهشی وزارت علوم همچنین بر لزوم ایجاد تعادل میان صیانت از اعتبار علمی و حمایت از همکاری‌های واقعی تأکید کرد و خواستار توجه بیشتر به این موضوع در فرایند‌های ارزیابی و ارتقای علمی شد.

دانشگاه و صنعت؛ دو ظرفیت مکمل برای حل مسائل کشور

ابطحی در پایان، با تأکید بر ظرفیت‌های علمی و پژوهشی دانشگاه شهید بهشتی، برگزاری نشست‌های مشترک میان دانشگاه و دستگاه‌های اجرایی را فرصتی برای توسعه همکاری‌های هدفمند و پایدار دانست.

وی ابراز امیدواری کرد که این نشست زمینه تقویت ارتباط میان استادان، پژوهشگران و متخصصان صنعت را فراهم کند و با شکل‌گیری سازوکار‌های پویا و مسئله‌محور، گام‌های مؤثری در مسیر حل مسائل کشور و توسعه همکاری‌های دانشگاه و صنعت برداشته شود.