جهان‌بین: مهم‌ترین رسالت ما، شکل‌دهی به تصویر مطلوب و روشن از آینده است
به گزارش خبرگزاری آنا، دکتر فرزاد جهان‌بین، معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی، در دومین دوره توان‌افزایی تمدن‌شناسی ایرانی ـ اسلامی ویژه اعضای هیئت علمی، محققان و مدیران مدارس سمای دانشگاه آزاد اسلامی استان همدان که روزهای ۲۸ و ۲۹ مهرماه ۱۴۰۵ برگزار شد، با تأکید بر اهمیت ترسیم آینده مطلوب اظهار کرد: مهم‌ترین رسالت ما، شکل‌دهی به تصویری روشن و مطلوب از آینده است؛ تصویری که بتواند افق حرکت جامعه را مشخص کند و نشان دهد بر مبنای ارزش‌ها و آرمان‌های خود، چه نوع زندگی فردی و اجتماعی را دنبال می‌کنیم.
جهان‌بین با تبیین مفهوم تمدن اظهار کرد: تمدن، صورت عینی‌یافته یک ذهنیت فرهنگی در حیات اجتماعی انسان‌هاست؛ ذهنیتی که برآمده از مبانی فکری و نظام ارزشی یک جامعه است و در شیوه زندگی، مناسبات اجتماعی، نهادها و دستاوردهای آن جامعه تجلی پیدا می‌کند. تمدن در بستری جغرافیایی شکل می‌گیرد و هنگامی که الگوی محقق، از جذابیت و ظرفیت لازم برای پاسخ‌گویی به نیازهای انسانی و اجتماعی برخوردار باشد، می‌تواند از خاستگاه جغرافیایی خود فراتر رود و در پهنه‌های گسترده‌تری گسترش یابد. بنابراین، شناخت تمدن مستلزم شناخت ذهنیت فرهنگی و نظام ارزشی‌ای است که حیات اجتماعی و صورت‌های عینی آن را شکل می‌دهد.
معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر ابتنای تمدن اسلامی بر مبانی و ارزش‌های اسلامی تصریح کرد: تمدن اسلامی در عین پایبندی به مبانی فکری و ارزشی خود، در تعامل با دستاوردهای بشری قرار دارد. این تعامل به معنای پذیرش یکسان همه دستاوردها نیست؛ بلکه اندیشه اسلامی با اتکا به مبانی خود، دستاوردهای بشری را ارزیابی می‌کند و متناسب با نسبت آن‌ها با ارزش‌های اسلامی، می‌تواند آن‌ها را بپذیرد، نقد یا رد کند، بازسازی کند یا زمینه آفرینش دستاوردهای تازه‌ای را فراهم آورد. بنابراین، هم مبانی اسلامی جهت و غایت این تمدن را تعیین می‌کنند و هم تعامل سنجیده با دانش، تجربه و ظرفیت‌های بشری در شکل‌گیری و پویایی آن نقش دارد.
جهان‌بین با تبیین مفهوم «تمدن نوین اسلامی» خاطرنشان کرد: نوین‌بودن این تمدن به معنای نادیده‌گرفتن گذشته یا گسست از میراث تمدنی اسلامی نیست؛ همان‌طور که به معنای احیای عین‌به‌عین صورت‌های تاریخی آن نیز نخواهد بود. مسئله، بهره‌گیری از میراث تمدنی و ظرفیت‌های امروز برای شکل‌دادن به حیات اجتماعی معاصری است که در آن، ارزش‌های اسلامی بتوانند در عرصه‌های علم، اقتصاد، فرهنگ، فناوری، مناسبات اجتماعی و شیوه زندگی عینیت پیدا کنند.
وی با تأکید بر نقش تصویرسازی در حرکت جوامع به سوی آینده مطلوب اظهار کرد: تصویر آینده صرفاً بازنمایی آن چیزی نیست که قرار است اتفاق بیفتد؛ بلکه این تصویر در شکل‌گیری خواست‌ها، ترجیحات و انتخاب‌های انسان‌ها نقش دارد. هنگامی که تصویری از آینده در ذهن افراد و در فضای عمومی جامعه تثبیت شود، می‌تواند به‌تدریج جهت حرکت آنان را تعیین کند و حیات اجتماعی را به سمت خود سوق دهد. از همین رو، شکل‌دادن به تصویر روشن و مطلوب از آینده، بخشی اساسی از فرایند تمدن‌سازی است.
جهان‌بین با اشاره به نقش امام شهید در ترسیم افق آینده افزود: یکی از ابعاد مهم این مسیر، ترسیم تصویری از آینده مطلوب بر مبنای ارزش‌های اسلامی ایرانی و تبدیل آن به افقی قابل‌فهم برای جامعه است.
وی با اشاره به اهمیت تصویرسازی در الگوهای رقیب تمدنی تصریح کرد: قدرت تصویرسازی می‌تواند به الگوها و رویکردهایی که از منظر یک نظام ارزشی محل نقد هستند، چهره‌ای جذاب و موجه ببخشد؛ به‌گونه‌ای که افراد نه صرفاً بر اساس شناخت دقیق واقعیت‌ها، بلکه تحت تأثیر تصویری که از آن‌ها ساخته شده است، به سویشان گرایش پیدا کنند. بنابراین، در مواجهه تمدنی، صرف برخورداری از مبانی فکری و ارزشی غنی کافی نیست؛ باید بتوان تصویری روشن، باورپذیر و عینی از ظرفیت‌ها و ثمرات آن مبانی در زندگی انسان‌ها ارائه کرد.
معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به تفاوت مبانی تمدنی در نحوه به‌کارگیری علم و قدرت افزود: مسئله تنها دستیابی به دانش و فناوری یا افزایش توان مادی نیست؛ بلکه مهم است که این ظرفیت‌ها در خدمت چه اهدافی قرار می‌گیرند. هنگامی که علم و فناوری در خدمت کشتار و تخریب زندگی انسان‌ها قرار می‌گیرند، با الگویی از پیشرفت مواجهیم که در آن، قدرت از مسئولیت اخلاقی و انسانی جدا شده است. در مقابل، در نگاه تمدنی اسلام، علم و قدرت باید در نسبت با اخلاق، عدالت و صیانت از انسان تعریف شوند و در خدمت دفاع از جامعه و تأمین خیر عمومی قرار گیرند.
جهان‌بین تأکید کرد: تصویر آینده مطلوب در تمدن نوین اسلامی باید بتواند نسبت میان پیشرفت مادی و تعالی معنوی، علم و اخلاق، قدرت و مسئولیت، و توسعه و عدالت را روشن کند. تمدن نوین اسلامی در پی بازتولید عین‌به‌عین گذشته نیست، بلکه می‌خواهد با تکیه بر مبانی اسلامی و بهره‌گیری نقادانه از دستاوردهای بشری، الگویی از حیات اجتماعی ارائه دهد که در آن پیشرفت مادی از معنویت و عدالت جدا نباشد و علم و فناوری در خدمت زندگی شایسته انسان قرار گیرد.
وی در پایان، شکل‌دهی به تصویر روشن از آینده را از الزامات حرکت به سوی تمدن نوین اسلامی دانست و اظهار کرد: ما ضمن شناخت و ارج‌نهادن به میراث تمدنی خود، باید بتوانیم افقی متناسب با نیازها و اقتضائات زمانه ترسیم کنیم؛ افقی که جامعه بتواند آن را بشناسد، نسبت خود را با آن دریابد و حرکت به سوی تحقق آن را معنادار بداند.
انتهای پیام/