هوش‌مصنوعی می‌تواند به «انقلاب در سلامت سالمندان» منجر شود

به گزارش خبرگزاری آنا، دکتر افشین صندوقدار، رئیس مرکز راهبردی پژوهش و پیشرفت هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی در نشست تخصصی بررسی کاربرد‌های هوش مصنوعی در حوزه سلامت و سالمندی، با اشاره به مسئولیت جهاد دانشگاهی در زمینه ترویج فرهنگ استفاده از فناوری‌های نوین اظهار کرد: یکی از اولویت‌های مهم کشور، توسعه و ترویج فرهنگ استفاده از هوش مصنوعی در حوزه‌های مختلف، به‌ویژه بهداشت و سلامت است.

وی افزود: در حوزه سلامت و به‌خصوص سالمندی، یک خلأ جدی وجود دارد و بخش قابل توجهی از پیشنهاد‌هایی که امروز به مرکز هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی ارائه می‌شود، به کاربرد‌های این فناوری در حوزه سلامت مربوط است.

رئیس مرکز هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با اشاره به فعالیت‌های انجام‌شده در استان‌های مختلف کشور گفت: در استان‌هایی مانند لرستان و سمنان ظرفیت‌هایی برای راه‌اندازی مراکز هوش مصنوعی ایجاد شده و استان‌های دیگری نیز برای ورود به این عرصه اعلام آمادگی کرده‌اند که در حال بررسی و فراهم‌کردن زیرساخت‌های لازم برای استفاده از این توانمندی‌ها هستیم.

وی با بیان اینکه کشور در حوزه هوش مصنوعی نیازمند شتاب بیشتری است، ادامه داد: خواه‌ناخواه باید بپذیریم که در برخی حوزه‌های هوش مصنوعی از کشور‌های همسایه عقب‌تر هستیم و بر اساس برخی مطالعات، این فاصله در بعضی زمینه‌ها به چند سال می‌رسد.

رئیس مرکز هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با اشاره به تأکیدات رهبر انقلاب درباره اهمیت دستیابی به لایه‌های عمیق هوش مصنوعی گفت: اگر کشور صرفاً در جایگاه مصرف‌کننده فناوری باقی بماند، در آینده ممکن است وابستگی در این حوزه افزایش پیدا کند؛ بنابراین باید از مرحله مصرف فناوری عبور کرده و به سمت توسعه مدل‌ها، زیرساخت‌ها و فناوری‌های بومی حرکت کنیم.

وی افزود: فرصت محدودی برای تقویت توان علمی کشور در این حوزه وجود دارد و لازم است در دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و محیط‌های کاری، آموزش و سواد هوش مصنوعی جدی گرفته شود.

صندوقدار با اشاره به روند‌های آموزشی شکل‌گرفته در کشور‌های دیگر عنوان کرد: طی سال‌های اخیر در اروپا آموزش‌های مرتبط با سواد هوش مصنوعی مورد توجه قرار گرفته است، در حالی که این نگاه هنوز به شکل گسترده در کشور نهادینه نشده است.

وی تأکید کرد: با توجه به تعدد رشته‌های دانشگاهی و مشاغل مختلف، باید بررسی شود که چه نوع آموزش و چه سطحی از سواد هوش مصنوعی برای گروه‌های مختلف مورد نیاز است و این موضوع نیازمند یک برنامه ملی و مشارکت مجموعه‌های تخصصی است.

رئیس مرکز هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با اشاره به روند افزایش جمعیت سالمندان گفت: بر اساس پیش‌بینی‌ها، طی دهه‌های آینده سهم جمعیت سالمند افزایش چشمگیری خواهد داشت و کشور باید از هم‌اکنون برای پیامد‌های این تحول جمعیتی آماده شود.

وی ادامه داد: همزمان با افزایش سالمندی، شیوع بیماری‌های مزمن و چندبیماری نیز افزایش پیدا می‌کند و نظام سلامت باید خود را برای این شرایط آماده کند.

صندوقدار افزود: هوش مصنوعی می‌تواند در این حوزه نقش مهمی داشته باشد؛ از تشخیص زودهنگام بیماری‌ها و پیش‌بینی خطر ابتلا گرفته تا شخصی‌سازی برنامه‌های درمانی، کاهش بستری مجدد و کمک به حفظ استقلال و کیفیت زندگی سالمندان.

رئیس مرکز هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با اشاره به کاربرد یادگیری ماشین و یادگیری عمیق در حوزه پزشکی اظهار کرد: تحلیل تصاویر پزشکی مانند MRI و PET می‌تواند یکی از زمینه‌های مهم استفاده از هوش مصنوعی برای تشخیص زودهنگام برخی بیماری‌ها باشد.

وی گفت: بیماری‌های قلبی، بیماری‌های عصبی، دیابت، اختلالات شناختی، مشکلات حرکتی و شکستگی‌های ناشی از زمین‌خوردن از جمله حوزه‌هایی هستند که می‌توان از ظرفیت هوش مصنوعی برای پیش‌بینی، تشخیص و مدیریت آنها بهره گرفت.

این مقام مسئول همچنین مدیریت دارو و مسئله چنددارویی در سالمندان را از دیگر حوزه‌های مهم دانست و افزود: سالمندان در بسیاری از موارد با مصرف همزمان چند دارو مواجه هستند و سیستم‌های هوشمند می‌توانند در مدیریت دارو، شناسایی تداخلات و حمایت از تصمیم‌گیری بالینی نقش داشته باشند.

ط زندگی، تنهایی یا محدودیت‌های ارتباطی نیازمند همراهی و حمایت بیشتری هستند. توسعه ربات‌ها و سامانه‌های هوشمند سالمندیار می‌تواند در کنار مراقبت انسانی، برای گفت‌و‌گو، یادآوری امور روزمره و ارائه برخی خدمات حمایتی مورد استفاده قرار گیرد.

رئیس مرکز هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی تأکید کرد: این فناوری‌ها نباید جایگزین انسان و خانواده شوند، بلکه باید به‌عنوان ابزار حمایتی در کنار مراقبان، پزشکان و خانواده‌ها قرار گیرند.

وی یکی از مهم‌ترین الزامات توسعه هوش مصنوعی در حوزه سلامت را دسترسی به داده‌های استاندارد، باکیفیت و قابل اعتماد دانست و گفت: راه‌اندازی مراکز متعدد هوش مصنوعی بدون ایجاد بانک‌های داده استاندارد، به تنهایی مسئله کشور را حل نمی‌کند.

او افزود: داده‌ای که قرار است برای آموزش مدل‌های یادگیری ماشین استفاده شود باید استاندارد، پاک‌سازی‌شده، ساختاریافته و دارای کیفیت لازم باشد؛ بنابراین باید متخصصان حوزه بانک‌های اطلاعاتی، داده و سلامت در کنار پژوهشگران هوش مصنوعی قرار گیرند.

رئیس مرکز هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با تأکید بر اهمیت حریم خصوصی و امنیت داده‌ها اظهار کرد: داده‌های سلامت، پزشکی و به‌ویژه داده‌های ژنتیکی از حساس‌ترین دارایی‌های اطلاعاتی کشور هستند و باید سازوکار مشخصی برای جمع‌آوری، نگهداری، استفاده و حذف آنها وجود داشته باشد.

وی گفت: فرد باید بداند داده او با چه هدفی جمع‌آوری می‌شود، چه کسانی به آن دسترسی دارند و برای چه مدت قرار است نگهداری شود. این موضوع باید در چارچوب قوانین و استاندارد‌های مشخص مورد توجه قرار گیرد.

این مقام مسئول یکی دیگر از چالش‌های مهم هوش مصنوعی در سلامت را سوگیری الگوریتمی دانست و گفت: مدل‌های هوش مصنوعی الزاماً خنثی نیستند و داده‌هایی که با آنها آموزش می‌بینند می‌توانند بر خروجی آنها اثر بگذارند.

وی افزود: برای همین لازم است پژوهشگران کشور ضمن استفاده از مدل‌های زبانی و ابزار‌های موجود، به سمت توسعه و بومی‌سازی مدل‌هایی حرکت کنند که متناسب با زبان، فرهنگ، داده‌ها و نیاز‌های جامعه ایران باشند.

رئیس مرکز هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی با تأکید بر اهمیت نظارت انسانی در حوزه سلامت عنوان کرد: در تصمیم‌های پزشکی، هوش مصنوعی باید به‌عنوان ابزار پشتیبان تصمیم‌گیری مورد استفاده قرار گیرد و نظارت متخصصان و پزشکان بر فرآیند تصمیم‌گیری حفظ شود.

وی افزود: ایجاد سامانه‌های پشتیبان تصمیم‌گیری بالینی، استفاده از رباتیک در مراقبت از سالمندان و توسعه ابزار‌های هوشمند برای پیشگیری از سقوط می‌تواند بخشی از نیاز‌های آینده نظام سلامت را پاسخ دهد.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی برای آینده پژوهش در حوزه هوش مصنوعی گفت: داده‌هایی که توسط مراکز درمانی، دستگاه‌های مختلف و سامانه‌های سلامت جمع‌آوری می‌شوند باید در چارچوب استاندارد‌های مشخص و با رعایت اصول صیانت از اطلاعات نگهداری شوند.

رئیس مرکز هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی خاطرنشان کرد: اگر امروز برای ایجاد زیرساخت داده، توسعه مدل‌های بومی، تربیت نیروی انسانی و ارتقای سواد هوش مصنوعی اقدام نکنیم، در آینده فاصله کشور با فناوری‌های پیشرفته بیشتر خواهد شد.

وی تأکید کرد: ورود هوش مصنوعی به حوزه سالمندی می‌تواند نقطه آغاز یک تحول جدی در نظام سلامت باشد؛ تحولی که از تشخیص زودهنگام و پیشگیری آغاز می‌شود و تا مدیریت درمان، مراقبت از سالمندان، کاهش هزینه‌های سلامت و ارتقای کیفیت زندگی ادامه پیدا می‌کند.