متا برای جمع‌آوری محتوای وب‌سایت کسبوکارها مجوز گسترده‌تری می‌خواهد
به گزارش خبرگزاری آنا؛ متا قصد دارد از ۸ آبان شرایط تازه‌ای را برای حساب‌های تجاری فیسبوک، اینستاگرام و سایر خدمات خود اعمال کند که بر اساس آن، شرکت و پیمانکارانش اجازه خواهند داشت با استفاده از ابزارهای خودکار، اطلاعات وب‌سایت‌های مرتبط با محصولات و خدمات کاربران تجاری را جمع‌آوری و پردازش کنند. نسخه اولیه این قرارداد به متا اجازه می‌داد محتوای به‌دست‌آمده را برای توسعه، بهبود و آموزش محصولات خود استفاده کند، اما انتشار جزئیات آن با اعتراض ناشران، انجمن‌های رسانه‌ای و کارشناسان حقوقی همراه شد. متا پس از افزایش انتقادها، متن قرارداد را اصلاح و دامنه کاربرد داده‌ها را به محصولات تبلیغاتی و تجاری محدود کرد، هرچند پرسش‌هایی درباره گستره واقعی اختیارات شرکت و امکان استفاده از اطلاعات وب‌سایت‌ها در توسعه ابزارهای هوش مصنوعی همچنان باقی مانده است. این تغییرات در شرایطی مطرح شده‌اند که متا هم‌زمان در حال گسترش فعالیت خود در حوزه ایجنت‌های هوش مصنوعی است و تلاش می‌کند ابزار‌هایی برای جست‌وجوی محصولات، بررسی اطلاعات وب‌سایت‌ها و انجام فعالیت‌های تجاری در اختیار کاربران قرار دهد.
مجوز جمع‌آوری اطلاعات شامل چه وب‌سایت‌هایی می‌شود؟
بر اساس شرایط جدید، متا می‌تواند از نرم‌افزار‌های خزنده وب، ربات‌ها و سایر ابزارهای خودکار برای دسترسی به صفحات اینترنتی مرتبط با محصولات یا خدمات حساب‌های تجاری استفاده کند. این مجوز فعالیت‌هایی مانند بررسی صفحات، ذخیره موقت اطلاعات، نمایه‌سازی، تحلیل محتوا و دریافت دوره‌ای داده‌های به‌روزشده را شامل می‌شود و حتی به شرکت اجازه می‌دهد برای دسترسی و آزمایش بعضی خدمات، حساب‌های کاربری آزمایشی ایجاد کند. دامنه اجرای این شرایط نیز تنها به مجموعه‌هایی محدود نمی‌شود که برای انتشار تبلیغات در فیسبوک یا اینستاگرام هزینه پرداخت می‌کنند، زیرا متا حساب‌هایی را که از خدمات این شرکت برای بازاریابی، فروش محصول، مدیریت صفحات تجاری، توسعه برنامه، ساخت کاتالوگ محصولات یا اداره گروه‌های مرتبط با کسب‌وکار استفاده می‌کنند نیز مشمول قرارداد می‌داند. در نتیجه، حتی شرکت‌ها و رسانه‌هایی که صرفاً برای ارتباط با مخاطبان خود صفحه تجاری دارند، ممکن است تحت پوشش شرایط جدید قرار بگیرند.
یکی از بخش‌های مورد اختلاف قرارداد به تعریف وب‌سایت‌های مرتبط با محصولات و خدمات کاربران تجاری مربوط می‌شود. کارشناسان حقوقی معتقدند این عبارت دامنه مشخصی ندارد و می‌تواند علاوه بر فروشگاه‌های اینترنتی، وب‌سایت شرکت‌ها، پایگاه‌های خبری و سایر منابعی را در بر بگیرد که با فعالیت یک حساب تجاری ارتباط دارند. چنین تعریفی ممکن است به متا امکان دهد اطلاعات صفحاتی را جمع‌آوری کند که صاحبان حساب هرگز لینک آن‌ها را مستقیماً در اختیار شرکت قرار نداده‌اند. از سوی دیگر، ارتباط میان یک حساب تجاری و وب‌سایت‌های دیگر لزوماً به معنی مالکیت تمام محتوای آن صفحات نیست و همین موضوع می‌تواند درباره اعتبار حقوقی مجوز ارائه‌شده اختلاف ایجاد کند. گستردگی تعریف کاربران تجاری نیز اهمیت این مسئله را افزایش می‌دهد، زیرا تعداد زیادی از کسبوکارها برای ارتباط با مشتریان، معرفی خدمات و انتشار محتوا به محصولات متا وابسته هستند.
حذف عبارت آموزش هوش مصنوعی نگرانی‌ها را برطرف نکرد
نسخه اولیه شرایط تجاری متا به‌صراحت اعلام می‌کرد محتوای جمع‌آوری‌شده از وب‌سایت‌ها می‌تواند برای آموزش، توسعه، پژوهش و بهبود محصولات و خدمات شرکت مورد استفاده قرار گیرد. این عبارت نگرانی ناشران را افزایش داد، زیرا بسیاری از رسانه‌ها برای انتشار خبر و جذب مخاطب به پلتفرم‌های متا وابسته هستند و هم‌زمان نمی‌خواهند محتوای اختصاصی آن‌ها بدون قرارداد جداگانه در اختیار سامانه‌های هوش مصنوعی قرار بگیرد. پس از انتشار انتقادها، متا متن قرارداد را اصلاح کرد و عبارت مربوط به آموزش مدل‌ها را حذف کرد. در نسخه جدید، کاربرد داده‌های جمع‌آوری‌شده به توسعه، بهبود، پژوهش و نگهداری محصولات تبلیغاتی و تجاری محدود شده است. متا همچنین تأکید کرده این تغییر به معنای گسترش فعالیت خزنده‌های وب نیست و هدف اصلی آن دریافت اطلاعات دقیق‌تر درباره محصولات موجود در وب‌سایت‌های دیگر و بهبود پیشنهاد‌های تبلیغاتی و تجاری است.
با وجود اصلاح قرارداد، کارشناسان حقوقی معتقدند حذف عبارت آموزش هوش مصنوعی به‌تنهایی برای رفع ابهام‌های موجود کافی نیست. مت تپیک، وکیل متخصص مالکیت فکری، توضیح داده که عبارت توسعه محصولات تجاری همچنان دامنه گسترده‌ای دارد و ممکن است شامل ساخت یا بهبود ابزارهای هوش مصنوعی ویژه کسبوکارها نیز بشود. جیمز گریملمن، استاد حقوق دیجیتال دانشگاه کرنل، نیز معتقد است متن اصلاح‌شده محدودیت مشخصی برای دامنه وب‌سایت‌هایی که متا اجازه بررسی آن‌ها را دارد، تعیین نکرده است. به همین دلیل هنوز روشن نیست اطلاعات جمع‌آوری‌شده دقیقاً برای چه فعالیت‌هایی مورد استفاده قرار خواهند گرفت، چه مدت در سامانه‌های شرکت نگهداری می‌شوند و آیا ممکن است در توسعه بعضی خدمات هوشمند تجاری نقش داشته باشند یا خیر. البته نسخه اصلاح‌شده دیگر مجوز صریح آموزش عمومی مدل‌های هوش مصنوعی را بیان نمی‌کند و استفاده از این داده‌ها برای آموزش مدل‌هایی مانند میوز نیز به‌طور رسمی تأیید نشده است.
رسانه‌ها نگران استفاده از محتوای اختصاصی خود هستند
یکی از مهم‌ترین پیامد‌های احتمالی شرایط جدید به صنعت رسانه مربوط می‌شود، زیرا بسیاری از خبرگزاری‌ها و ناشران برای انتشار مطالب، مدیریت صفحات رسمی و دسترسی به مخاطبان خود از خدمات تجاری متا استفاده می‌کنند. اگر ادامه استفاده از این خدمات به پذیرش مجوز گسترده جمع‌آوری اطلاعات وابسته باشد، ناشران ممکن است میان حفظ ارتباط با مخاطبان و محدود کردن دسترسی متا به محتوای اختصاصی خود با انتخاب دشواری مواجه شوند. کارشناسان حقوقی هشدار داده‌اند که چنین قراردادی می‌تواند جایگاه متا را در مذاکرات مربوط به دریافت مجوز استفاده از محتوای خبری تقویت کند. در شرایط معمول، شرکت‌های فناوری برای استفاده تجاری از بعضی آرشیو‌های خبری و مجموعه‌های محتوایی با صاحبان آن‌ها قرارداد‌های جداگانه منعقد می‌کنند، اما پذیرش شرایط عمومی یک پلتفرم ممکن است درباره ضرورت دریافت مجوز مستقل و پرداخت هزینه استفاده از محتوا اختلاف ایجاد کند. این مسئله به‌ویژه برای رسانه‌هایی اهمیت دارد که بخش قابل توجهی از درآمد آن‌ها به اشتراک‌های پولی، فروش محتوا یا قرارداد‌های صدور مجوز وابسته است.
اتحادیه رسانه‌های خبری آمریکا نیز با انتشار بیانیه‌ای، شرایط پیشنهادی متا را به‌شدت مورد انتقاد قرار داده است. دنیل کافی، مدیرعامل این اتحادیه، معتقد است وابسته کردن دسترسی کسبوکارها به مخاطبان پلتفرم به پذیرش مجوز جمع‌آوری اطلاعات، می‌تواند مصداق سوءاستفاده از قدرت بازار باشد. این اتحادیه خواستار جلوگیری از اجرای شرایط جدید شده و درباره پیامد‌های آن برای حقوق مالکیت فکری ناشران هشدار داده است. اریک گلدمن، استاد حقوق دانشگاه سانتاکلارا، نیز درباره اعتبار حقوقی تغییر یک‌جانبه شرایط قرارداد‌های موجود ابراز تردید کرده و معتقد است کاربران باید امکان واقعی برای رد شرایط جدید داشته باشند. با این حال هنوز دادگاهی درباره اعتبار مفاد تازه تصمیم‌گیری نکرده و مشخص نیست همه اختیاراتی که متا در قرارداد برای خود در نظر گرفته، در صورت طرح شکایت قابل اجرا خواهند بود. اختلاف‌ها بر سر استفاده از آثار دارای حق نشر برای توسعه و آموزش هوش مصنوعی نیز همچنان در محاکم قضایی آمریکا ادامه دارند و ممکن است بر تفسیر حقوقی چنین قرارداد‌هایی تأثیر بگذارند.
آیا مدیران وب‌سایت‌ها می‌توانند دسترسی ربات‌های متا را محدود کنند؟
یکی از مسائل فنی مورد توجه در این پرونده، نقش فایل robots.txt در کنترل دسترسی خزنده‌های وب است. مدیران وب‌سایت‌ها می‌توانند با استفاده از این فایل مشخص کنند کدام بخش‌های سایت برای ربات‌های خودکار مجاز یا غیرمجاز هستند و از این طریق درباره نحوه دسترسی موتور‌های جست‌و‌جو و سایر سامانه‌های جمع‌آوری اطلاعات دستورالعمل ارائه دهند. اندی استون، سخنگوی متا، اعلام کرده صاحبان وب‌سایت‌ها همچنان می‌توانند از طریق تنظیمات این فایل، ترجیحات خود را درباره دسترسی ربات‌های شرکت مشخص کنند. وی همچنین تأکید کرده تغییر شرایط تجاری به معنی اعطای مجوز تازه برای نادیده گرفتن تنظیمات سایت‌ها نیست و متا قصد ندارد از این طریق محتوای رسانه‌های خبری را به‌صورت گسترده جمع‌آوری کند. با این حال فایل robots.txt یک سازوکار کنترلی الزام‌آور در سطح سرور نیست و رعایت دستور‌های آن به رفتار خزنده وابسته است.
کارشناسان حقوقی همچنین اشاره کرده‌اند که در متن اصلاح‌شده قرارداد، تعهد صریحی برای رعایت دستور‌های robots.txt وجود ندارد و مجوز قراردادی جمع‌آوری اطلاعات با تنظیمات فنی یک وب‌سایت موضوع متفاوتی محسوب می‌شود. بخش دیگری از ابهام به اجازه ساخت حساب‌های آزمایشی مربوط است که برخی کارشناسان معتقدند می‌تواند امکان دسترسی خودکار به محتوایی را فراهم کند که مشاهده آن به ثبت‌نام نیاز دارد. حتی این احتمال مطرح شده که چنین حساب‌هایی برای دسترسی به بخش‌هایی از وب‌سایت‌های خبری دارای دیوار پرداخت مورد استفاده قرار بگیرند، اما هیچ شواهد تأییدشده‌ای درباره اجرای چنین روشی در چارچوب شرایط جدید منتشر نشده است. متا نیز توضیح مشخصی درباره نحوه استفاده از حساب‌های آزمایشی برای محتوای محدودشده ارائه نکرده و معلوم نیست این بخش از قرارداد در عمل چه محدودیت‌هایی خواهد داشت.
گسترش ایجنت‌های هوش مصنوعی به داده‌های بیشتری نیاز دارد
تغییرات شرایط تجاری متا هم‌زمان با گسترش فعالیت این شرکت در حوزه ایجنت‌های هوش مصنوعی صورت می‌گیرد. متا به‌تازگی قابلیت‌های میوز را برای استفاده در فعالیت‌های روزمره و تجاری توسعه داده و تلاش می‌کند ابزار‌هایی ارائه کند که بتوانند اطلاعات وب‌سایت‌ها را بررسی کنند، محصولات را پیدا کنند و بخشی از فعالیت‌های اینترنتی کاربران را انجام دهند. این سامانه‌ها برای عملکرد دقیق به اطلاعات به‌روز درباره محصولات، خدمات، قیمت‌ها و ساختار وب‌سایت‌ها نیاز دارند و دسترسی گسترده‌تر به داده‌های تجاری می‌تواند برای توسعه ابزارهای تبلیغاتی و سیستم‌های پیشنهاد محصول ارزش زیادی داشته باشد. با وجود این، متا اعلام نکرده اطلاعاتی که تحت شرایط اصلاح‌شده جمع‌آوری خواهند شد، مستقیماً برای آموزش ایجنت میوز استفاده می‌شوند و چنین کاربردی هنوز در حد نگرانی و احتمال مطرح است.
بر اساس برنامه اعلام‌شده، شرایط تازه از ۸ آبان اجرایی خواهند شد و حساب‌های تجاری برای ادامه استفاده از خدمات مشمول قرارداد باید مفاد آن را بپذیرند. متا گزینه مستقلی برای رد مجوز‌های جدید و ادامه استفاده عادی از خدمات تجاری معرفی نکرده و مجموعه‌هایی که با شرایط موافق نیستند، ممکن است ناچار به توقف استفاده تجاری از محصولات این شرکت شوند. اگرچه اصلاحات اخیر بخشی از نگرانی‌ها درباره استفاده صریح از داده‌ها برای آموزش هوش مصنوعی را کاهش داده، اختلاف بر سر دامنه مجوز جمع‌آوری اطلاعات و حقوق صاحبان محتوا همچنان ادامه دارد. نتیجه این بحث می‌تواند بر نحوه تعامل شرکت‌های فناوری با وب‌سایت‌های تجاری و رسانه‌های خبری تأثیر بگذارد و در آینده به یکی از موضوعات مهم تنظیم‌گری جمع‌آوری داده، مالکیت محتوای دیجیتال و توسعه سامانه‌های هوش مصنوعی تبدیل شود.
انتهای پیام/