هشدار درباره پوکی استخوان خاموش؛ ۸۰ درصد افراد بالای ۵۰ سال تراکم استخوان طبیعی ندارند

به گزارش خبرنگار آنا؛ نوشین فهیم‌فر، رئیس مرکز تحقیقات استئوپروز دانشگاه علوم پزشکی تهران،  با اشاره به اهمیت پیشگیری از پوکی استخوان و هم‌زمانی روز جهانی پوکی استخوان در ۲۸ مهرماه با افزایش توجه به این بیماری اظهار کرد: پوکی استخوان بیماری‌ای است که در اثر کاهش تراکم و مواد معدنی استخوان ایجاد می‌شود و فرد را در معرض خطر بیشتر شکستگی قرار می‌دهد.

وی با اشاره به نتایج مطالعه انجام‌شده با همکاری مرکز تحقیقات استئوپروز دانشگاه علوم پزشکی تهران و وزارت بهداشت در سطح کشور افزود: بر اساس این مطالعه، حدود ۳۰ درصد افراد بالای ۵۰ سال به پوکی استخوان مبتلا هستند. افزون بر این، حدود ۵۰ درصد افراد این گروه سنی نیز دچار استئوپنی یا کاهش تراکم استخوان هستند؛ مرحله‌ای که در آن تراکم استخوان کاهش یافته، اما هنوز به محدوده تشخیصی پوکی استخوان نرسیده است.

فهیم‌فر ادامه داد: اهمیت استئوپنی در این است که بخش قابل توجهی از شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان در همین گروه رخ می‌دهد؛ افرادی که هنوز به مرحله پوکی استخوان نرسیده‌اند، اما استخوان‌های آنها نسبت به افراد دارای تراکم طبیعی شکننده‌تر است.

رئیس مرکز تحقیقات استئوپروز دانشگاه علوم پزشکی تهران تأکید کرد: وقتی آمار ۳۰ درصد ابتلا به پوکی استخوان و ۵۰ درصد ابتلا به استئوپنی را کنار هم قرار می‌دهیم، مشخص می‌شود که حدود ۸۰ درصد افراد بالای ۵۰ سال تراکم استخوان طبیعی ندارند. این آمار ضرورت توجه بیشتر به سلامت استخوان و پیشگیری از شکستگی را نشان می‌دهد.

پیشگیری از پوکی استخوان از دوران کودکی آغاز می‌شود

فهیم‌فر با تأکید بر اینکه پوکی استخوان نباید صرفاً بیماری دوران سالمندی تلقی شود، گفت: حفاظت از سلامت استخوان و سیستم عضلانی‌اسکلتی از دوران کودکی آغاز می‌شود. حدود ۴۰ تا ۶۰ درصد از توده استخوانی‌ای که فرد در بزرگسالی خواهد داشت، در دوران کودکی ساخته می‌شود و تا پیش از ۱۸ سالگی، حدود ۹۰ درصد تراکم استخوان بزرگسالی شکل گرفته است. همچنین حداکثر توده استخوانی معمولاً در حدود ۳۰ سالگی به دست می‌آید.

وی افزود: دوران کودکی، نوجوانی و جوانی فرصت‌های مهمی برای ساختن استخوان‌های سالم هستند. اگر در این سال‌ها سبک زندگی مناسبی داشته باشیم و به کودکان کمک کنیم به حداکثر ظرفیت ساخت توده استخوانی خود برسند، احتمال ابتلا به پوکی استخوان در سنین بالاتر کاهش می‌یابد یا بروز آن به تأخیر می‌افتد. البته عوامل خطر دیگری نیز در سنین بالاتر وجود دارند که باید مورد توجه قرار گیرند.

لبنیات، ویتامین D و فعالیت بدنی؛ سه عامل مهم سلامت استخوان

رئیس مرکز تحقیقات استئوپروز دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به نقش خانواده‌ها در پیشگیری از پوکی استخوان اظهار کرد: تغذیه مناسب یکی از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌توان از دوران کودکی برای سلامت استخوان انجام داد. کلسیم از عناصر اصلی مورد نیاز استخوان است و شیر و فرآورده‌های لبنی از منابع غنی این ماده به شمار می‌روند.

وی ادامه داد: سبزی‌های برگ سبز، برخی دانه‌های گیاهی و آجیل نیز می‌توانند کلسیم مورد نیاز بدن را تأمین کنند، اما میزان کلسیم و جذب آن از این منابع معمولاً کمتر از شیر و فرآورده‌های لبنی است.

فهیم‌فر با تأکید بر اهمیت ویتامین D گفت: بسیاری از مواد غذایی منبع غنی این ویتامین نیستند. برخی مواد غذایی مانند جگر و تخم‌مرغ حاوی ویتامین D هستند و محصولات غذایی غنی‌شده، از جمله شیر‌های غنی‌شده با این ویتامین، نیز می‌توانند به تأمین آن کمک کنند.

وی افزود: نور خورشید یکی از منابع مهم ساخت ویتامین D در بدن است. قرار گرفتن ایمن در معرض نور خورشید می‌تواند به این فرایند کمک کند، اما میزان مناسب مواجهه به عواملی مانند شرایط فردی و محیطی بستگی دارد و باید از آفتاب‌سوختگی و مواجهه آسیب‌زا با نور خورشید پرهیز کرد.

فهیم‌فر فعالیت بدنی را از دیگر عوامل مهم در شکل‌گیری توده استخوانی دانست و توضیح داد: فعالیت‌هایی که تحمل وزن بدن را در بر می‌گیرند، به استخوان‌ها محرک لازم برای حفظ و ساخت بافت استخوانی را وارد می‌کنند. پیاده‌روی تند، دویدن متناسب با توان فرد و فعالیت‌های همراه با پرش و جهش در کودکان و نوجوانان، در صورت متناسب بودن با شرایط جسمی، می‌توانند به سلامت استخوان کمک کنند.

دخانیات و الکل از عوامل قابل پرهیز در سبک زندگی

وی با تأکید بر تداوم عادت‌های سالم در بزرگسالی گفت: تغذیه مناسب و فعالیت بدنی در تمام دوره‌های زندگی اهمیت دارند. در کنار این موارد، پرهیز از مصرف دخانیات و الکل نیز بخشی از سبک زندگی سالم برای پیشگیری از پوکی استخوان است.

رئیس مرکز تحقیقات استئوپروز دانشگاه علوم پزشکی تهران افزود: هرچند بخش مهمی از ظرفیت استخوان‌سازی در سال‌های اولیه زندگی شکل می‌گیرد، مراقبت از سلامت استخوان در بزرگسالی و سالمندی نیز ضروری است و نباید با افزایش سن، اهمیت این اقدامات نادیده گرفته شود.

پوکی استخوان بیماری خاموش است؛ تشخیص را به زمان شکستگی موکول نکنید

فهیم‌فر با اشاره به اینکه پوکی استخوان اغلب بدون علامت پیش می‌رود، گفت: بسیاری از مبتلایان به دلیل نداشتن درد یا نشانه مشخص، از بیماری خود اطلاع ندارند و متأسفانه زمانی متوجه آن می‌شوند که شکستگی رخ داده است. به همین دلیل، پوکی استخوان را بیماری خاموش می‌نامند.

وی تأکید کرد: در سنین بالاتر، به‌ویژه در زنان پس از یائسگی، توجه به سلامت استخوان اهمیت بیشتری دارد. افراد باید با مراجعه به پزشک، ارزیابی عوامل خطر و در صورت نیاز انجام سنجش تراکم استخوان، وضعیت خود را بررسی کنند تا بیماری در زمان مناسب تشخیص داده شود.

رئیس مرکز تحقیقات استئوپروز دانشگاه علوم پزشکی تهران ادامه داد: در صورت تشخیص پوکی استخوان، درمان باید طبق نظر پزشک آغاز شود و بیمار نیز باید با توجه به طولانی‌مدت بودن درمان، دارو‌ها و توصیه‌های درمانی را به‌موقع و مطابق دستور پزشک ادامه دهد.

فهیم‌فر در پایان خاطرنشان کرد: هدف این است که افراد پیش از وقوع شکستگی برای بررسی و مراقبت از سلامت استخوان خود اقدام کنند، نه اینکه شکستگی نخستین نشانه‌ای باشد که آنها را از وجود بیماری آگاه می‌کند.