روایت‌های داستانی از بانوی صبر و بصیرت؛ مروری بر کتاب‌های حضرت زینب (س) به مناسبت میلاد
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا،پنجم جمادی‌الاول، سالروز ولادت حضرت زینب کبری (س) و روز پرستار، بهانه‌ای است برای مرور کتاب‌هایی که در سال‌های اخیر زندگی این بانوی بزرگ اسلام را در قالب داستان و روایت به مخاطبان مختلف عرضه کرده‌اند؛ از رمان‌های ماندگار ادبیات دینی تا مجموعه‌های کودکانه و روایت‌های داستانی مستند که هر یک به فراخور مخاطب خود، گوشه‌ای از شخصیت چندبعدی عقیله بنی‌هاشم را به تصویر کشیده‌اند.
آفتاب در حجاب؛ رمانی که به چاپ چهلم رسید
در صدر فهرست کتاب‌های داستانی درباره حضرت زینب (س)، نام «آفتاب در حجاب» اثر سیدمهدی شجاعی می‌درخشد. این اثر که سال‌هاست در شمار پرفروش‌ترین روایت‌های ادبی عاشورایی قرار دارد، در آستانه ماه محرم امسال به چاپ چهلم رسید. «آفتاب در حجاب» روایتی است از زندگی حضرت زینب (س)، از کودکی تا عاشورا تا اسارت و تا وفات.
ویژگی متمایز این رمان، انتخاب زاویه روایت است؛ شجاعی راوی دانای کلی نامحدود را برگزیده که در تمام روایت، حضرت زینب (س) را مخاطب قرار داده و روایتش را پیش می‌برد، به‌گونه‌ای که در ادبیات داستانی ایران نمونه‌اش کمتر دیده شده است. داستان از کابوس حضرت زینب در کودکی آغاز می‌شود: «خواب دیدم، خواب پریشان دیدم. دیدم که طوفان به پا شده است...» و در انتهای کتاب باز به همین خواب پریشان می‌رسیم: «تعبیر شد خواب کودکی‌های من پیامبر! و من اکنون با یک دنیا مصیبت و غربت تنها مانده‌ام...». این اثر ماندگاری خود را مدیون تحقیقات دقیق و عالمانه تاریخی و روایی است که به همه زوایای پنهان و آشکار زندگی و درونیات حضرت زینب (س) پرداخته است.
عقیله؛ روایت خطاب به بانوی کربلا
کتاب «عقیله» به قلم الهام امین، روایت داستانی زندگی حضرت زینب (س) از تولد تا رحلت ایشان است که توسط انتشارات به‌نشر منتشر شده و تاکنون به چاپ نهم رسیده است. شیوه نگارش این رمان خطاب به حضرت زینب (س) است؛ گویی خواننده خود را در محضر آن بانوی عظیم‌الشان می‌بیند و با ایشان صحبت می‌کند.
این اثر که بر اساس منابع مستند تاریخی نگارش یافته، توانست در فاصله یک سال بعد از انتشار، به عنوان اثر برگزیده هجدهمین دوره کتاب سال خراسان رضوی در بخش ادبیات داستانی شناخته شود و در پانزدهمین جشنواره جایزه ملی جلال آل‌احمد و کتاب سال جمهوری اسلامی عنوان شایسته تقدیر را در بخش آثار مستندنگاری به خود اختصاص دهد. دکتر محمدحسین رجبی دوانی، مورخ و پژوهشگر تاریخ اسلام، مقدمه ارزشمندی بر این کتاب نوشته و مطالعه آن را به همه، علی‌الخصوص تمام دختران و زنان پیشنهاد کرده است.
خواهر؛ روایتی عاشقانه از دل مصیبت
کتاب «خواهر» نوشته نرجس شکوریان‌فرد، روایتی عاشقانه و عمیق از زبان حضرت زینب (س) است؛ بانویی که در دل بزرگ‌ترین مصیبت تاریخ ایستاد و با صبر و خطبه‌های روشنگرش، عاشورا را زنده نگاه داشت. این اثر که به قلمی دلنشین عشق بی‌حد و مرز زینب (س) به برادرش امام حسین (ع) را روایت می‌کند، از سوی انتشارات عهد مانا منتشر شده و خوانندگان علاقه‌مند به ادبیات مذهبی را به سفری معنوی و احساسی در دل تاریخ دعوت می‌کند.
ده‌تن؛ روایتی چندصدایی از خطبه‌های زینب (س)
در شهرمان «ده‌تن» که روایتی ادبی-تاریخی از واقعه عاشورا با زاویه نگاهی نو و تمرکز بر خطبه‌های حضرت زینب (س) است، با استقبال مخاطبان در مدت کوتاهی به چاپ دوم رسید. این رمان که برگزیده سومین دوره جایزه ملی داستان حماسی است، نمایانگر تلاش نویسنده برای عبور از نگاه تک‌روایتی به عاشورا و ورود به فضایی انسانی، اجتماعی و چندصدایی است. تلفیق شخصیت‌های خیالی و منابع مستند، انتخاب نثری فاخر، و بهره‌گیری از خطبه حضرت زینب (س)، رمان «ده‌تن» را به‌عنوان یک اثر قابل تأمل در ادبیات دینی معاصر معرفی کرده است؛ و اینگونه است زینب (س)؛ بازنویسی یک اثر کلاسیک
کتاب «و اینگونه است زینب (س)» که خصائص حضرت زینب را در ۴۰ پرده روایت می‌کند، کاری از نشر جمکران است که به چاپ چهارم رسیده است. این کتاب بازنویسی و بازآفرینی جامع و وفادارانه‌ای از اثر کلاسیک «خصائص زینبیه» مرحوم سید نورالدین جزائری است که می‌کوشد شخصیت حضرت زینب (س) را به شکلی چندلایه معرفی کند. نویسنده در این اثر سعی کرده از عبارت‌های دشوار و واژگان نامأنوس استفاده نکند و کتاب با ادبیاتی امروزی بازنویسی شده است.
خداحافظ درختان سرو؛ روایتی از کودکی تا وفات
کتاب «خداحافظ درختان سرو» روایتی داستانی از زندگی حضرت زینب (س) است که از دوران کودکی ایشان آغاز می‌شود و مهم‌ترین فراز‌های زندگی آن حضرت را تا پایان عمر به تصویر می‌کشد. نویسنده با نثری روان و روایت‌محور، رخداد‌های سرنوشت‌سازی همچون رحلت پیامبر (ص)، دوران امامت حضرت علی (ع)، واقعه عاشورا و حوادث پس از آن را از دریچه نقش‌آفرینی حضرت زینب (س) بازگو می‌کند.
این اثر در ۲۳۲ صفحه و سال ۱۴۰۴ منتشر شده است.
زیر نگاه آسمان؛ عاشورا از نگاه زینب (س)
در کتاب «زیر نگاه آسمان» نوشته محمدرضا دربندی، حضرت زینب (س) در نقش یک راوی، واقعه عاشورا را از غروب روز عاشورا تا طلوع صبح روز بعد روایت می‌کند. این اثر یکی از آثار عاشورایی است که با تمرکز بر لحظات حساس و سرنوشت‌ساز پس از شهادت امام حسین (ع)، نقش راوی را به بانوی کربلا سپرده است.
کتاب‌های کودک و نوجوان؛ قصه‌هایی برای آشنایی نسل نو
مجموعه ده‌جلدی «قصه‌هایی از حضرت زینب (س)» به روایت مژگان شیخی و با تصویرگری پریسا اکبریکی، همزمان با ولادت حضرت زینب (س) و روز پرستار توسط انتشارات قدیانی منتشر شده است. مژگان شیخی در ده جلد با عناوینی، چون «گنجشک‌های جلو پنجره»، «کاروان سفیدپوش»، «پیامبر و پرنده‌ها»، «دل‌تنگی»، «قصه پدربزرگ»، «نان و خاطره»، «همراه همیشگی»، «حصیری برای کلاس درس»، «هند و بانوی آشنا» و «کلودیوس و خواب عجیب»، داستان این بانوی اسلام را به زبانی ساده برای کودکان به رشته تحریر درآورده است. این مجموعه در ۱۰ جلد مجزا با قیمت هر جلد ۴۰ هزار تومان و مجموعه ۱۰ جلدی با قیمت ۱۱۰ هزار تومان عرضه شده است.
کتاب «بانوی قصه من» به قلم مژگان شیخی که انتشارات مهرک (کودک و نوجوان سوره مهر) آن را منتشر کرده، ۱۲ روایت داستانی از زبان نزدیکان حضرت زینب (س) تا اشخاصی مانند یزید و شمر را در خود دارد. این کتاب در ۱۳۶ صفحه، به صورت داستانی و از زبان دیگران، اتفاقات زندگی حضرت زینب (س) را روایت می‌کند.
مجموعه «قهرمانان کربلا» به قلم منصوره مصطفی‌زاده، شامل ۱۲ جلد است که هر جلد داستان حماسه‌آفرینی یکی از اصحاب یا خانواده امام حسین (ع) را روایت می‌کند. جلد مربوط به حضرت زینب (س) با عنوان «پیام‌آور مقاوم و صبور کربلا» برای مخاطبان بالای پنج سال نوشته شده است.
کتاب «اسوه‌های بصیرت حضرت زینب (س)» نیز مجموعه‌ای هشت‌جلدی از انتشارات کتاب جمکران است که به صورت داستانی ویژه کودکان و نوجوانان منتشر شده و به چاپ هفتم رسیده است.
جمع‌بندی؛ روایت‌های متنوع برای مخاطبان گوناگون
مرور این آثار نشان می‌دهد که ادبیات داستانی دینی در سال‌های اخیر توانسته است با بهره‌گیری از زاویه‌های روایی متنوع، از رمان‌های ماندگاری، چون «آفتاب در حجاب» تا مجموعه‌های کودکانه «قصه‌هایی از حضرت زینب (س)»، شخصیت چندبعدی عقیله بنی‌هاشم را برای مخاطبان مختلف بازخوانی کند. آنچه در این میان قابل توجه است، تنوع رویکرد‌ها است؛ از روایت خطاب به حضرت زینب (س) در «عقیله» تا روایت عاشقانه «خواهر» و روایت چندصدایی «ده‌تن» که با کنار گذاشتن کلیشه‌ها، مخاطب را با چالش‌های واقعی در روایت تاریخ مذهبی مواجه می‌کند.
این تنوع، نشانه‌ای از بلوغ ادبیات دینی معاصر است که می‌کوشد ضمن وفاداری به منابع مستند تاریخی، با زبان و فرم‌های تازه، پیام عاشورا را به نسل‌های جدید منتقل کند. سالروز میلاد حضرت زینب (س)، فرصتی مغتنم برای آشنایی بیشتر با این آثار و بازخوانی زندگی بانویی است که با صبر و بصیرت خود، تاریخ را برای همیشه تغییر داد.
انتهای پیام/