کودکان ۶ ساله ایرانی به‌طور میانگین ۵.۵ دندان پوسیده دارند/ بهداشت و تغذیه دو عامل مهم در پیشگیری
به گزارش خبرنگار آنا؛ نشست خبری روز جهانی کودک صبح امروز ۱۲ مهر ۱۴۰۵ با حضور زهرا قربانی، مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت و رضا شروین‌بدو، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی تهران برگزار شد.
پویش سلامت دهان کودکان از ۲۵ مهر
زهرا قربانی، مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت، در این نشست با اشاره به برنامه‌های این دفتر در حوزه کودکان اظهار کرد: گروه هدف اصلی دفتر سلامت دهان و دندان معاونت بهداشت، هم در حوزه آموزش و هم ارائه خدمات، کودکان هستند و در ماه مهر نیز پویش سلامت دهان کودکان را برگزار می‌کنیم.
وی افزود: این پویش از ۲۵ مهر به مدت یک هفته برگزار می‌شود و برای هر روز آن یک شعار در نظر گرفته شده است. مخاطب اصلی پویش، کودکان مقطع دبستان هستند.
قربانی ادامه داد: سال گذشته پویش «دو دو تا یادت نره؛ روزی دو بار مسواک، هر بار دو دقیقه» برگزار شد که امسال نیز ادامه پیدا می‌کند. این پویش در نقاط مختلف کشور اجرا شد و بازخورد‌های مناسبی از مدارس و دانشگاه‌های علوم پزشکی دریافت کردیم.
وی درباره شعار‌های روز‌های مختلف این پویش گفت: شعار روز نخست، «دو دو تا یادت نره؛ روزی دو بار مسواک، هر بار دو دقیقه» است؛ روز دوم به نخ دندان، روز سوم به ارتباط دندان سالم و تغذیه سالم، روز چهارم به دندان شماره ۶، روز پنجم به خمیردندان حاوی فلوراید و روز ششم به مراجعه منظم به دندانپزشک اختصاص دارد.
توزیع ۳۰۰ هزار مسواک و خمیردندان در مدارس مناطق محروم
مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت با اشاره به برنامه‌های سال گذشته گفت: ۳۰۰ هزار مسواک و خمیردندان برای دانش‌آموزان پایه سوم دبستان در هفت استان محروم توزیع شد.
وی افزود: همچنین دو کاربرگ آموزشی رنگی تهیه شد که مفاهیم سلامت دهان و دندان را در کنار دروس مختلف مانند ریاضی، علوم، هنر و فارسی به دانش‌آموزان آموزش می‌داد.
قربانی ادامه داد: در مدارس، آموزش مسواک زدن با یک آهنگ شاد دو دقیقه‌ای انجام می‌شد و هدف اصلی، ترویج فرهنگ مسواک زدن در کودکان بود؛ به‌ویژه در مناطقی که ممکن است خانواده‌ها توانایی تهیه مسواک و خمیردندان را نداشته باشند.
وی گفت: این طرح در ۱۵ دانشگاه علوم پزشکی اجرا شد و حدود ۱۰ دانشگاه نیز به‌صورت داوطلبانه و با کمک خیرین در اجرای آن مشارکت کردند.
برگزاری جشن دندان ۶ برای ۴۵۰ هزار دانش‌آموز
قربانی با اشاره به اجرای برنامه «جشن دندان ۶» اظهار کرد: از حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار دانش‌آموز پایه اول، حدود ۴۵۰ هزار دانش‌آموز در کنار والدین خود در این برنامه شرکت کردند و با اهمیت دندان شماره ۶ که یکی از مهم‌ترین دندان‌های دائمی است، آشنا شدند.
وی افزود: با توجه به بالا بودن میزان پوسیدگی دندان‌های شیری در کودکان، تلاش می‌کنیم دست‌کم دندان‌های دائمی آنها را حفظ کنیم. این برنامه مورد توجه کارکنان بهداشتی، معلمان و دانش‌آموزان قرار گرفت و امسال نیز آموزش و پرورش پیگیری جدی‌تری برای اجرای آن دارد.
وارنیش فلوراید رایگان برای دانش‌آموزان
مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت درباره اجرای وارنیش فلوراید برای دانش‌آموزان گفت: این خدمت به‌صورت رایگان و دو بار در سال ارائه می‌شود.
وی افزود: در مرحله نخست پوشش اجرای این برنامه مناسب بود، اما مرحله دوم به دلیل تعطیلی مدارس با کاهش پوشش مواجه شد و فراخوان دانش‌آموزان برای مراجعه به مراکز انجام گرفت.
قربانی با اشاره به انتشار برخی مطالب نادرست درباره فلوراید در فضای مجازی اظهار کرد: انتشار اخبار نادرست درباره مضرات فلوراید باعث شده است برخی خانواده‌ها برای انجام این خدمت رضایت ندهند و این موضوع می‌تواند به سلامت دهان کودکان آسیب بزند.
وی ادامه داد: وارنیش فلوراید در مطب‌ها با هزینه قابل توجه انجام می‌شود، اما این خدمت در مدارس به‌صورت رایگان و با همان ماده و کیفیت ارائه می‌شود. از خانواده‌ها و رسانه‌ها می‌خواهیم در مقابله با اطلاعات نادرست، اخبار و اطلاعات علمی را از منابع معتبر دریافت کنند.
آموزش مراقبان سلامت و معلمان ابتدایی
قربانی گفت: سال گذشته با همکاری وزارت آموزش و پرورش، مراقبان سلامت مدارس در زمینه سلامت دهان و دندان آموزش‌های تئوری و عملی دریافت کردند.
وی افزود: با دستور وزیر آموزش و پرورش، دو حوزه سلامت برای آموزش معلمان نیز در نظر گرفته شد که یکی کمک‌های اولیه و دیگری سلامت دهان و دندان بود و تعداد زیادی از معلمان مقطع ابتدایی کشور که معلم بهداشت نبودند نیز در این دوره‌ها آموزش دیدند.
همکاری جامعه دندانپزشکی در ماه سلامت دهان
مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت با اشاره به همکاری جامعه دندانپزشکی گفت: جامعه دندانپزشکی در حوزه آموزش و ارتقای سواد سلامت در کنار وزارت بهداشت قرار گرفته و مهرماه به‌عنوان ماه سلامت دهان مورد توجه این جامعه نیز قرار گرفته است.
وی افزود: انجمن‌های علمی دندانپزشکی و دندانپزشکان از ابتدای مهرماه در فضای مجازی محتوای آموزشی منتشر کرده‌اند و برخی دندانپزشکان نیز با توجه به شرایط اقتصادی مردم، تخفیف‌هایی برای بیماران خود در نظر گرفته‌اند.
قربانی همچنین از آماده‌سازی دو کتاب خودمراقبتی سلامت برای گروه‌های سنی صفر تا ۶ سال و ۶ تا ۱۲ سال خبر داد و گفت: این کتاب‌ها با همکاری دفتر آموزش و ارتقای سلامت و دفتر سلامت دهان و دندان آماده چاپ شده و قرار است در اختیار مراقبان سلامت و معلمان بهداشت قرار گیرد.
اجرای دو پیمایش ملی سلامت دهان و دندان
وی درباره وضعیت پایش سلامت دهان و دندان نیز گفت: بودجه دو پیمایش ملی سلامت دهان و دندان برای گروه‌های کودکان و بزرگسالان تأمین شده و مؤسسه ملی تحقیقات سلامت قرارداد‌های مربوط به آن را منعقد کرده است.
قربانی افزود: این پیمایش کشوری به‌زودی آغاز می‌شود و پس از حدود ۱۰ سال، شاخص‌های سلامت دهان و دندان کشور دوباره مورد بررسی قرار خواهد گرفت تا بر اساس نتایج آن، برنامه‌ریزی‌های لازم در دانشگاه‌های علوم پزشکی انجام شود.
وضعیت پوسیدگی دندان کودکان
مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت درباره شاخص پوسیدگی دندان در کودکان اظهار کرد: در گروه سنی ۶ سال، کودکان کشور به‌طور میانگین حدود ۵.۵ دندان پوسیده دارند و تنها حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد آنها فاقد پوسیدگی هستند.
وی افزود: شاخص پوسیدگی دندان‌های شیری در کشور در مقایسه با برخی کشور‌های پیشرفته وضعیت مناسبی ندارد، هرچند در مقایسه با برخی کشور‌های منطقه شرایط بهتری داریم.
قربانی ادامه داد: در گروه سنی ۱۲ سال، شاخص پوسیدگی دندان‌های دائمی حدود ۲.۹ است؛ یعنی به‌طور متوسط نزدیک به سه دندان دائمی کودکان درگیر پوسیدگی است و حدود ۴۰ درصد کودکان این گروه سنی فاقد پوسیدگی هستند.
۳۴۰۰ مرکز دندانپزشکی معاونت بهداشت
وی درباره خدمات دندانپزشکی ارائه‌شده در مراکز معاونت بهداشت گفت: حدود ۳۴۰۰ مرکز دندانپزشکی در معاونت بهداشت فعال است و گروه هدف خدمات این مراکز، مادران باردار، مادرانی که کودک زیر دو سال دارند و کودکان زیر ۱۴ سال هستند.
قربانی افزود: در مناطق روستایی خدمات پایه برای این گروه‌ها به‌صورت رایگان ارائه می‌شود و در شهر‌ها نیز بخشی از خدمات با کمک بیمه ارائه می‌شود.
وی تأکید کرد: طی دو سال گذشته تلاش کرده‌ایم تمرکز بیشتری بر خودمراقبتی و پیشگیری داشته باشیم تا قبل از ایجاد پوسیدگی، اقدامات لازم انجام شود.
فلوراید؛ ابزار پیشگیری از پوسیدگی
قربانی درباره نگرانی‌های مطرح‌شده درباره فلوراید اظهار کرد: اثر فلوراید در پیشگیری از پوسیدگی دندان از نظر علمی ثابت شده و مطالعات و فراتحلیل‌های متعدد در جهان این موضوع را تأیید کرده‌اند.
وی افزود: فلوراید می‌تواند با قرار گرفتن در ساختار مینای دندان، مقاومت آن را در برابر حملات اسیدی افزایش دهد. استفاده از فلوراید در بسیاری از کشور‌های جهان نیز سابقه طولانی دارد.
قربانی ادامه داد: استفاده از فلوراید به دو شکل سیستمیک و موضعی انجام می‌شود. در کشور ما روش‌های موضعی مانند خمیردندان فلورایددار و وارنیش فلوراید مورد استفاده قرار می‌گیرد.
وی گفت: وارنیش فلوراید برای استفاده در مدارس مناسب است و مطالعات نشان داده‌اند که استفاده سالانه دوبار از آن می‌تواند میزان پوسیدگی دندان در کودکان را کاهش دهد.
تأکید بر استفاده از خمیردندان فلورایددار
مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت با تأکید بر اهمیت استفاده از خمیردندان فلورایددار گفت: باید در زمینه استفاده از خمیردندان‌های بدون فلوراید نیز اطلاع‌رسانی شود؛ چراکه خمیردندان فلورایددار یکی از روش‌های مؤثر پیشگیری از پوسیدگی دندان است.
وی افزود: استفاده از فلوراید در مقادیر توصیه‌شده توسط متخصصان، مشکلی برای سلامت ایجاد نمی‌کند و خانواده‌ها می‌توانند بر اساس توصیه‌های دندانپزشکان از این روش‌های پیشگیرانه استفاده کنند.
افزایش آگاهی والدین در پویش سلامت دهان
قربانی با اشاره به ارزیابی پویش سال گذشته گفت: پیش و پس از اجرای این پویش، مطالعه‌ای با جامعه آماری حدود ۷ تا ۸ هزار نفر از والدین دانش‌آموزان مقطع ابتدایی انجام شد.
وی افزود: نتایج نشان داد آگاهی والدین درباره اهمیت مسواک زدن دو بار در روز، استفاده از خمیردندان فلورایددار، اهمیت دندان شماره ۶ و استفاده از نخ دندان افزایش معناداری داشته است.
قربانی گفت: در حوزه رفتار‌های سلامت دهان، اگرچه بیشتر مردم مسواک می‌زنند، اما مسواک زدن صحیح، به مدت دو دقیقه و با خمیردندان فلورایددار همچنان نیازمند آموزش است. همچنین استفاده از نخ دندان در کشور پایین است و حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد بزرگسالان از نخ دندان استفاده می‌کنند.
وضعیت سلامت دهان بزرگسالان نیز مناسب نیست
وی با اشاره به آخرین اطلاعات موجود درباره سلامت دهان بزرگسالان گفت: آخرین داده‌های ملی در این زمینه مربوط به سال ۱۳۹۱ است و امسال قرار است پیمایش کشوری سلامت دهان و دندان انجام شود.
قربانی افزود: در گروه سنی ۳۵ تا ۴۴ سال، شاخص تعداد دندان‌های پوسیده، پرشده و کشیده‌شده حدود ۱۳ است که وضعیت مناسبی نیست و بیشترین سهم مربوط به دندان‌های کشیده‌شده است.
وی ادامه داد: در سالمندان نیز میزان بی‌دندانی کامل قابل توجه است و این وضعیت نشان می‌دهد که برای اصلاح شرایط سلامت دهان و دندان باید از دوران کودکی اقدامات پیشگیرانه را جدی گرفت.
افزایش هزینه مواد و خدمات دندانپزشکی
قربانی درباره هزینه خدمات دندانپزشکی اظهار کرد: تعرفه دندانپزشکی هر سال از سوی شورای عالی بیمه ابلاغ می‌شود و شامل بخش‌های مربوط به مواد، خدمات حرفه‌ای و تجهیزات است.
وی افزود: در سال‌های اخیر قیمت مواد و تجهیزات دندانپزشکی افزایش قابل توجهی داشته است و همین موضوع هزینه ارائه خدمات را بالا برده است؛ بنابراین برخلاف تصور برخی افراد، افزایش هزینه خدمات دندانپزشکی تنها به دستمزد دندانپزشک مربوط نمی‌شود و هزینه مواد، تجهیزات، انرژی و حقوق کارکنان نیز افزایش پیدا کرده است.
قربانی ادامه داد: با وجود این شرایط، تعرفه‌های اعلام‌شده لزوماً متناسب با هزینه واقعی ارائه خدمات نیست.
توسعه خدمات دندانپزشکی دولتی
مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت گفت: یکی از برنامه‌های وزارت بهداشت این است که خدمات پایه برای گروه‌های هدف در مراکز دولتی ادامه پیدا کند و در برخی مراکز نیز شیفت عصر فعال شود.
وی افزود: ارائه خدماتی مانند عصب‌کشی با تعرفه دولتی می‌تواند دسترسی مردم به خدمات مورد نیاز را افزایش دهد. در برخی مراکزی که این طرح اجرا شده، استقبال و رضایت مردم مناسب بوده است.
بهداشت و تغذیه؛ دو عامل مهم در پیشگیری
قربانی با اشاره به عوامل مؤثر بر پوسیدگی دندان کودکان گفت: بهداشت دهان و تغذیه دو عامل مهم در پوسیدگی دندان کودکان هستند.
وی افزود: در سال‌های پس از کرونا و با افزایش حضور کودکان در خانه، بخشی از آموزش‌ها و نظارت‌ها در حوزه بهداشت دهان و دندان با اختلال مواجه شد. اگر عادت‌های صحیح بهداشت دهان در والدین نهادینه نشده باشد، انتقال این عادت‌ها به کودکان نیز دشوارتر خواهد بود.
قربانی ادامه داد: فرهنگ‌سازی در حوزه خودمراقبتی و استفاده از روش‌های پیشگیرانه باید جدی گرفته شود. در کشور‌های مختلف نیز آموزش از بدو تولد و دوران مدرسه و استفاده از نیرو‌های بهداشتی برای پیشگیری از پوسیدگی، از اقدامات مؤثر بوده است.
وی گفت: در ایران نیز مراقب سلامت دهان برای انجام اقدامات پیشگیرانه تعریف شده است و وزارت بهداشت تلاش می‌کند این برنامه‌ها را توسعه دهد.
تعطیلی مدارس؛ چالش اجرای برنامه‌های سلامت دهان
قربانی با اشاره به تأثیر تعطیلی مدارس بر اجرای برنامه‌های سلامت دهان گفت: یکی از نگرانی‌های ما تعطیلی مدارس است؛ زیرا در سال گذشته برخی برنامه‌ها به دلیل تعطیلی مدارس با وقفه مواجه شد و نتوانستیم آنها را با تواتری که مدنظر داشتیم اجرا کنیم.
وی افزود: برای خدمات دندانپزشکی در معاونت بهداشت، از محل بیمه روستایی و یک درصد مالیات بر ارزش افزوده، حدود ۱.۱ همت برای مواد دندانپزشکی اختصاص داده شده و اعتبار دیگری نیز برای پرداخت به کارکنانی که این خدمات را ارائه می‌کنند، در نظر گرفته شده است.
قربانی ادامه داد: این اعتبارات در حال جذب و توزیع در کشور است، اما در حوزه شهری بودجه به‌صورت کلی در اختیار دانشگاه‌های علوم پزشکی قرار می‌گیرد و اعتبار جداگانه‌ای برای سلامت دهان و دندان تعیین نمی‌شود.
وی خاطرنشان کرد: افزایش قیمت مواد و تجهیزات باعث شده است قدرت خرید اعتبارات اختصاص‌یافته نسبت به زمان تعیین بودجه کاهش پیدا کند و با منابع موجود، میزان کمتری از مواد و تجهیزات مورد نیاز قابل تأمین باشد.
انتهای پیام/