هوش مصنوعی نقوش زمینی ۱۵۰۰ ساله نازکا را کشف کرد

به گزارش خبرگزاری آنا، به نقل از «Futura Sciences»؛ صحرای نازکا در پرو برای نخستین‌بار در دهه ۱۹۲۰ توجه پژوهشگران را به خود جلب کرد؛ اما با وجود یک قرن تصویربرداری هوایی و بررسی‌های میدانی، بخش قابل توجهی از نقش‌های حک‌شده روی سطح این بیابان همچنان ثبت نشده بود.

پژوهشگران دانشگاه یاماگاتا برای حل این مشکل از هزاران تصویر با وضوح بالا استفاده کردند و یک مدل هوش مصنوعی را آموزش دادند تا تفاوت‌های ظریف خاک و خطوط هندسی را شناسایی کند که ممکن بود برای چشم انسان به‌ سادگی قابل تشخیص نباشند.

هوش مصنوعی ۱۳۰۹ نقطه مشکوک پیدا کرد

این الگوریتم در نخستین مرحله ۱۳۰۹ نقطه مشکوک را شناسایی کرد؛ نقاطی که احتمال می‌رفت در آنها ژئوگلیف‌های ناشناخته وجود داشته باشد.

تیم پژوهشی دانشگاه یاماگاتا در جریان بررسی میدانی سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ حدود یک‌چهارم این نقاط را بررسی کرد و در نهایت ۳۰۳ ژئوگلیف جدید را تایید کرد.

این کشف که نتایج اولیه آن در نشریه Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) منتشر شده، نرخ کشف ژئوگلیف‌ها را نسبت به بررسی‌های دستی قبلی حدود ۱۶ برابر افزایش داده است.

بر اساس گزارش Futura، در ادامه این پروژه و تا اواسط سال ۲۰۲۵ نیز ۲۴۸ نقش دیگر معرفی شد و تعداد کل ژئوگلیف‌های تاییدشده اکنون به ۸۹۳ مورد رسیده است که ۷۸۱ مورد از آنها با کمک همکاری هوش مصنوعی و انسان شناسایی شده‌اند.

ماجرای نقش نهنگ قاتل ۲۲ متری با یک چاقو چه بود؟

در میان نقش‌های تازه شناسایی‌شده، یک تصویر بیش از بقیه توجه پژوهشگران را جلب کرده است. تصویر یک نهنگ قاتل به طول ۷۲ فوت، معادل حدود ۲۲ متر که یک شی شبیه چاقو در دست دارد.

ماجرا جایی جالب می‌شود که این نقش با آثار شناخته‌شده فرهنگ نازکا ارتباط جالبی پیدا می‌کند. تصویر نهنگ با نقوش مشابه روی سفال‌های نازکا تطابق دارد و وجود چاقو در این تصویر، آن را به نمادهای مرتبط با قربانی‌کردن انسان پیوند می‌دهد.

به این ترتیب، نقش کشف‌شده فقط یک تصویر حیوانی نیست و می‌تواند اطلاعات بیشتری درباره باورهای مذهبی و آیینی مردمان نازکا در اختیار پژوهشگران قرار دهد.

در میان ژئوگلیف‌های شناسایی‌شده، تصاویر انسان‌نما، پرندگان، گربه‌سانان و حیوانات اهلی از خانواده شترسانان نیز دیده می‌شود.

نقش‌هایی برای جمع و نقش‌هایی برای یک مسافر

افزایش تعداد ژئوگلیف‌های شناسایی‌شده، امکان بررسی الگوهای بزرگ‌تر را نیز برای پژوهشگران فراهم کرده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد دو نوع اصلی از این نقش‌ها کاربرد متفاوتی داشته‌اند. ژئوگلیف‌های بزرگ و خطی که گاهی صدها متر طول دارند و به طور معمول حیوانات وحشی را به تصویر می‌کشند، در اطراف کاهواچی، مرکز آیینی فرهنگ نازکا، متمرکز هستند.

پژوهشگران معتقدند این نقش‌های عظیم کاربردی جمعی و مذهبی داشته‌اند و به‌عنوان نشانه‌هایی بزرگ در یک چشم‌انداز آیینی مورد استفاده قرار می‌گرفتند و در مقابل، ژئوگلیف‌های برجسته کوچک‌تر در امتداد مسیرهای باستانی و پیچ‌درپیچ قرار گرفته‌اند؛ یعنی در نقاطی که یک مسافر می‌توانست هنگام عبور آن‌ها را ببیند.

این نقش‌های کوچک‌تر بیشتر انسان‌ها، حیوانات اهلی و صحنه‌هایی مانند قطع سر و قربانی‌کردن را نمایش می‌دهند و به گفته پژوهشگران برای تجربه‌ای فردی‌تر طراحی شده بودند.

آیا هوش مصنوعی جای باستان‌شناس را گرفته است؟

با وجود نقش مهم هوش مصنوعی در این پروژه، الگوریتم به‌تنهایی هیچ کشفی را تایید نکرده است. مدل هوش مصنوعی فقط نقاطی را که احتمال وجود ژئوگلیف در آن‌ها بیشتر بود مشخص کرد و پژوهشگران مجبور شدند برای بررسی واقعی، به تک‌تک این مناطق مراجعه کنند.

در واقع، از میان ۱۳۰۹ نقطه پیشنهادی الگوریتم، بررسی انسانی به تایید ۳۰۳ ژئوگلیف منجر شد و به این ترتیب، هوش مصنوعی سرنخ را ارائه کرد و بررسی میدانی انسان، وجود آن را اثبات کرد.

ماسـاتو ساکای، استاد باستان‌شناسی دانشگاه یاماگاتا و مدیر این پروژه، می‌گوید روش سنتی شناسایی ژئوگلیف‌ها از تصاویر با وضوح بالا در چنین منطقه وسیعی، فرایندی کند بود و خطر نادیده‌گرفتن نقش‌ها وجود داشت.

هنوز صدها نقش دیگر باقی مانده است

کار پژوهشگران در صحرای نازکا هنوز تمام نشده است. از میان نقاطی که هوش مصنوعی شناسایی کرده، ۹۶۸ نقطه هنوز بررسی نشده‌اند و پژوهشگران بر اساس میزان موفقیت فعلی تخمین می‌زنند صدها ژئوگلیف دیگر نیز در این منطقه وجود داشته باشد.

تیم پژوهشی مجوز ادامه فعالیت تا سال ۲۰۲۶ را در اختیار دارد و اکنون در حال بررسی بخش‌هایی از صحرای نازکا است که هنوز به‌طور کامل نقشه‌برداری نشده‌اند.

فناوری نه‌تنها سرعت کشف آثار باستانی را افزایش داده، بلکه به پژوهشگران اجازه داده است الگوهایی را در مجموعه‌ای بسیار بزرگ‌تر از آثار نازکا ببینند که شاید با بررسی‌های انسانی پراکنده، مشاهده آن‌ها سال‌ها یا حتی دهه‌ها زمان می‌برد.