دانشگاه چطور به انسجام ملی کمک میکند؟
به گزارش خبرگزاری آنا، دکتر بیژن رنجبر رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در یادداشتی با عنوان «دانشگاه چطور به انسجام ملی کمک میکند؟» نوشت؛ قریب به ۶ ماه از آغاز جنگ تحمیلی سوم و رویارویی مستقیم جمهوری اسلامی ایران با آمریکا و رژیم صهیونیستی میگذرد. حاصل این آزمون سخت سرافرازی ایران عزیز و شکسته شدن هیمنه ابرقدرتی بود که خود را یگانه حاکم جهان میپنداشت و با خیالات فانتزی رئیسجمهور نابخردی، چون ترامپ وارد مهلکهای شد که هفتههاست برای خروج از آن مشغول طراحی و برنامهریزی است؛ اما به هیچ دستاورد خاصی نائل نیامده است.
مواجهه خصمانه دشمنان این آب و خاک که فارغ از این عصر و در ادوار گذشته به شکلهای مختلف در صفحات تاریخ قابل جستوجو است، در کنار نمایش توانمندی فناورانه مدافعان، دیگر بار ارزش و جایگاه همبستگی را به رخ کشید و جایگاه آن را به عنوان عنصر حیاتی «قدرت ملی» تثبیت کرد. عبور سربلند ایران از این آزمون و شکست محاسبات دشمن را باید یک نتیجه مهم و تاریخی دانست؛ اما در تحلیل این پیروزی و برای تداوم آن در شرایط خطیر کنونی و صدالبته ساخت ایران قوی در آینده پیشرو نباید اهمیت عنصر «وحدت» را نادیده گرفت.
تصریح رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله امام سیدمجتبی خامنهای بر «وحدت» به عنوان یک اصل اساسی و تاکیدات مکرر ایشان در پیامهای مختلف از ابتدای دوران زعامت تاکنون را میتوان در این چارچوب تحلیل کرد. در این پیامها «وحدت» نه صرفاً توصیهای به پرهیز از اختلاف؛ بلکه به مثابه یک ضرورت راهبردی برای حفظ دستاوردهای کشور و استمرار مسیر پیشرفت مورد توجه قرار گرفته است؛ چه در پیام نوروزی که وحدت را نعمت خاص پروردگار متعال عنوان کرده و آن را عامل شکستگی دشمن خواندند و حتی شعار سال را به این مفهوم والا عجین کردند، چه در پیام به مناسبت آغاز سومین سال فعالیت مجلس دوازدهم که همگان - خصوصاً نخبگان فکری و سیاسی - را به صیانت از این نعمت عظیم توصیه کردند و چه در پیامی که در روزهای اخیر به مناسبت هفته دولت صادر کردند و «رعایت وحدت و مراقبت از انسجام اجتماعی» را از جمله مسائل اساسی کشور برشمردند و با تاکید بر لزوم توجّه دولت و همه مسئولین و اجزای حکومتی، لحاظ کردن پیوست انسجام اجتماعی در هر اقدامی را گوشزد کردند.
این نگاه ارزشمند، «وحدت» را با امنیت، ثروت و پیشرفت پیوند میدهد و از یک فضیلت اخلاقی به یک مؤلفه موثر قدرت ملی ارتقا داده و به کلیدواژهای تعیین کننده در قدرت بازدارندگی ایران اسلامی بدل میکند. این مولفه قدرتساز را باید دال مرکزی گفتمان تثبیت پیروزی ایران دانست. بدون شک، پیروزی در یک مواجهه نظامی، هنگامی به یک دستاورد ماندگار تبدیل میشود که پشتوانه اجتماعی و ملی آن حفظ و به پشتوانهای برای پیشرفت تبدیل شود.
آنچه در تجربه اخیر آشکار شد، این حقیقت بود که انسجام ملی، هم در خنثیسازی محاسبات دشمن و هم در استمرار کارکردهای حیاتی کشور، نقشی تعیینکننده دارد و اکنون زمان آن است که با حفظ این مولفه، آن را در مسیر رسیدن به ایران قوی به کار گرفت. اکنون نیز تثبیت این پیروزی، بیش از هر چیز مستلزم جلوگیری از فرسایش همان سرمایهای است که پیروزی را امکانپذیر کرد. در منظومهای که رهبر انقلاب ترسیم کردهاند، اتحاد به دفاع متقابل و سپس همکاری و همافزایی در عرصههای علم، امنیت، ثروت و پیشرفت منتهی میشود؛ بنابراین وحدت را باید از سطح «همراهی در برابر تهدید» به سطح «همافزایی برای ساختن آینده» ارتقا داد. به بیان دیگر، اگر مقاومت و انسجام، پیروزی ایران را در میدان رویارویی تثبیت کرد، از این پس همین وحدت باید به پیشران بازسازی، کارآمدی، توسعه و اقتدار پایدار کشور تبدیل شود؛ و هر اقدامی که به شکاف اجتماعی، فرسایش اعتماد عمومی و تضعیف همکاری میان ارکان کشور بینجامد، در نقطه مقابل این ضرورت تاریخی قرار خواهد گرفت.
از این زاویه، مراقبت از انسجام اجتماعی و ضرورت حمایت از دولت، ممزوج یکدیگر و واجد یک دلالت روشن و فراتر از مناسبات سیاسی روزمره است. نباید به بهانه حمایت، دولت را از ارائه نقدها و تحلیلهای علمی و کارشناسی محروم کرد؛ دستگاههای اجرایی برای موفقیت، بیش از هر زمان دیگری به نقد علمی، ارزیابی سیاستها و مشورت نخبگان نیاز دارند. البته نباید فراموش کرد که عبور از شرایط خطیر کنونی، بدون برخورداری از دولت مقتدر ممکن نیست و از این بابت، باید همه تلاش را برای کمک به کار بست.
در چنین نگاهی حمایت مسئولانه از دولت، در ذات خود، حمایت از کارآمد شدن دولت است. آنچنان که رهبر شهید ایران در دورههای مختلف، رویکرد خود نسبت به دولتها را اینگونه تنظیم و تاکید کردند و از همه توانی که در اختیار داشتند برای کمک به دولت استفاده میکردند. این رسالت اکنون بر دوش همه نهادهایی است که میتوانند برای آبادانی ایران، کمکی به دولت چهاردهم دهند؛ دانشگاه نیز از شمول این قاعده مستثنی نیست و بخشی از زیرساخت قدرت ملی ایران است.
دانشگاه آزاد اسلامی، نهادی مردمپایه و برآمده از خواست مردم، در دهه اخیر تلاشهای گستردهای در مسیر تعامل حداکثری با دولتها در جهت رفع چالشهای جامعه ایرانی داشته که سیاهه آن فراتر از بضاعت این نوشته کوتاه است. گستره کمنظیر جغرافیایی و حضور در پهنههای مختلف کشور، برخورداری از شبکه گسترده اعضای هیئت علمی و دانشجویان و در اختیار داشتن مجموعهای از مراکز تحقیقاتی، آزمایشگاهها، واحدهای فناور و شرکتهای دانشبنیان و ظرفیتهای فناورانه، امکان مهمی را در اختیار مدیران ارشد دولتی قرار داده که البته بخشی از آنان در هیئت امناهای استانی این دانشگاه عضو هستند و از نزدیک هم با ظرفیتها و خدمات آن آشنایی دارند.
دانشگاه آزاد اسلامی، همانگونه که با برنامهریزی برای احداث نیروگاههای خورشیدی، در گام نخست تأمین انرژی مورد نیاز خود و در گام بعدی تولید دو هزار مگاوات برق را هدفگذاری کرده است یا در تولید بذر، ۳۰ درصد نیاز بذر هیبرید کشور را تامین میکند، این توان را دارد تا در لبیک به فرمان رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیگر حوزههای مورد نیاز دولت، با تمام توان در صحنه حاضر شود.
روشن است که چالشهای پیچیده را نمیتوان با تصمیمهای مقطعی و تکبعدی حل کرد؛ از این رو توان علمی دانشگاه میتواند برای ارائه نسخههای عملیاتی به خدمت گرفته شود. این رویکرد «حل مسئله» یکی از اولویتهای اصلی برنامه کاری پنج ساله آینده دانشگاه آزاد اسلامی است؛ چرا که معتقدیم در چنین شرایطی نباید صرفاً به تولید مقاله، برگزاری همایش و آموزش نیروی انسانی بسنده کرد. این کارکردهای مهم دانشگاه باید ادامه یابد، اما مهمتر از آن، دانشگاه باید بخشی از ظرفیت حل مسئله کشور باشد.
در این چارچوب، ظرفیت شبکه علمی دانشگاه آزاد میتواند در بازسازی و مقاومسازی زیرساختهای آسیب دیده در جنگ، مدیریت بحران، افزایش تابآوری ملی و تقویت پدافند غیرعامل، اصلاح الگوی مصرف انرژی و توسعه فناوریهای نوین در این حوزه، حکمرانی آب و امنیت غذایی، ارتقای بهرهوری اقتصادی، سیاستگذاری اجتماعی، سلامت و امنیت دارویی، توسعه فناوریهای راهبردی نظیر هوش مصنوعی و امنیت سایبری بازوی علمی دولت خدمتگزار ایرانیان باشد.
باید با استفاده از سرمایه اجتماعیِ شکلگرفته در روزهای سخت، مسیر پیشرفت را هموار کرد و دانشگاه میتواند محل پیوند تخصصها، نسلها و دیدگاههای مختلف برای حل دغدغههای مشترک باشد تا ضمن تثبیت پیروزی تاریخی ۶ ماه اخیر، تحقق آرمان ایران قوی را زمینهسازی کند.
انتهای پیام/