فخرزاده: فرهنگ جهادی، محاسبات دشمن درباره توان ایران را تغییر داد
به گزارش خبرگزاری آنا، حجت‌الاسلام والمسلمین سعید فخرزاده، مدیر دفتر ثبت و تدوین دستاورد‌های انقلاب اسلامی حوزه هنری، در نشست علمی تحلیل ابعاد و جایگاه تاریخی دفاع مقدس هشت‌ساله در پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی که امروز دوشنبه ۱۳ مهر در پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی برگزار شد، اظهار کرد: حضرت امام خمینی (ره) روش خاصی را دنبال کردند که در نهایت به پیروزی انقلاب اسلامی منجر شد.
وی افزود: امام خمینی (ره) برای پیشبرد نهضت، صرفاً به دنبال تشکیل یک تشکیلات یا حزب و فعالیت از طریق نخبگان خاص نبودند، بلکه ارتباط مستقیم و گسترده‌ای با مردم برقرار کردند. در ۱۴ تا ۱۵ سالی که از قیام ۱۵ خرداد تا پیروزی انقلاب اسلامی سپری شد، نگاه امام این بود که باید سطح آگاهی و باور مردم تغییر کند؛ چراکه این تغییر در سطح باور مردم بود که آنها را به صحنه می‌آورد.
فخرزاده ادامه داد: حضور مردم در صحنه، مبتنی بر آگاهی عمومی بود و از آنجا که این حرکت بر پایه احساسات صرف شکل نگرفته بود، به‌راحتی نیز قابل آسیب‌دیدن نبود. حضرت امام با آگاه‌سازی مردم، از طریق شاگردان و نیرو‌هایی که در اختیار داشتند، صدور اطلاعیه‌ها و ایراد سخنرانی‌ها، بستر تحول و شکل‌گیری انقلاب اسلامی را فراهم کردند.
شکل‌گیری ساختار‌های انقلابی برای اداره کشور
مدیر دفتر ثبت و تدوین دستاورد‌های انقلاب اسلامی حوزه هنری گفت: پس از پیروزی انقلاب اسلامی، انقلابیونی که انقلاب را به ثمر رسانده بودند، با این واقعیت مواجه شدند که اکنون باید کشور را اداره کنند. در آن مقطع این احساس وجود داشت و البته احساس درستی نیز بود که ساختار‌های به‌جامانده از رژیم پهلوی، از ساختار نظامی گرفته تا ساختار اداری، قادر نیستند نیاز‌های انقلاب را تأمین کنند.
وی تصریح کرد: این ساختار‌ها نمی‌توانستند با سرعت مورد نیاز انقلاب، فرآیند تحول، اجرای عدالت، رفع مظلومیت و توسعه کشور را پیش ببرند؛ بنابراین به‌تدریج ساختار‌هایی بر پایه تفکرات انقلابی شکل گرفت که از آنها به عنوان نهاد‌ها و ساختار‌های انقلابی یاد می‌کنیم.
فخرزاده بیان کرد: شکل‌گیری این نهاد‌های انقلابی موجب شد حرکت، رشد، توسعه، ایستادگی و مقاومت در جامعه تقویت شود و ظرفیت‌های جدیدی برای پیشبرد اهداف انقلاب اسلامی به وجود آید.
فرهنگ جهادی؛ فراتر از وظیفه عادی اجتماعی
وی با اشاره به نقش فرهنگ انقلابی در تحولات پس از انقلاب اسلامی عنوان کرد: نکته بسیار مهمی که وجود داشت، شکل‌گیری فرهنگی بود که می‌توان از آن با عنوان فرهنگ انقلابی یاد کرد و این فرهنگ بعد‌ها در قالب فرهنگ جهادی نیز تداوم پیدا کرد.
مدیر دفتر ثبت و تدوین دستاورد‌های انقلاب اسلامی حوزه هنری افزود: فرهنگ انقلابی در واقع یک باور درونی و نوعی رابطه میان انسان و خداوند است که در کنار آن، فرد نسبت به شرایط اجتماعی احساس تعهد می‌کند؛ تعهدی که فراتر از وظیفه عادی یک فرد در قبال جامعه است.
وی ادامه داد: در یک جامعه، وظایف مشخصی برای افراد تعریف می‌شود؛ برای مثال پرداخت مالیات یا اختصاص بخشی از زمان برای انجام کار و ارائه خدمات اجتماعی. اما زمانی که نگاه جهادی شکل می‌گیرد، افراد فراتر از این وظایف معمول عمل می‌کنند و ظرفیت بیشتری از خود برای خدمت به جامعه اختصاص می‌دهند.
فخرزاده گفت: فردی که دارای روحیه جهادی است، در کنار انجام وظایف قانونی و اجتماعی خود، برای کمک به دیگران، انجام امور خیر و حمایت از نیازمندان نیز وقت و توان خود را اختصاص می‌دهد. بسیاری از تحولاتی که در زمینه محرومیت‌زدایی در مناطق مختلف کشور شکل گرفت، با مشارکت مردم و بر پایه همین روحیه رقم خورد.
روحیه جهادی و نقش آن در دفاع مقدس
وی خاطرنشان کرد: همین روحیه که فراتر از ظرفیت و انتظاری بود که جامعه به‌طور عادی از افراد داشت، موجب شد انسان‌هایی در جامعه حضور پیدا کنند که توانستند خلأ‌ها را پر کنند و بسیاری از محاسبات درباره ظرفیت و توانمندی ایران را تغییر دهند.
مدیر دفتر ثبت و تدوین دستاورد‌های انقلاب اسلامی حوزه هنری تأکید کرد: همین توان، تفکر و اندیشه در دوران دفاع مقدس نیز خود را نشان داد و به یکی از عوامل مهم در شکل‌گیری مقاومت و ایستادگی مردم ایران تبدیل شد.
«عباس حیدری‌مقدم آرانی»، نویسنده و تاریخ‌نگار دفاع مقدس، در ادامه این نشست اظهار کرد: تفاوت ایام‌الله با سایر ایام، در همین نکته‌ای است که رهبر معظم انقلاب در آیه پنجم یادآوری کردند. ایشان به ریشه‌های رسیدن به این مرحله اشاره کردند و به نظر من لازم است در این زمینه با نگاهی چالشی صحبت کنیم.
وی افزود: ما در گزارش‌ها و روایت‌هایی که از دفاع مقدس ارائه کرده‌ایم، نتوانسته‌ایم مفهوم ایام‌الله را به‌درستی منتقل کنیم و این مفهوم را به نسل امروز سرایت دهیم. نتوانسته‌ایم برای نسل امروز تبیین کنیم که چرا جنگ هشت‌ساله مقدس است. چگونه ممکن است جنگی که حاصل آن کشته‌شدن انسان‌ها، خرابی و در ظاهر عقب‌ماندگی است، مقدس باشد؟ تقدس این جنگ از کجا ناشی می‌شود و چه ویژگی‌هایی دفاع مقدس را از یک جنگ معمولی متمایز کرده است؟
حیدری‌مقدم ادامه داد: حضرت امام خمینی (ره) نیز در نخستین موارد به این موضوع اشاره کردند. من معتقدم در دل چالش‌ها، چاله‌ها و گره‌های پنهان نیز پیدا می‌شوند. تا زمانی که یک موضوع به چالش کشیده نشود، بسیاری از گره‌های جامعه و مسائل پنهان آن آشکار نمی‌شود؛ بنابراین باید برخی مسائل را به چالش کشید تا حساسیت‌ها ایجاد شود و جامعه نسبت به آنها توجه بیشتری پیدا کند.
ایام‌الله؛ روز‌هایی که همچنان زنده‌اند
این نویسنده و تاریخ‌نگار دفاع مقدس تصریح کرد: وقتی از ایام‌الله سخن می‌گوییم، یعنی باور داریم که در یک مقطع خاص، خداوند رحمت و برکات ویژه‌ای را در جامعه ظهور داده است. به همین دلیل است که همچنان از دستاورد‌های دفاع مقدس استفاده می‌کنیم و هرجا با یک موفقیت مواجه می‌شویم، آن را به روحیه جهادی نسبت می‌دهیم.
وی گفت: هر زمان که می‌خواهیم درباره موفقیت یک مدیر صحبت کنیم، می‌گوییم مدیریت او جهادی است و ریشه این نوع مدیریت را در فرهنگ دفاع مقدس جست‌و‌جو می‌کنیم. از سوی دیگر، هرجا با عقب‌ماندگی مواجه می‌شویم، این سؤال مطرح می‌شود که چرا دوباره از ساختار و مدیریت جهادی دوران دفاع مقدس استفاده نمی‌کنیم.
حیدری‌مقدم آرانی ادامه داد: بنابراین دفاع مقدس دارای ویژگی‌هایی بوده که همچنان می‌تواند در جامعه جاری و مؤثر باشد. اعتقاد به اینکه دفاع مقدس یکی از ایام‌الله بوده، به این معناست که با روز‌هایی خاص مواجه بوده‌ایم که می‌توان همچنان از تجربه و الگو‌های آن برای بازکردن گره‌های جامعه در طول زمان استفاده کرد.
تجربه دفاع مقدس؛ الگویی برای حل مسائل امروز
وی خاطرنشان کرد: جامعه ما هر زمان که به بن‌بست می‌رسد، به سراغ افرادی می‌رود که تجربه‌ای از دوران دفاع مقدس دارند. نمونه آن را می‌توان در انتخاب افرادی برای مسئولیت‌های مهم مشاهده کرد؛ افرادی که تجربه دفاع مقدس و مدیریت در آن دوران را در کارنامه خود دارند.
این تاریخ‌نگار دفاع مقدس با اشاره به پیام رهبر معظم انقلاب درباره دفاع مقدس گفت: برداشت من این است که تأکید بر ایام‌الله، پیامی درباره ضرورت بازخوانی سنت‌های الهی برای نصرت مؤمنان دارد. ایام‌الله روز‌هایی نیستند که در گذشته دفن شده باشند، بلکه همچنان زنده‌اند و به مؤمنان یادآوری می‌کنند که باید این تجربه‌ها را بازخوانی کنند تا از آنها الگو بگیرند و بدانند نصرت الهی چگونه محقق شده است.
چرا نخبگان از مسیر عادی زندگی خود عبور کردند؟
حیدری‌مقدم آرانی با طرح پرسش‌هایی درباره رفتار شخصیت‌های دوران دفاع مقدس اظهار کرد: وقتی به زندگی شخصیت‌هایی مانند شهید مصطفی چمران نگاه می‌کنیم، این سؤال مطرح می‌شود که چرا فردی با جایگاه علمی برجسته و تحصیلات دانشگاهی، مسیر زندگی خود را رها می‌کند و وارد عرصه دفاع می‌شود؟ چرا فردی که می‌توانست در جایگاه‌های علمی و مدیریتی قرار گیرد، مسیر دیگری را انتخاب می‌کند؟
وی افزود: همین سؤال درباره افرادی مانند شهید مهدی باکری نیز مطرح است. چرا فردی که شهردار ارومیه بوده و می‌توانسته مسیر مدیریتی خود را ادامه دهد، وارد میدان دفاع مقدس می‌شود و مسئولیت‌های دیگری را می‌پذیرد؟ چرا افرادی با استعداد، تحصیلات و موقعیت‌های اجتماعی متفاوت، در یک نقطه مشترک به میدان دفاع مقدس وارد شدند؟
ضرورت آسیب‌شناسی تاریخ‌نگاری دفاع مقدس
این نویسنده و پژوهشگر با تأکید بر ضرورت بازنگری در شیوه روایت دفاع مقدس گفت: باید در تاریخ‌نگاری دفاع مقدس آسیب‌شناسی داشته باشیم و ببینیم گره کار کجاست. چرا هنوز نتوانسته‌ایم آنچه را که موجب تقدس دفاع مقدس شد، به‌درستی برای جامعه امروز تبیین کنیم؟
وی ادامه داد: مسئله فقط یک فرد یا یک کتاب نیست؛ ما با یک مسئله گسترده مواجه هستیم. باید بررسی کنیم که چرا نتوانسته‌ایم ابعاد این تجربه بزرگ را به‌درستی منتقل کنیم و چرا مفهوم تقدس دفاع مقدس برای نسل امروز همچنان نیازمند تبیین و بازخوانی است.
در حال تکمیل...
انتهای پیام/