هند در زمین آمریکا و رژیم صهیونیستی بازی می‌کند/ روابط با ایران شکننده اما پابرجاست

«امین رضایی‌نژاد»، کارشناس مسائل بین الملل در گفت‌و‌گو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا، درباره چرایی تأمین تسلیحات رژیم صهیونیستی از سوی هند در جریان جنگ رمضان و روند روابط تهران و دهلی‌نو اظهار کرد: برای بررسی رفتار هند در قبال ایران باید مجموعه‌ای از عوامل ایدئولوژیک، امنیتی و اقتصادی را در کنار یکدیگر قرار داد.

وی افزود: در هند، جریان فکری حاکم بر حزب بهاراتیا جاناتا، بر این باور است که سرزمین هند متعلق به هندوها است و دیگر اقوام و ادیان جایگاه محدودی در این سرزمین دارند. در طرف مقابل نیز رژیم صهیونیستی ایده‌ای مشابه درباره سرزمین موعود و تعلق آن به یهودیان دارد. بنابراین، از منظر بنیانی و ایدئولوژیک، نزدیکی این دو جریان فکری چندان عجیب نیست.

پیوند‌های هند و آمریکا و تأثیر آن بر روابط با ایران

این کارشناس مسائل شبه‌قاره توضیح داد: از سوی دیگر، هند در معماری امنیتی جدید ایالات متحده، به‌ویژه در چارچوب مفهوم «هند-آرام»، جایگاه ویژه‌ای دارد. نمی‌توان انکار کرد که پیوند‌های هند و آمریکا روزبه‌روز در حال تقویت است بنابراین طبیعی است که تعمیق این روابط در بحران‌هایی مانند تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، بر مواضع دهلی‌نو تأثیر بگذارد.

رضایی‌نژاد با اشاره به روابط اقتصادی ایران و هند گفت: ایران در مقطعی یکی از تأمین‌کنندگان مهم نفت هند بود و موضوع توسعه بندر چابهار نیز یکی از مهم‌ترین همکاری‌های دو کشور به شمار می‌رفت. با این حال، این روابط اقتصادی هیچ‌گاه به اندازه‌ای عمیق نشد که بتواند در حوزه‌های امنیتی و سیاسی نیز اثر تعیین‌کننده‌ای ایجاد کند.

وی ادامه داد: حتی در حوزه‌هایی مانند واردات مواد اولیه دارویی از هند نیز شاهد نوعی وابستگی اقتصادی بودیم، اما این روابط در دوران دولت مودی، از سال ۲۰۱۴ تاکنون، به سطحی نرسیده است که بتواند تعریف‌کننده روابط امنیتی دو کشور باشد.

روابط اقتصادی تهران و دهلی‌نو عمیق نشده است

این کارشناس ارشد مسائل بین المللی تصریح کرد: بنابراین اگر مجموعه این عوامل را در کنار یکدیگر قرار دهیم، می‌توان گفت رفتار کنونی دولت مودی در قبال رژیم صهیونیستی و ایران، از منظر سیاست خارجی هند رفتاری قابل پیش‌بینی است و نمی‌توان آن را صرفاً یک اتفاق مقطعی دانست.

رضایی‌نژاد در پاسخ به این پرسش که ادامه این روند چه تأثیری بر روابط هند با ایران و مسلمانان شبه‌قاره خواهد داشت، گفت: هند با یک مسئله داخلی مهم مواجه است و آن جمعیت عظیم مسلمانان این کشور است که بزرگ‌ترین جریان اقلیت در هند را تشکیل می‌دهند.

وی اضافه کرد: در سال ۲۰۲۶ نیز شاهد افزایش تحرکات سیاسی مسلمانان در مخالفت با برخی سیاست‌های دولت مودی هستیم. از سوی دیگر، حتی بخش‌هایی از جامعه هندو و پیروان آئین سیک نیز با تمام اقدامات مودی موافق نیستند؛ زیرا تعریف جریان حاکم از مفهوم هندو بودن، تعریفی بسیار مضیق است که بخش قابل توجهی از جامعه هند را خارج از این تعریف قرار می‌دهد.

آینده سیاسی مودی بر روابط خارجی هند اثرگذار است

این کارشناس مسائل هند تأکید کرد: باید دید آینده سیاسی هند به کدام سمت خواهد رفت؛ اینکه آیا حزب بهاراتیا جاناتا همچنان قدرت را در اختیار خواهد داشت یا حزب کنگره و دیگر احزاب رقیب خواهند توانست دولت ائتلافی تشکیل دهند، موضوعی تعیین‌کننده برای آینده سیاست داخلی و خارجی هند است.

تحلیلگر ارشد مسائل شبه قاره هند یادآورشد: اگر حزب بهاراتیا جاناتا همچنان در قدرت باقی بماند، احتمالاً بحران‌های میان هندو‌ها و مسلمانان در داخل هند عمیق‌تر خواهد شد و روابط هند و پاکستان نیز تیره‌تر می‌شود. همچنین با توجه به فشار‌هایی که بر مسلمانان هند وارد می‌شود و حساسیت جمهوری اسلامی ایران نسبت به مسئله مسلمانان و فلسطین، طبیعی است که روابط تهران و دهلی‌نو نیز در چنین شرایطی به سمت تیرگی بیشتر حرکت کند.

وی افزود: در مقابل، اگر حزب کنگره یا ائتلافی از احزاب رقیب BJP روی کار بیاید، این احتمال وجود دارد که سیاست خارجی و حتی سیاست داخلی هند نیز تغییر کند.

وابستگی پالایشگاه‌های هند به نفت ایران محدود است

این کارشناس ارشد مسائل شبه‌قاره در پاسخ به پرسشی درباره امکان ادامه واردات نفت ایران از سوی هند عنوان کرد: برخی پالایشگاه‌های هند از نظر فنی امکان استفاده از نفت ایران را دارند، اما نباید انتظار داشت این مسئله به یک وابستگی عمیق اقتصادی و در نهایت امنیتی میان دو کشور منجر شود.

رضایی‌نژاد یادآور شد: تعداد پالایشگاه‌هایی که به ویژگی‌های خاص نفت ایران نیاز دارند، محدود است و در نتیجه وابستگی هند به نفت ایران نیز در همین سطح باقی خواهد ماند؛ بنابراین نمی‌توان انتظار داشت که روابط نفتی دو کشور به اندازه‌ای عمیق شود که هند در حوزه امنیتی نیز به ایران وابسته شود.

حمایت هند از رژیم صهیونیستی؛ چالشی برای ریاست بریکس نیست

وی در ادامه درباره موضع هند در قبال رژیم صهیونیستی در دوره ریاست این کشور بر بریکس یادآور شد: مسئله بریکس کاملاً از روابط دوجانبه هند و رژیم صهیونیستی جدا است. زیرا چارچوب بریکس را نمی‌توان یک چارچوب ضدصهیونیستی تعریف کرد؛ بنابراین حمایت هند از رژیم صهیونیستی لزوماً به معنای ایجاد چالش جدی در روابط این کشور با سایر اعضای بریکس نیست.

رضایی‌نژاد تأکید کرد: حمایت حزب حاکم هند از رژیم صهیونیستی الزاماً باعث نمی‌شود که روابط هند با اعضای بریکس دچار چالش جدی شود یا هند به‌عنوان رئیس دوره‌ای این گروه با بحران مشروعیت مواجه شود. این موضوع تأثیر چندانی بر روابط هند با سایر اعضای بریکس ندارد.

وی گفت: در حال حاضر، ایران و هند همچنان در چارچوب برخی تعارفات دیپلماتیک با یکدیگر تعامل دارند و طرف هندی نیز تمایلی ندارد روابط تهران و دهلی‌نو بیش از این تیره شود.

این کارشناس ارشد مسائل شبه‌قاره در پایان یادآور شد: با توجه به مجموعه شرایط موجود، به نظر نمی‌رسد روابط ایران و هند در آینده نزدیک بیش از این تیره شود.