«مادر همه بمبها»، قمار تازه ترامپ/ واشنگتن به دنبال راه خروج از جنگ
به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری آنا، هم‌زمان با تداوم بن‌بست در جنگ ایران و آمریکا و افزایش فشار‌های سیاسی بر دونالد ترامپ برای پایان دادن به درگیری‌ها، گزارش‌های رسانه‌ای از تدوین طرح‌های جدید ارتش آمریکا برای حمله احتمالی به زیرساخت‌های انرژی و تأسیسات هسته‌ای ایران حکایت دارد؛ طرح‌هایی که بنا بر گزارش شبکه سی‌ان‌ان، استفاده احتمالی از بمب «جی‌بی‌یو-۴۳/بی» یا «مادر همه بمبها» (MOAB) را نیز در بر می‌گیرد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی منابع آمریکایی، اجرای این طرح‌ها به تصمیم رئیس‌جمهور آمریکا برای ازسرگیری عملیات نظامی بستگی دارد و هنوز به معنای صدور دستور قطعی برای استفاده از این بمب نیست. با این حال، بررسی چنین گزینه‌ای در شرایطی که واشنگتن به دنبال دستیابی به نتیجه‌ای تعیین‌کننده در جنگ است، می‌تواند نشانه‌ای از تلاش برای افزایش فشار نظامی و روانی بر تهران باشد.
«مادر همه بمبها» چیست؟
بمب جی‌بی‌یو-۴۳/بی، معروف به MOAB، بزرگ‌ترین بمب غیرهسته‌ای موجود در زرادخانه آمریکا به شمار می‌رود. این سلاح حدود ۹٫۸ تن وزن و بیش از ۹ متر طول دارد و نزدیک به ۸٫۵ تن مواد منفجره در آن به کار رفته است.
این بمب در سال‌های ۲۰۰۲ و ۲۰۰۳ توسعه یافت و آزمایش‌های آن در سال ۲۰۰۳ انجام شد. برخلاف بمب‌های سنگرشکن که برای نفوذ به لایه‌های عمیق زمین و بتن تقویت‌شده طراحی شده‌اند، MOAB عمدتاً برای ایجاد موج انفجار بسیار گسترده و تخریب اهداف در سطح زمین کاربرد دارد. به همین دلیل هم می‌توان گفت این نوع از بمب‌های غول آسا اساساً با هدف تخریب و نابودی جان پناه‌های گروه‌های چریکی مخالف ارتش ایالات متحده آمریکا درمناطق انبوه جنگلی نظیر آسیای شرقی طراحی شد.
این سلاح با استفاده از سامانه هدایت ماهواره‌ای به سمت هدف هدایت می‌شود و به دلیل ابعاد و وزن زیاد، از هواپیمای ترابری نظامی پرتاب می‌شود. بمب پس از رهاسازی از هواپیما، پیش از برخورد با زمین منفجر می‌شود تا موج انفجار گسترده‌ای ایجاد کند.
نخستین و تنها استفاده عملیاتی شناخته‌شده از این بمب در آوریل ۲۰۱۷ و در حمله آمریکا به مواضع گروه داعش در ولایت ننگرهار افغانستان انجام شد. در آن عملیات، شبکه‌ای از غار‌ها و تونل‌های مورد استفاده این گروه هدف قرار گرفت. نیروی هوایی آمریکا اعلام کرد که این حمله برای تخریب مواضع و موانع زیرزمینی داعش انجام شده است. ادعایی که براساس برخی منابع محلی هنوز مورد تأیید قرار نگرفته است به همین دلیل بسیاری از کارشناسان حوزه تسلیحات نظامی در خصوص توانایی انهدام تأسیسات هسته‌ای ایران با وجود قدرت تخریب گسترده این بمب، تردید دارند.
بر اساس گزارش سی‌ان‌ان، برخی از مقام‌های آمریکایی آشنا با روند برنامه‌ریزی نظامی معتقدند که MOAB برای نفوذ عمیق در لایه‌های سنگی و بتنی طراحی نشده است. از این رو، استفاده از آن علیه تأسیساتی که در عمق زمین و زیر لایه‌های مستحکم سنگی قرار دارند، لزوماً به انهدام این مراکز منجر نخواهد شد.
در همین زمینه، شبکه الجزیره به نقل از الیجا مگنیه، کارشناس نظامی مستقر در بروکسل، گزارش داده است که استفاده از این بمب تضمینی برای نابودی تأسیسات زیرزمینی ایران ایجاد نمی‌کند و ممکن است بیش از آنکه نتیجه‌ای تعیین‌کننده در میدان نبرد داشته باشد، جنبه نمایشی و تبلیغاتی پیدا کند. در گزارش‌های رسانه‌ای، تأسیسات زیرزمینی منتسب به برنامه هسته‌ای ایران، از جمله مجموعه فردو و محلی موسوم به «کوه کلنگ»، به‌عنوان اهداف احتمالی مورد توجه آمریکا مطرح شده‌اند. با این حال، اطلاعات منتشرشده درباره میزان آسیب‌پذیری این مراکز و نتایج احتمالی حمله به آنها، به‌طور مستقل تأیید نشده است.
از سوی دیگر، آمریکا بمب سنگرشکن «جی‌بی‌یو-۵۷» را نیز در اختیار دارد که مشخصاً برای نفوذ به اهداف مستحکم و زیرزمینی طراحی شده است. بنابراین، انتخاب MOAB برای حمله به تأسیسات عمیق زیرزمینی، پرسش‌هایی درباره تناسب میان نوع سلاح و هدف مورد نظر ایجاد می‌کند.
هدف نظامی یا عملیات روانی؟
یکی از محور‌های مهم گزارش‌های منتشرشده، احتمال استفاده از MOAB برای ایجاد اثر روانی و تبلیغاتی است؛ موضوعی که از زمان توسعه این بمب نیز مورد توجه مقام‌های نظامی آمریکا قرار داشته است.
بر اساس گزارش سی‌ان‌ان، برخی مقام‌های آمریکایی معتقدند این سلاح می‌تواند با ایجاد انفجاری گسترده، تصویری از قدرت تخریب سلاحهای آمریکایی به نمایش بگذارد و برای افزایش فشار روانی بر طرف مقابل به کار گرفته شود.
دونالد ترامپ نیز در اظهاراتی درباره این بمب تأکید کرده است که MOAB سلاحی هسته‌ای نیست، بلکه بمبی متعارف با قدرت انفجار بسیار زیاد است. او همچنین گفته است که آمریکا برای دستیابی به اهداف خود لزوماً نیازی به استفاده از سلاح هسته‌ای ندارد.
با این حال، میان نمایش قدرت نظامی و تحقق اهداف سیاسی تفاوت وجود دارد. حتی اگر استفاده از چنین بمبی خسارات گسترده‌ای به بار آورد، این مسئله به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که ایران از مواضع خود عقب‌نشینی کند یا واشنگتن به اهداف اعلام‌شده خود در جنگ دست یابد.
در همین چارچوب، برخی منابع آگاه از برنامه‌ریزی‌های نظامی آمریکا معتقدند که هنوز درباره چگونگی پیوند دادن گزینه‌های نظامی با راهبردی مشخص برای پایان دادن به جنگ، پرسش‌هایی در داخل دولت آمریکا وجود دارد.
فشار سیاسی بر ترامپ و جست‌وجوی راه خروج از جنگ
گزارش‌های سی‌ان‌ان نشان می‌دهد که تدوین طرح‌های جدید حمله در شرایطی انجام می‌شود که ترامپ با فشار‌های داخلی برای پایان دادن به جنگ مواجه است. نزدیک شدن انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا و نارضایتی بخش‌هایی از افکار عمومی از ادامه درگیری‌ها، هزینه سیاسی تصمیم‌های نظامی کاخ سفید را افزایش داده است.
بر اساس این گزارش‌ها، مقام‌های آمریکایی در حال بررسی گزینه‌هایی هستند که بتوانند امکان اعلام یک دستاورد سیاسی و نظامی را برای ترامپ فراهم کنند؛ حتی اگر این دستاورد به معنای تحقق کامل اهداف اولیه جنگ نباشد.
یکی از گزینه‌های مطرح‌شده، اجرای حملات محدودتر به اهداف باقی‌مانده و سپس کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه است. با این حال، منابع آگاه تأکید کرده‌اند که مشخص نیست چنین حملاتی بتواند به توافق سیاسی یا پایان پایدار درگیری‌ها منجر شود.
در این میان، استفاده از MOAB ممکن است به‌عنوان ابزاری برای نمایش قدرت و افزایش فشار بر ایران مورد بررسی قرار گیرد؛ اما چنین اقدامی می‌تواند خطر تشدید درگیری‌ها و واکنش متقابل ایران را نیز افزایش دهد. همچنین، دامنه بحران را نیز گسترش دهد و پاسخ قاطعانه ایران در سطح منطقه‌ای و فراتر از آن را در پی داشته باشد.
بمبی بزرگ، اما نه لزوماً تعیین‌کننده
بررسی گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد که احتمال استفاده آمریکا از «مادر همه بمبها» بیش از آنکه نشانه قطعی یک تحول تعیین‌کننده در میدان نبرد باشد، بخشی از مجموعه گزینه‌هایی است که واشنگتن برای افزایش فشار بر ایران بررسی می‌کند.
MOAB از قدرت تخریب بالایی در سطح زمین برخوردار است، اما این ویژگی به معنای توانایی قطعی آن برای نابودی تأسیسات مستحکم و عمیق زیرزمینی ایران نیست. از همین رو، حتی در صورت استفاده از این بمب، میزان تحقق اهداف نظامی آمریکا همچنان به نوع اهداف، شرایط عملیات و واکنش طرف مقابل بستگی خواهد داشت.
در نهایت، پرسش اصلی این است که آیا افزایش سطح تخریب می‌تواند به نتیجه سیاسی مورد نظر واشنگتن منجر شود یا تنها هزینه‌های انسانی و اقتصادی جنگ را برای دشمنان ایران افزایش می‌دهد. گزارش‌های موجود نشان می‌دهد که حتی در محافل نظامی آمریکا نیز درباره میزان اثربخشی این گزینه و نقش آن در پایان دادن به جنگ، تردید‌هایی جدی وجود دارد.
انتهای پیام/