توسعه فناوری نیازمند تمرکز، صبوری، استقامت و مأموریت‌گرایی است

به گزارش خبرگزاری آنا، حامد افشاری معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی در جلسه مشترک واحد‌های دانشگاه آزاد اسلامی استان آذربایجان‌شرقی با معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به ظرفیت‌های علمی، اقتصادی و گردشگری این استان، اظهار کرد: آذربایجان‌شرقی از استان‌های تأثیرگذار کشور در حوزه‌های مختلف است و دانشگاه باید متناسب با ظرفیت‌ها و مزیت‌های موجود، نقش مؤثری در توسعه علمی، فناوری، اقتصادی و گردشگری ایفا کند.

وی با تأکید بر ضرورت بازنگری در شیوه‌های توسعه علمی و فناوری افزود: نمی‌توان توسعه دانشگاه و فناوری را به صورت خطی و صرفاً از مسیر «پژوهش، مقاله و سپس فناوری و ثروت» دنبال کرد. امروز نیازمند یافتن مسیر‌های مؤثرتر و میانبر‌های فناورانه برای تسریع فرآیند تبدیل دانش به فناوری و ارزش اقتصادی هستیم.

خودباوری و استقامت؛ مؤلفه‌های توسعه فناوری‌های راهبردی

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی، خودباوری، استقامت، تفکر و تمرکز را از عوامل مهم در شکل‌گیری فناوری‌های راهبردی دانست و گفت: تجربه کشور در حوزه‌های مختلف نشان داده است که بسیاری از دستاورد‌های فناورانه صرفاً حاصل منابع مالی نبوده و همت، استقامت و خودباوری نیز در شکل‌گیری آنها نقش اساسی داشته است.

افشاری ادامه داد: دانشگاه آزاد اسلامی یک مجموعه درآمد ـ هزینه‌ای است و نمی‌تواند صرفاً منتظر دریافت بودجه باشد؛ بنابراین باید از فضاها، امکانات، زیرساخت‌ها و دارایی‌های دانشگاه به شکل بهره‌ور استفاده و زمینه تولید ارزش و ثروت برای دانشگاه و اعضای هیئت علمی را فراهم کرد.

وی با اشاره به تجربه برخی واحد‌های دانشگاهی در توسعه شرکت‌های فناور خاطرنشان کرد: توسعه فناوری یک‌شبه اتفاق نمی‌افتد. برای دستیابی به محصول و فناوری موفق باید روی یک موضوع مشخص تمرکز کرد، صبوری داشت و در یک بازه زمانی مناسب به‌صورت مستمر روی آن موضوع کار کرد. تجربه‌های موفق نشان داده است که تمرکز، صبوری، استقامت و خودباوری می‌تواند یک ایده و پژوهش را به محصول و ثروت تبدیل کند.

ضرورت تعریف محور‌های پژوهشی برای اعضای هیئت علمی

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی، پراکندگی فعالیت‌های پژوهشی را یکی از موانع اصلی تبدیل پژوهش به فناوری عنوان کرد و گفت: اگر پژوهش‌ها پراکنده باشند، امکان تجمیع نتایج و تبدیل آنها به یک فناوری مشخص کاهش می‌یابد؛ بنابراین باید پژوهش‌ها در راستای محور‌های مشخص و مأموریت‌های تعریف‌شده ساماندهی شوند.

افشاری بر ضرورت تعریف «محور‌های پژوهشی» برای اعضای هیئت علمی تأکید کرد و افزود: اگر استادان در محور مشخصی از پژوهش به سرآمدی برسند، دانشجویان نیز می‌توانند در همان مسیر فعالیت کنند و مجموعه‌ای از پژوهش‌های هم‌راستا شکل گیرد. حضور دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری در یک محور پژوهشی مشخص می‌تواند در نهایت به شکل‌گیری محصول، خدمت یا فناوری منجر شود.

وی تصریح کرد: محور پژوهشی اعضای هیئت علمی باید با مأموریت دانشگاه و مسائل واقعی جامعه ارتباط داشته باشد و ظرفیت دانشکده‌ها، مراکز تحقیقاتی و آزمایشگاه‌ها نیز در همان راستا ساماندهی شود. در چنین شرایطی، پژوهش‌های متمرکز و هم‌راستا می‌توانند مسیر تبدیل دانش به فناوری را هموار کنند.

افشاری با تأکید بر ضرورت تعیین مأموریت پژوهشی و فناورانه برای استان‌ها و واحد‌های دانشگاهی اظهار کرد: منابع دانشگاه محدود است و نمی‌توان در همه موضوعات به‌صورت همزمان سرمایه‌گذاری کرد؛ بنابراین باید مشخص شود هر استان و هر واحد دانشگاهی در چه حوزه‌ای مأموریت دارد و قرار است کدام مسئله یا ابرچالش را دنبال کند.

وی افزود: وقتی یک مسئله مشخص به‌عنوان مأموریت اصلی انتخاب شود، رشته‌ها و تخصص‌های مختلف می‌توانند از منظر تخصصی خود به آن ورود کنند؛ از مهندسی و طراحی خطوط تولید گرفته تا هوش مصنوعی، اقتصاد، پزشکی و سایر حوزه‌های علمی. در این صورت، ظرفیت علمی دانشگاه به شکل متمرکز در خدمت حل یک مسئله قرار می‌گیرد.

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی ادامه داد: پس از تعیین مأموریت، آزمایشگاه‌ها و زیرساخت‌های مرتبط نیز باید در اولویت توسعه و تجهیز قرار گیرند تا دانشگاه بتواند در یک بازه زمانی مشخص در آن حوزه به سرآمدی برسد و به مرجعی برای حل یک مسئله مشخص تبدیل شود.

هم‌افزایی میان رشته‌ها برای حل مسائل چندبُعدی

افشاری با اشاره به چندبعدی بودن مسائل جامعه گفت: امروز مسائل واقعی جامعه را نمی‌توان با اتکا به یک رشته علمی حل کرد و لازم است میان رشته‌های مختلف پیوند ایجاد شود تا متخصصان حوزه‌های گوناگون در کنار یکدیگر قرار گیرند و از ترکیب دانش‌های مختلف، راهکار‌های جدید شکل گیرد.

وی نقش مراکز تحقیقاتی را در ایجاد این پیوند مهم دانست و افزود: ظرفیت‌های علمی و تحقیقاتی موجود در واحد‌های دانشگاهی باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد و مدیران گروه‌ها و دانشکده‌ها با ظرفیت این مراکز آشنا شوند. تعریف پروژه‌های مشترک میان دانشکده‌ها و مراکز تحقیقاتی می‌تواند زمینه استفاده از دانش‌های مرزی و شکل‌گیری فناوری‌های جدید را فراهم کند.

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی تأکید کرد: پراکنده‌کاری مانع تحقق مأموریت‌های فناورانه است. باید ظرفیت‌ها و دیدگاه‌های مختلف در یک موضوع مشخص کنار یکدیگر قرار گیرند، همه ابعاد مسئله دیده شود و مجموعه دانشگاه با تمرکز، صبوری و همدلی برای تحقق یک هدف مشخص حرکت کند.

ارتباط با صنعت و جامعه؛ حلقه اتصال دانشگاه و نیاز‌های واقعی

افشاری ارتباط مؤثر با صنعت و جامعه را از الزامات توسعه فناوری دانست و گفت: دانشگاه نمی‌تواند درون خود باقی بماند و انتظار داشته باشد فناوری و ثروت ایجاد شود. باید با صنایع، سازمان‌ها و دستگاه‌های اجرایی ارتباط برقرار کنیم و مسائل واقعی آنها را وارد فرآیند آموزش، پژوهش و فناوری کنیم.

وی افزود: ارتباط با صنعت نیز فرآیندی تدریجی است و یک‌شبه شکل نمی‌گیرد. برای ایجاد تعامل پایدار باید اعتماد متقابل، احترام و ارتباط مستمر میان دانشگاه و صنعت شکل گیرد تا ظرفیت‌های دانشگاه و نیاز‌های صنعت به یکدیگر متصل شوند.

تجاری‌سازی فناوری نیازمند تیم‌های تخصصی است

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر ضرورت حضور بخش خصوصی در فرآیند تجاری‌سازی خاطرنشان کرد: دانشگاه به‌تنهایی نمی‌تواند همه مراحل تولید و تجاری‌سازی فناوری را انجام دهد. باید بخش خصوصی و سایر بازیگران زیست‌بوم فناوری نیز وارد این فرآیند شوند. هرچه زمین بازی را گسترده‌تر کنیم و ظرفیت‌های بیشتری را در مسیر توسعه فناوری مشارکت دهیم، امکان بهره‌برداری از نتایج پژوهش و ایجاد درآمد افزایش خواهد یافت.

افشاری، تیم‌سازی را یکی از الزامات اصلی توسعه فناوری عنوان کرد و گفت: افراد به‌تنهایی نمی‌توانند همه مراحل توسعه یک فناوری را پیش ببرند. در هر موضوع باید افراد با تخصص‌ها و نگاه‌های مختلف در کنار یکدیگر قرار گیرند تا مکمل هم باشند و مسیر توسعه پایدار را شکل دهند.

وی ادامه داد: در یک شرکت فناور، مدیر فنی و مدیر اجرایی وظایف و نگاه‌های متفاوتی دارند و موفقیت زمانی حاصل می‌شود که این تخصص‌ها در کنار یکدیگر قرار گیرند. ازاین‌رو، تجاری‌سازی فناوری تنها یک موضوع فنی نیست و برای موفقیت در این مسیر باید تخصص‌های فنی، مدیریتی، اجرایی و اقتصادی در کنار یکدیگر قرار گیرند.

توجه به دانشجویان و توسعه زیست‌بوم نوآوری

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به اهمیت نقش دانشجویان در زیست‌بوم فناوری اظهار کرد: دانشجویان باید در کنار آموزش، فرصت حضور در مراکز تحقیقاتی، مسابقات، رویداد‌ها و دوره‌های توانمندسازی را نیز داشته باشند.

وی افزود: مدارس فناورانه می‌توانند در این زمینه نقش مؤثری ایفا کنند و زمینه تیم‌سازی، آموزش کسب‌وکار و هدایت دانشجویان به سمت فعالیت‌های فناورانه را فراهم آورند.

افشاری ادامه داد: مراکز رشد نیز باید فرصت لازم را برای تیم‌ها و ایده‌های فناور فراهم کنند تا افراد بتوانند در یک دوره مشخص ظرفیت خود را نشان دهند و متناسب با عملکرد و میزان پیشرفت، از امکانات و زیرساخت‌های بیشتری برای توسعه فعالیت خود بهره‌مند شوند.

تشریح مأموریت‌های معاونت تحقیقات، فناوری و نوآوری

وی در ادامه با تشریح مأموریت‌های معاونت تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی گفت: در این معاونت، حوزه‌هایی از جمله مراکز تحقیقاتی و آزمایشگاه‌ها، ارتباط با صنعت، مراکز رشد و سرا‌های نوآوری و سیاست‌گذاری در حوزه فناوری دنبال می‌شود و هر یک از این بخش‌ها وظایف مشخصی را در مسیر توسعه پژوهش، فناوری و نوآوری بر عهده دارند.

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی افزود: در حوزه‌های پژوهش اعضای هیئت علمی، توسعه فناوری، تجاری‌سازی، ایجاد ارزش افزوده و اقتصاد دانش‌بنیان، معاونت در کنار واحد‌های دانشگاهی و استان‌ها قرار دارد تا این فرآیند‌ها با هم‌افزایی و همکاری مجموعه دانشگاه دنبال شود.

حرکت دانشگاه در جبهه علمی و فناورانه

افشاری در پایان با تأکید بر ضرورت حضور مؤثر دانشگاه در عرصه علمی و فناورانه کشور تصریح کرد: فناوری بدون تمرکز اتفاق نمی‌افتد؛ بدون صبوری و استقامت نیز محقق نمی‌شود. همچنین بدون تعریف محور‌های پژوهشی برای استادان، همدلی، ارتباط با صنعت و جامعه و توجه به شرکت‌داری و تجاری‌سازی، نمی‌توان انتظار داشت پژوهش دانشگاه به فناوری و ثروت تبدیل شود.

وی خاطرنشان کرد: نگاه‌های مختلف باید در یک موضوع مشخص کنار یکدیگر قرار گیرد و همه ابعاد یک مسئله دیده شود. دانشگاه باید در جبهه علمی و فناورانه با صبوری، استقامت و خودباوری حرکت کند و برای دستیابی به اقتدار علمی و فناوری کشور تلاش داشته باشد.

معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی ابراز امیدواری کرد با همدلی و همراهی واحد‌های دانشگاهی، ظرفیت‌های فناورانه مورد نیاز کشور در استان‌های مختلف شناسایی و توسعه یابد و دانشگاه آزاد اسلامی بتواند با تجاری‌سازی دانش و فناوری، علاوه بر تولید ثروت، در ارتقای کیفیت زندگی مردم و حل مسائل واقعی کشور نقش‌آفرینی کند.