نقشه راه ایران و پاکستان برای رسیدن به هدف ۱۰ میلیارد دلاری/ دیپلماسی مرزی راهکار گرهگشایی از لجستیک تجارتی
به گزارش خبرگزاری آنا، توسعه مبادلات مرزی ایران و پاکستان در سالهای اخیر همواره بهعنوان یکی از ظرفیتهای مهم اقتصادی دو کشور مطرح بوده است؛ ظرفیتی که با وجود افزایش رفتوآمدهای سیاسی و بهبود سطح روابط میان تهران و اسلامآباد، همچنان با موانع مختلفی از جمله پیچیدگیهای اداری، تفاوت قوانین، محدودیتهای ناشی از تحریم، مشکلات گمرکی و لجستیکی و ناامنی در برخی مسیرهای حملونقل روبهرو است.
محسن رویصفت، کارشناس ارشد شبهقاره در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی آنا با اشاره به زیرساختهای موجود در مرزهای ایران و پاکستان اظهار کرد: زیرساختهای لازم برای توسعه مبادلات مرزی تا حدودی در سالهای گذشته ایجاد شده است و در بخشهایی از جنوب بلوچستان و مناطق مرزی، امکانات و زیرساختهایی برای تسهیل رفتوآمد و تبادلات وجود دارد.
وی افزود: البته بخشی از مشکلات به قوانین و مقررات دو کشور بازمیگردد. هر کشور قوانین مستقلی دارد و گاهی میان این قوانین تعارض و برخوردهایی ایجاد میشود که میتواند مانع تسهیل مبادلات و رفتوآمدهای مرزی شود.
کمیسیونهای مشترک سازوکار حل اختلافات مرزی
رویصفت با اشاره به سازوکارهای پیشبینیشده برای حل مسائل میان دو کشور گفت: برای رفع این مشکلات، کمیسیونهای مختلفی در نظر گرفته شده است. اگر موضوع مربوط به مسائل امنیتی باشد، کمیسیون فرماندهان مرزی ایران و پاکستان تشکیل میشود که بهصورت دورهای در خاک یکی از دو کشور برگزار شده و مسائل امنیتی را بررسی میکند.
این کارشناس ارشد شبهقاره ادامه داد: در صورتی که مشکلات مربوط به مسائل گمرکی باشد، کمیسیونهای مرتبط با گمرک دو کشور باید درباره آن تصمیمگیری کنند. علاوه بر این، کمیسیون اقتصادی مشترک ایران و پاکستان نیز بهعنوان چتری برای مجموعه فعالیتها و همکاریهای دو کشور تشکیل شده و موضوعات مختلف در آن مطرح میشود.
وی با اشاره به مشکلات ایجادشده برای انتقال کالاهایی که در پاکستان تخلیه شدهاند، اظهار کرد: بخشی از مشکلات مربوط به کالاهایی است که به سمت ایران در حرکت بودند، اما در شرایط ایجادشده، در کراچی تخلیه شدند. در برخی موارد، صاحب کالا مسیر اولیه را بندری تعیین کرده بود و برای تغییر مسیر و انتقال کالا از طریق مرز زمینی، نیاز به اعلام و مجوز جدید وجود دارد.
رویصفت افزود: تا زمانی که صاحب کالا یا شرکت حملونقل و فورواردر مربوطه تغییر مسیر را بهصورت رسمی اعلام نکند، امکان انتقال کالا از مسیر زمینی به سمت ایران فراهم نمیشود و این مسئله یکی از مشکلات موجود در این زمینه است.
خطر متروکه شدن کالاها در گمرک پاکستان
وی یکی دیگر از مشکلات را قوانین گمرکی پاکستان عنوان کرد و گفت: طبق قوانین این کشور، در صورتی که کالا بیش از مدت مشخصی در گمرک باقی بماند، ممکن است متروکه تلقی شود. در شرایطی که حجم قابل توجهی از کالاها به دلایل مختلف در گمرکها باقی ماندهاند، این موضوع میتواند مشکلات جدی برای صاحبان کالا ایجاد کند.
کارشناس ارشد شبهقاره اظهار کرد: شنیدهها حاکی از آن است که در مذاکرات و کمیسیونهای اخیر میان دو کشور، موضوع افزایش مهلت نگهداری کالاها در گمرک پاکستان مطرح شده و طرف پاکستانی با تمدید این بازه زمانی موافقتهایی داشته است تا امکان تعیین تکلیف کالاهای موجود فراهم شود.
وی اضافه کرد: افزایش مهلت نگهداری کالاها میتواند از متروکه شدن حجم زیادی از محمولهها جلوگیری کند، هرچند همچنان بخشی از مشکلات دیگر پابرجاست و نیازمند پیگیری میان نهادهای مسئول دو کشور است.
هزاران کانتینر و چالش بزرگ لجستیکی
رویصفت با اشاره به مشکلات حملونقل و لجستیک گفت: تعداد کانتینرهایی که وارد این مسیر شدهاند، بسیار زیاد است و با چندین هزار کانتینر مواجه هستیم. این حجم از کالا در شرایطی وارد شده که آمادگی و برنامهریزی قبلی برای استقرار، ساماندهی و انتقال آنها وجود نداشته است.
وی افزود: به همین دلیل، وضعیت لجستیکی و ساماندهی این محمولهها تا حدودی نامنظم شده و مدیریت این حجم از کالا نیازمند برنامهریزی و هماهنگی بیشتری میان دستگاههای مسئول است.
این کارشناس ارشد شبهقاره همچنین ناامنی در برخی مسیرهای حملونقل را یکی دیگر از موانع دانست و اظهار کرد: در مسیر کراچی به سمت مرزهای ایران، گاهی فعالیت برخی گروههای مسلح باعث ایجاد ناامنی میشود و این مسئله حرکت کامیونها و انتقال کالا به سمت مرز ایران را با مشکل مواجه میکند.
روابط ایران و پاکستان نسبت به گذشته گسترش یافته است
رویصفت با تأکید بر افزایش سطح روابط میان ایران و پاکستان در مقایسه با گذشته گفت: اگر وضعیت فعلی را با یک سال قبل مقایسه کنیم، میبینیم که تبادل کالا، واردات و صادرات افزایش پیدا کرده و تفاهم سیاسی میان رهبران دو کشور نیز به میزان قابل توجهی گسترش یافته است.
وی ادامه داد: سفرهای متقابل مقامات بلندپایه دو کشور نیز به شکل بیسابقهای افزایش یافته و مجموعه این تحولات نشان میدهد که روابط ایران و پاکستان در مسیر توسعه قرار دارد.
این کارشناس ارشد شبهقاره تصریح کرد: البته این به معنای ایدهآل بودن شرایط نیست. همچنان ظرفیتهای بسیار زیادی برای گسترش روابط وجود دارد و دو کشور میتوانند همکاریهای اقتصادی، تجاری و سرمایهگذاری خود را بیش از شرایط فعلی توسعه دهند.
بروکراسی و تفاوت قوانین مانع هماهنگی در مبادلات
رویصفت با اشاره به مشکلات اداری دو کشور گفت: ایران و پاکستان هر دو با مسائل بروکراتیک و اداری مواجه هستند و از دو نظام قانونی و ساختارهای متفاوت برخوردارند. هماهنگ کردن این ساختارها برای تسهیل مبادلات، کار آسانی نیست.
وی افزود: گاهی یک طرف با موضوعی موافقت میکند، اما طرف دیگر موافق نیست و پس از مدتی ممکن است شرایط تغییر کند. حتی ممکن است پس از موافقت یک طرف، طرف دیگر به دلیل تغییر شرایط و منافع خود، موضع متفاوتی اتخاذ کند.
وی ادامه داد: این مسائل در موضوعاتی مانند قرنطینه، صادرات و واردات محصولات کشاورزی نیز دیده میشود. برای مثال، ممکن است یک کشور به دلیل نگرانی درباره آفات گیاهی، برای ورود یک محصول محدودیت قرنطینهای اعمال کند.
رویصفت اظهار کرد: از سوی دیگر، سیاستهای حمایت از تولید داخلی نیز میتواند بر روابط تجاری اثر بگذارد. ممکن است ایران برای حمایت از تولیدکنندگان داخلی، محدودیتهایی برای واردات برخی محصولات از جمله برنج اعمال کند و در مقابل، طرف دیگر نیز اقدام متقابل انجام دهد.
هدفگذاری برای تجارت ۱۰ میلیارد دلاری
وی با اشاره به ظرفیت بالای تجارت میان ایران و پاکستان گفت: هدفگذاری انجامشده برای مبادلات تجاری دو کشور، رسیدن به سطح ۱۰ میلیارد دلار است، در حالی که حجم فعلی تجارت هنوز فاصله قابل توجهی با این هدف دارد.
این کارشناس ارشد شبهقاره مهمترین مانع در مسیر تحقق این هدف را تحریمهای مالی و بانکی دانست و اظهار کرد: اگر تحریمها وجود نداشت، تجار دو کشور میتوانستند از طریق سیستم بانکی و گشایش اعتبار اسنادی، مبادلات خود را بهصورت رسمی و آسان انجام دهند.
وی افزود: در شرایط فعلی، محدودیتهای بانکی باعث شده است که بخش زیادی از مبادلات از طریق صرافیها یا روشهایی مانند تهاتر انجام شود؛ برای مثال، یک محصول از ایران صادر و در مقابل محصول دیگری از پاکستان وارد میشود.
تجارت صرف کافی نیست اقتصاد دو کشور باید درهمتنیده شود
رویصفت تأکید کرد: مبادلات تجاری در سطح محدود نمیتواند بهتنهایی روابط اقتصادی دو کشور را به سطح مطلوب برساند. بخش مهمتر همکاریها باید به سمت سرمایهگذاریهای مشترک و پروژههای کلان حرکت کند.
وی گفت: ایران میتواند در پروژههایی مانند ساخت سد، نیروگاه، پالایشگاه، اکتشاف و توسعه منابع انرژی و پروژههای عمرانی پاکستان سرمایهگذاری و مشارکت داشته باشد.
این کارشناس ارشد شبهقاره افزود: توان فنی و مهندسی ایران در حوزههایی مانند احداث نیروگاه، پروژههای نفتی، ساختوساز، عمران، جاده، اتوبان، راهآهن و مترو قابل توجه است و میتواند زمینه همکاریهای گستردهای با پاکستان را فراهم کند.
وی ادامه داد: در مقابل، پاکستان در برخی حوزهها از جمله صنعت نساجی، ریسندگی، بافندگی و تولید منسوجات ظرفیت بالایی دارد و صادرات قابل توجهی در این بخش انجام میدهد.
رویصفت تأکید کرد: آنچه میتواند روابط ایران و پاکستان را پایدار کند، درهمتنیدگی اقتصادی دو کشور است. تجارت بخشی از این موضوع را پوشش میدهد، اما بخش عمده آن باید از طریق سرمایهگذاریهای کلان و حضور متقابل اقتصادی دو کشور در پروژههای یکدیگر شکل بگیرد.
انتهای پیام/