Claude به کشف یک سیاره جدید کمک کرد

به گزارش خبرگزاری آنا، به نقل از «Gizmodo»؛ میلیاردها سیاره فراخورشیدی وجود دارند که هنوز کشف نشده‌اند و پاول داده‌های عمومی نجومی ثبت‌ شده توسط ماهواره نقشه‌بردار سیاره‌های فراخورشیدی، TESS، را بررسی می‌کرد؛ تلسکوپی فضایی که ناسا در سال ۲۰۱۸ پرتاب کرد و اخترشناسان موسسه فناوری ماساچوست (MIT) آن را اداره می‌کنند. همان‌طور که از نام این تلسکوپ پیداست، ماموریت اصلی آن کمک به اخترشناسان برای یافتن سیاره‌های فراخورشیدی، یعنی سیاره‌های خارج از منظومه شمسی، است.

TESS تغییرات روشنایی ستاره‌ها را اندازه‌گیری می‌کند. اگر روشنایی یک ستاره در فواصل زمانی منظم کاهش یابد، ممکن است نشانه آن باشد که سیاره‌ای به دور آن می‌چرخد و هنگام عبور از مقابل ستاره، بخشی از نور آن را مسدود می‌کند.

آیا Claude به تنهایی یک سیاره جدید کشف کرد؟

داده‌هایی که رابتسویچ بررسی می‌کرد، بخش محدودی از مجموعه داده‌های TESS بود که از نوامبر سال گذشته تا اوایل ژانویه ثبت شده بود. او این مجموعه داده را که به گفته خودش شامل اندازه‌گیری‌های مربوط به بیش از ۱۲۶ هزار ستاره بود، در اختیار سه ابزار هوش مصنوعی، Jev از شرکت TypeSafe، ابزار Claude Code از شرکت Anthropic و Codex از OpenAI قرار داد.

او از این ابزارها خواست الگوهای کاهش روشنایی را که ممکن بود نشانه وجود سیاره‌های فراخورشیدی باشند، شناسایی کنند و به‌ تدریج فهرست گزینه‌های احتمالی را محدود سازند.

رابتسویچ به گیزمودو گفت: «من اولین پاسخ مدل‌ها را نپذیرفتم. بارها آن‌ها را به چالش کشیدم تا روش‌های خودشان را بهبود دهند و نتایجشان را با مدل‌های دیگر بررسی کردم. خودم تصمیم می‌گرفتم چه آزمون‌هایی اجرا شوند، کدام نتیجه به‌اندازه کافی قوی است و چه چیزی باید حفظ شود.»

چه چیزی دقیقا کشف شد؟

او سرانجام روی ستاره‌ای با شناسه TIC 4206066 متمرکز شد که کمی کوچک‌تر از خورشید است و حدود ۱۱۶ سال نوری با زمین فاصله دارد. همچنین داده‌ها نشان می‌دادند روشنایی این ستاره هر ۳٫۱۸ روز زمینی، اندکی کاهش پیدا می‌کند.

پاول که برای نتیجه‌گیری قطعی قانع نشده بود، داده‌های TESS مربوط به همین ستاره را از سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۱۸ نیز استخراج کرد. نتیجه جالب بود، همان کاهش روشنایی در داده‌های هر دو سال دیده شد و با همان تناوب تکرار می‌شد.

شواهد به احتمال وجود یک سیاره فراخورشیدی ناشناخته اشاره داشت. رابتسویچ محاسبه کرد که این سیاره احتمالی کمی بیش از ۱٫۴ برابر زمین اندازه دارد. به پیش‌بینی او، یک دور گردش کامل آن به دور ستاره‌اش اندکی بیش از سه روز زمینی طول می‌کشد و دمای سطح آن حدود هزار درجه فارنهایت، معادل تقریبا ۵۳۸ درجه سانتی‌گراد، است؛ دمایی بسیار بالاتر از عطارد، نزدیک‌ترین سیاره به خورشید، که حتی برای ذوب سرب نیز کافی است.

جست‌وجوی او با کمک هوش مصنوعی، الگوی کاهش روشنایی دیگری را هم در همان ستاره آشکار کرد که هر ۱۱٫۱۳ روز تکرار می‌شد. این الگو ناشی از وجود دومین سیاره فراخورشیدی ناشناخته به شمار می‌رود؛ هرچند رابتسویچ شواهد مربوط به آن را ضعیف‌تر می‌داند.

۷۴ آزمون برای رد فرضیه

رابتسویچ در مجموع ۷۴ آزمون با Claude Code اجرا کرد تا تلاش کند فرضیه خودش را رد کند. در یکی از این آزمون‌ها، دو مجموعه داده TESS را در اختیار ابزار هوش مصنوعی گذاشت و از آن خواست زمان وقوع کاهش روشنایی در مجموعه داده سوم را پیش‌بینی کند. پیش‌بینی‌های مدل در هر سه مورد درست بود.

او گزارش یافته‌هایش را برای موسسه فناوری ماساچوست فرستاد و درخواست کرد تلسکوپ TESS در نوبت بعدی رصد آن بخش از آسمان، ستاره TIC 4206066 و سیاره احتمالی آن را بررسی کند. جالب آنکه، این درخواست پذیرفته شد.

قرار است از ۳۱ اکتبر تا ۲۶ نوامبر، تلسکوپ هر دو دقیقه یک‌بار روشنایی این ستاره را اندازه‌گیری کند. رابتسویچ اوایل همین هفته، زمان‌هایی را که انتظار می‌رود ستاره کم‌نور شود نیز به‌ صورت عمومی منتشر کرد؛ البته تنها در صورتی که واقعاً سیاره‌ای وجود داشته باشد که به‌طور منظم از مقابل آن عبور کند.

او در پستی در شبکه اجتماعی ایکس درباره یافته‌هایش نوشت: «اگر ستاره در ماه نوامبر در زمان پیش‌بینی‌شده کم‌نور شود، موضوع بسیار جدی‌تر می‌شود. اگر این اتفاق نیفتد، آن را هم منتشر خواهم کرد.»

چرا هنوز نمی‌توان از کشف قطعی یک سیاره حرف زد؟

کشف سیاره‌های فراخورشیدی موضوع تازه‌ای نیست. اخترشناسان تاکنون بیش از ۶۴۰۰ مورد از آن‌ها را ثبت کرده‌اند. برخی، مانند زمین، به دور یک ستاره می‌چرخند؛ برخی دیگر که «سیاره‌های سرگردان» نامیده می‌شوند، بدون وابستگی به یک مرکز گرانشی مشخص در فضا حرکت می‌کنند.

البته، هنوز میلیاردها سیاره فراخورشیدی وجود دارند که احتمال می‌رود در انتظار کشف باشند. تلسکوپ TESS نیز طی هشت سال رصد آسمان شب، بیش از هزار نامزد سیاره فراخورشیدی شناسایی کرده که بعداً اخترشناسان آن‌ها را تایید کرده‌اند؛ اما تشخیص تغییرات بسیار جزئی روشنایی ستاره‌ها در فاصله‌های کیهانی، امکان خطا را افزایش می‌دهد. برای مثال، سامانه‌های دوتایی ستاره‌ای ممکن است به‌اشتباه به‌عنوان سیاره‌ای که از مقابل یک ستاره عبور می‌کند، شناسایی شوند.

کوین هاردگری اولمان، پژوهشگر موسسه علوم سیاره‌های فراخورشیدی ناسا، توضیح می‌دهد که مهم‌ترین چالش در تایید سیاره‌ها، کنار گذاشتن سناریوهای خطای مثبت است. تعداد زیاد نامزدها، محدودیت دسترسی به تلسکوپ‌ها و دشواری اندازه‌گیری برخی اجرام کم‌نور، این فرایند را پیچیده می‌کند.

بنابراین، کاهش روشنایی ثبت‌شده در داده‌ها به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که سیاره‌ای وجود دارد. یافته رابتسویچ هنوز باید با رصدهای بعدی و بررسی‌های علمی مستقل تایید شود.

آیا AI می‌تواند کشف سیاره‌ها را همگانی کند؟

هوش مصنوعی با توانایی پردازش حجم بسیار زیادی از داده‌های نجومی، می‌تواند در شناسایی نامزدهای سیاره‌ای نقش مهمی ایفا کند.

رابتسویچ گفت: «بدون این ابزارها نمی‌توانستم مجموعه داده‌ای با این اندازه را پردازش کنم و آن را تا رسیدن به نتیجه پیش ببرم. حتی یکی دو سال پیش، کارم به ساختن صفحه‌های گسترده بی‌پایان و بررسی طاقت‌فرسای مجموعه داده‌ها محدود می‌شد و زمان زیادی می‌گرفت. این بار، جست‌وجویی که طراحی کرده بودم، حدود دو هفته طول کشید تا ۱۲۶ هزار ستاره را بررسی کند و سپس ده‌ها آزمون روی یکی از آن‌ها اجرا شود.»

ناسا نیز کمتر از یک سال پیش، مدلی مبتنی بر هوش مصنوعی به کار گرفت که برای بررسی داده‌های تلسکوپ TESS طراحی شده بود. این مدل تاکنون حدود ۷۰۰۰ نامزد سیاره‌ای شناسایی کرده است.

از آنجا که ابزارهایی مانند Claude Code و Codex در دسترس عموم قرار دارند، ممکن است روند جست‌وجوی سیاره‌ها به افرادی خارج از نهادهای علمی که مانند رابتسویچ به نجوم علاقه‌مند هستند نیز گسترش پیدا کند.

هاردگری اولمان معتقد است هوش مصنوعی در تایید نهایی سیاره‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای نخواهد داشت، اما احتمال دارد استفاده از آن برای کنار هم قرار دادن کدهای در دسترس عموم، جست‌وجوی داده‌های نجومی و انجام بررسی‌های اولیه ادامه پیدا کند.

رابتسویچ نیز تاکید می‌کند که همبستگی به معنای رابطه علت و معلولی نیست و الگویی که در بررسی داده‌ها با کمک هوش مصنوعی پیدا کرده، ممکن است منشا دیگری غیر از یک سیاره فراخورشیدی داشته باشد. او از اینکه یافته‌هایش توجه دیگر علاقه‌مندان نجوم را جلب کرده، خوشحال است و پس از انتشار پستش در ایکس، افراد زیادی جست‌وجو در داده‌های TESS برای یافتن سیاره‌ها را آغاز کرده‌اند.

این مدیر محصول ۲۸ ساله‌ امیدوار است این اشتیاق با بررسی‌های دقیق همراه باشد تا اخترشناسان حرفه‌ای ناچار نشوند وقت خود را صرف بررسی نشانه‌هایی کنند که به‌اندازه کافی اعتبارسنجی نشده‌اند. اینکه فردی بدون آموزش رسمی نجوم و بدون تلسکوپ، با کمک هوش مصنوعی توانسته از میان داده‌های بیش از ۱۲۶ هزار ستاره به یک نامزد احتمالی برسد؛ نشان از فراگیری بیش از پیش AI در ابعاد مختلف علوم است.